Oʻzbekcha
AKADEMIK HALOLLIK RAQAMLI DAVRDA: SUN’IY INTELLEKT VA KO‘CHIRMAKASHLIK MUAMMOSINING ETIK JIHATLARI
Дата публикации
29.10.2026
Журнал
Республиканская научно-практическая конференция на тему «Цифровая и педагогическая трансформация и исследовательские модели современного образования»
Выпуск
Республиканская научно-практическая конференция на тему «Цифровая и педагогическая трансформация и исследовательские модели современного образования»
Аннотация
Maqolada generativ sun’iy intellekt vositalarining oliy ta’limga keng kirib kelishi sharoitida akademik halollik tamoyillarining o‘zgarishi ijtimoiy-falsafiy va etik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt yordamida matn yaratish bilan bog‘liq mualliflik, ko‘chirmakashlik va baholash adolatiga oid muammolar xorijiy va mahalliy tadqiqotlar asosida yoritiladi. Muallif sun’iy intellekt matnlarini aniqlovchi texnik vositalarning ishonchliligi cheklanganini ko‘rsatib, akademik halollikni ta’minlashda faqat nazoratga emas, balki shaxsiy, pedagogik va institutsional darajalarni qamrab oluvchi etik yondashuvga tayanish zarurligini asoslaydi. Oliy ta’lim muassasalari uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Ключевые слова
akademik halollik
baholash
generativ sun’iy intellekt
ko‘chirmakashlik
mas’uliyat.
mualliflik
plagiat
raqamli ta’lim
sun’iy intellekt
ta’lim etikasi
Русский
В статье с социально-философских и этических позиций анализируется трансформация принципов академической честности в условиях широкого проникновения инструментов генеративного искусственного интеллекта в высшее образование. На основе зарубежных и отечественных исследований рассматриваются проблемы авторства, плагиата и справедливости оценивания, связанные с созданием текстов при помощи искусственного интеллекта. Автор показывает ограниченную надёжность технических средств выявления текстов, созданных искусственным интеллектом, и обосновывает необходимость опоры не только на контроль, но и на этический подход, охватывающий личностный, педагогический и институциональный уровни. Разработаны практические рекомендации для высших учебных заведений.
авторство
академическая честность
генеративный искусственный интеллект
искусственный интеллект
ответственность.
оценивание
плагиат
цифровое образование
этика образования
English
The article analyses, from socio-philosophical and ethical perspectives, the transformation of academic integrity principles amid the widespread penetration of generative artificial intelligence tools into higher education. Drawing on international and Uzbek research, it examines problems of authorship, plagiarism and fairness in assessment associated with AI-assisted text generation. The author demonstrates the limited reliability of technical tools for detecting AI-generated text and argues that ensuring academic integrity requires not only control but an ethical approach encompassing personal, pedagogical and institutional levels. Practical recommendations for higher education institutions are developed.
academic integrity
artificial intelligence
assessment
authorship
digital education
educational ethics
generative artificial intelligence
plagiarism
responsibility.
1. Goyibova N. Sun’iy intellektning akademik yozuvga ta’siri: yutuqlari va muammolari // O‘zbekiston Milliy universiteti xabarlari. Falsafa. – 2025. – [1/1]. – B. 77–79.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PQ-358-son qarori. 14.10.2024 // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi (www.lex.uz).
3. International Center for Academic Integrity. The Fundamental Values of Academic Integrity. – 3rd ed. – 2021.
4. Cotton D.R.E., Cotton P.A., Shipway J.R. Chatting and cheating: Ensuring academic integrity in the era of ChatGPT // Innovations in Education and Teaching International. – 2024. – Vol. 61, No. 2. – P. 228–239.
5. Weber-Wulff D., Anohina-Naumeca A., Bjelobaba S., Foltýnek T., Guerrero-Dib J., Popoola O., Šigut P., Waddington L. Testing of detection tools for AI-generated text // International Journal for Educational Integrity. – 2023. – Vol. 19. – Article 26. DOI: 10.1007/s40979-023-00146-z.
6. Aliyev B. Sun’iy intellekt, ong va til muammosi // Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2025. – Vol. 5, No. 24. – B. 157–169. DOI: 10.24412/2181-1784-2025-24-157-169.
7. Miao F., Holmes W. Guidance for generative AI in education and research. – Paris: UNESCO, 2023. – 44 p.
8. N. Zaynobidinova. Islom sivilizatsiyasi va zamonaviy dunyoviylik uyg‘unligining nazariy asoslari. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(4), 392-395. https://publishscience.uz/sirsh/article/view/1180
9. Zaynobidinova, N. (2024). Rivojlangan davlatlarning jamiyat barqaror rivojlanishiga doir taraqqiyot modellari. Sharq tarix, siyosat va huquq jurnali. https://eroi.uz/11.0197/A1024-0082