Oʻzbekcha
13–14 YOSHLI VOLEYBOLCHILARDA SAKROVCHANLIKNI RIVOJLANTIRISHDA VOLEYBOLGA XOS MAXSUS MASHQLARDAN FOYDALANISH METODIKASI
Дата публикации
09.10.2026
Журнал
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Выпуск
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Аннотация
Mazkur maqolada 13–14 yoshli voleybolchilarda sakrovchanlikni rivojlantirishda voleybolga xos maxsus mashqlardan foydalanishning nazariy-metodik asoslari va amaliy ahamiyati yoritilgan. Sakrovchanlik voleybolchilarning hujum zarbasi, to‘siq qo‘yish va boshqa texnik-taktik harakatlarni samarali bajarishida muhim ahamiyat kasb etuvchi jismoniy sifatlardan biri hisoblanadi. Maqolada yosh voleybolchilarning yoshga xos xususiyatlari, jismoniy tayyorgarlik darajasi va individual imkoniyatlarini hisobga olgan holda maxsus mashqlarni tanlash hamda ularni mashg‘ulot jarayoniga maqsadli kiritish masalalari ko‘rib chiqilgan. Jumladan, joydan vertikal sakrash, yugurib kelib sakrash, hujum zarbasi uchun sakrash, to‘siq qo‘yish imitatsiyasi, yonlama siljishdan keyin sakrash va takroriy sakrash mashqlarining metodik xususiyatlariga e’tibor qaratilgan. Shuningdek, mashg‘ulot yuklamalarini bosqichma-bosqich oshirish, sakrash texnikasini takomillashtirish, xavfsiz qo‘nish ko‘nikmalarini shakllantirish hamda pedagogik testlash orqali sakrovchanlik darajasini baholash masalalari asoslangan. Maqolada keltirilgan metodik yondashuvlar yosh voleybolchilarning jismoniy tayyorgarligini takomillashtirish va mashg‘ulot jarayonini samarali tashkil etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi
Ключевые слова
maxsus mashqlar
sakrovchanlik
voleybol
13–14 yoshli voleybolchilar
maxsus jismoniy tayyorgarlik
vertikal sakrash
hujum zarbasi
to‘siq qo‘yish
pedagogik testlash
mashg‘ulot metodikasi
Русский
МЕТОДИКА ИСПОЛЬЗОВАНИЯ СПЕЦИАЛЬНЫХ УПРАЖНЕНИЙ, ХАРАКТЕРНЫХ ДЛЯ ВОЛЕЙБОЛА, В РАЗВИТИИ ПРЫГУЧЕСТИ У ВОЛЕЙБОЛИСТОВ 13–14 ЛЕТ
В статье рассматриваются теоретико-методические основы и практическое значение использования специальных упражнений, характерных для волейбола, в развитии прыгучести у волейболистов 13–14 лет. Прыгучесть является одним из важных физических качеств, необходимых для эффективного выполнения нападающего удара, блокирования и других технико-тактических действий. В статье рассматриваются вопросы подбора специальных упражнений и их целенаправленного включения в тренировочный процесс с учётом возрастных особенностей, уровня физической подготовленности и индивидуальных возможностей юных спортсменов. Особое внимание уделяется таким упражнениям, как вертикальные прыжки с места, прыжки с разбега, прыжки для выполнения нападающего удара, имитация блокирования, прыжки после боковых перемещений и повторные прыжки. Также раскрываются методические подходы к постепенному увеличению тренировочной нагрузки, совершенствованию техники прыжков, формированию навыков безопасного приземления и оценке уровня прыгучести с помощью педагогического тестирования. Представленные методические положения могут быть использованы для совершенствования физической подготовленности юных волейболистов и повышения эффективности организации тренировочного процесса
блокирование
волейбол
прыгучесть
специальные упражнения
волейболисты 13–14 лет
специальная физическая подготовка
вертикальный прыжок
нападающий удар
педагогическое тестирование
методика тренировки
English
METHODOLOGY FOR USING VOLLEYBALL-SPECIFIC EXERCISES TO DEVELOP JUMPING ABILITY IN 13–14-YEAR-OLD VOLLEYBALL PLAYERS
This article examines the theoretical and methodological foundations and practical significance of using volleyball-specific exercises to develop jumping ability in volleyball players aged 13–14. Jumping ability is an important physical quality required for the effective execution of spikes, blocks, and other technical and tactical actions in volleyball. The article discusses the selection of specialized exercises and their purposeful integration into the training process, taking into account young athletes’ age-related characteristics, physical fitness levels, and individual capabilities. Particular attention is given to standing vertical jumps, approach jumps, spike-specific jumps, simulated blocking jumps, jumps following lateral movements, and repeated jumps. The article also outlines methodological approaches to the gradual increase of training loads, improvement of jumping technique, development of safe landing skills, and assessment of jumping ability through pedagogical testing. The methodological approaches presented may contribute to improving the physical fitness of young volleyball players and enhancing the organization of their training process
blocking
jumping ability
volleyball
13–14-year-old volleyball players
special physical training
specific exercises
vertical jump
spike
pedagogical testing
training methodology
1. Mamajonov D., Tukhtaboeva N., Izatulayev A. Effects of plyometric training on jump biomechanics, explosive strength, and jump endurance in adolescent volleyball players aged 13–14 years // Physiologia. — 2026. — Vol. 6, No. 2. — P. 34.
2. Tajibaev S., Ummatov A., Ashurkova S., Ismoilov G., Xojiyev S., Yokubova O. Sensory equipment for monitoring and assessing the jumping ability of volleyball players. Acta of Bioengineering and Biomechanics. — 2024. — Vol. 26, No. 1. — P. 109–120. — DOI: https://doi.org/10.37190/abb-02412-2024-03.
3. Azizov, S. V., Azizova, R. I., Mahmudjonov, A., & Tuxtaboyeva, N. (2024). SPORTCHILARDA O ‘YIN JARAYONINI YUQORI DARAJADA IDROK QILISH QOBILIYATINI SHAKLLANTIRISH INTELLEKTUAL TAYYORGARLIKNING ASOSIY VAZIFASI. Экономика и социум, (9 (124)), 82-86.
4. Joldasbaeva, R., Mamajonov, D., Turaev, V., Izatullaev, A., Tukhtaboeva, N., Mamatova, M., ... & Kodirova, S. (2025). Comprehensive evaluation of training load in youth basketball players through integration of heart rate, movement tracking, and rate of perceived exertion. Journal of Physical Education and Sport, 25(8), 1647-1655.