“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.

Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy salohiyatini qo‘llab-quvvatlash, ularning ilmiy-tadqiqot faoliyatini rag‘batlantirish, ilm-fan va ta’lim integratsiyasini kuchaytirish hamda zamonaviy ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlarni keng joriy etish maqsadida 2026-yil 30-iyul kuni “Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi tashkil etilmoqda. Konferensiyada oliy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, doktorantlar, magistrantlar va iqtidorli talabalar ishtirok etishlari mumkin.

2+ Выпуски
148+ Статьи
160+ Участники
Oʻzbekcha

ADABIYOT DARSLARIDA PISA FORMATIDAGI SAVOLLAR ORQALI O‘QUVCHILARNING TAHLILIY VA TANQIDIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISH

Дата публикации
30.07.2026
Журнал
“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.
Выпуск
Республиканская научно-практическая конференция «Инновации, интеграция и проблемы современного образования в научной деятельности молодых исследователей и студентов»
Страницы
383-388
DOI
10.5281/zenodo.22894311

Авторы

Аннотация

Ushbu tezisda adabiyot darslarida PISA o‘qish savodxonligi formatidagi savollardan foydalanish orqali o‘quvchilarning tahliliy va tanqidiy fikrlashini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari yoritiladi. PISA yondashuvida matndan axborotni topish, ma’noni tushunish va integratsiya qilish, matn mazmuni hamda shaklini baholash kabi kognitiv jarayonlarning adabiy ta’lim bilan uyg‘un jihatlari tahlil qilinadi. Badiiy matnga doir savollarni faktni qayta aytishga emas, dalil izlash, sabab-oqibat aloqalarini aniqlash, muallif pozitsiyasini talqin etish va turli qarashlarni baholashga yo‘naltirish o‘quvchining mustaqil mushohadasini faollashtirishi asoslanadi. Natijada PISA formatidagi savollar adabiyot darsida o‘qish savodxonligi, mantiqiy asoslash va refleksiv baholashni integratsiyalovchi samarali didaktik vosita sifatida namoyon bo‘lishi ko‘rsatiladi.

Ключевые слова

PISA adabiyot darsi badiiy matn dalillash interpretatsiya o‘qish savodxonligi refleksiya savol-topshiriq. tahliliy fikrlash tanqidiy fikrlash

Версии на других языках

Русский
В данной тезисной работе рассматриваются дидактические возможности развития аналитического и критического мышления учащихся посредством использования на уроках литературы вопросов в формате читательской грамотности PISA. Анализируются когнитивные процессы, характерные для подхода PISA, такие как поиск информации в тексте, понимание и интеграция смысла, оценка содержания и формы текста, а также их взаимосвязь с литературным образованием. Обосновывается, что ориентация вопросов к художественному тексту не на воспроизведение фактов, а на поиск доказательств, выявление причинно-следственных связей, интерпретацию авторской позиции и оценку различных точек зрения способствует активизации самостоятельного мышления учащихся. В результате показано, что вопросы в формате PISA могут выступать эффективным дидактическим инструментом, интегрирующим читательскую грамотность, логическое обоснование и рефлексивное оценивание на уроках литературы.
PISA аналитическое мышление аргументация вопросы и задания. интерпретация критическое мышление рефлексия урок литературы художественный текст читательская грамотность
English
This thesis examines the didactic potential of developing students’ analytical and critical thinking through the use of questions in the PISA reading literacy format in literature lessons. It analyzes the cognitive processes emphasized in the PISA approach, including locating information in a text, understanding and integrating meaning, and evaluating the content and form of a text, as well as their alignment with literary education. The study substantiates that directing questions about literary texts toward finding evidence, identifying cause-and-effect relationships, interpreting the author’s position, and evaluating different perspectives, rather than simply recalling facts, stimulates students’ independent thinking. The findings demonstrate that PISA-format questions can serve as an effective didactic tool for integrating reading literacy, logical reasoning, and reflective evaluation into literature lessons.
PISA analytical thinking argumentation critical thinking interpretation literary text literature lesson questions and tasks. reading literacy reflection

Список литературы

1. OECD. PISA 2018 Assessment and Analytical Framework. – Paris: OECD Publishing, 2019. – 308 p. – DOI: 10.1787/b25efab8-en.
2. Snow C.E. Reading for Understanding: Toward an R&D Program in Reading Comprehension. – Santa Monica, CA: RAND, 2002. – 156 p. – ISBN 0-8330-3105-8.
3. Facione P.A. Critical Thinking: A Statement of Expert Consensus for Purposes of Educational Assessment and Instruction. Research Findings and Recommendations. – Millbrae, CA: California Academic Press, 1990. – 112 p. – ERIC ED315423.
4. Kintsch W. Comprehension: A Paradigm for Cognition. – Cambridge: Cambridge University Press, 1998. – 461 p. – ISBN 978-0-521-62986-7.
5. Halpern D.F., Dunn D.S. Thought and Knowledge: An Introduction to Critical Thinking. – 6th ed. – New York; London: Routledge, 2023. – 592 p.
6. Afflerbach P., Pearson P.D., Paris S.G. Clarifying Differences Between Reading Skills and Reading Strategies // The Reading Teacher. – 2008. – Vol. 61, No. 5. – P. 364–373. – DOI: 10.1598/RT.61.5.1.