Oʻzbekcha
BO‘LAJAK BIOLOGIYA O‘QITUVCHILARINING METODIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHDA SI VA GIS TEXNOLOGIYALARINING DIDAKTIK IMKONIYATLARI
Дата публикации
25.08.2026
Журнал
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Выпуск
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Аннотация
Ushbu maqolada bo‘lajak biologiya o‘qituvchilarining metodik kompetensiyasini oshirishda sun’iy intellekt (SI) va GIS texnologiyalarining didaktik salohiyati asoslangan. Ilmiy tahlillar negizida raqamli vositalarni o‘quv jarayoniga integratsiya qilishning tarkibiy-funksional modeli (maqsadli-tashkiliy, mazmunli-korreksion, natijaviy-baholash bloklari) taklif etilgan. Ushbu mexanizm innovatsion ta’lim muhitida individual hamda differensial-korreksion yondashuvlarni samarali qo‘llashni ta’minlaydi.
Ключевые слова
differensial-korreksion strategiyalar
geofazoviy axborot tizimlari (GIS)
kasbiy-metodik layoqat
kognitiv-vizual modellashtirish
neyrotarmoqli didaktik vositalar
raqamli didaktik integratsiya
tarkibiy-funksional arxitektonika
Русский
В данной статье обоснован дидактический потенциал технологий искусственного интеллекта (ИИ) и ГИС в повышении методической компетентности будущих учителей биологии. На основе научного анализа предложена структурно-функциональная модель интеграции цифровых инструментов в образовательный процесс (включающая целевой-организационный, содержательно-коррекционный и результативно-оценочный блоки). Данный механизм обеспечивает эффективное применение индивидуального и дифференциально-коррекционного подходов в инновационной образовательной среде
геопространственные информационные системы (ГИС)
дифференциально-коррекционные стратегии
когнитивно-визуальное моделирование
нейросетевые дидактические средства
профессионально-методическая компетентность
структурно-функциональная архитектоника
цифровая дидактическая интеграция
English
This article substantiates the didactic potential of artificial intelligence (AI) and GIS technologies in enhancing the methodological competence of future biology teachers. Based on scientific analyses, a structural-functional model for integrating digital tools into the educational process (comprising target-organizational, content-correctional, and result-evaluative blocks) is proposed. This mechanism ensures the effective application of individual and differential-correctional approaches in an innovative educational environment
cognitive-visual modeling
differential-correctional strategies
digital didactic integration
geospatial information systems (GIS)
neural network didactic tools
professional-methodological competence
structural-functional architectonics
1. Кларин М. В. Инновации в мировой педагогике: обучение на основе исследования, игры и дискуссии (анализ зарубежного опыта). – Рига: НПЦ «Эксперимент», 1995. – 176 с. – ISBN 5-87474-011-2.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son Farmoni // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – 09.10.2019-y. – 06/19/5847/3887-son.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-avgustdagi “Kimyo va biologiya yo‘nalishlarida uzluksiz ta’lim sifatini va ilm-fan natijadorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4805-son Qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – 13.08.2020-y. – 07/20/4805/1174-son.
4. Пономарева И. Н., Соломин В. П., Сидельникова Г. Д. Общая методика обучения биологии: учебное пособие для студентов педагогических вузов / под ред. И. Н. Пономаревой. – 3-е изд., стер. – М.: Издательский центр «Академия», 2008. – 280 с. – ISBN 978-5-7695-5459-9.
5. Sweller J. Cognitive Load During Problem Solving: Effects on Learning // Cognitive Science. – 1988. – Vol. 12, No. 2. – P. 257–285. – DOI: 10.1207/s15516709cog1202_4.
6. Tolipova J. O. Biologiyani o‘qitishda pedagogik texnologiyalar: oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik / mas’ul muharrir A. T. G‘ofurov. – T.: Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2011. – 160 b. – ISBN 978-9943-05-401-1.
7. Хуторской А. В. Современная дидактика: учебное пособие. – 2-е изд., перераб. – М.: Высшая школа, 2007. – 639 с.: ил. – ISBN 978-5-06-005706-5.