“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.

Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy salohiyatini qo‘llab-quvvatlash, ularning ilmiy-tadqiqot faoliyatini rag‘batlantirish, ilm-fan va ta’lim integratsiyasini kuchaytirish hamda zamonaviy ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlarni keng joriy etish maqsadida 2026-yil 30-iyul kuni “Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi tashkil etilmoqda. Konferensiyada oliy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, doktorantlar, magistrantlar va iqtidorli talabalar ishtirok etishlari mumkin.

2+ Issues
168+ Articles
179+ Participants
Oʻzbekcha

VIKTOR USPENSKIY PEDAGOGIK GʻOYALARI ASOSIDA TAʼLIM JARAYONINI INSONPARVARLASHTIRISH OMILLARI

Published
30.07.2026
Journal
“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.
Issue
Republican Scientific and Practical Conference on “Innovation, Integration, and Contemporary Educational Challenges in the Research Activities of Young Researchers and Students”
Pages
549-559
DOI
10.5281/zenodo.23349796

Authors

Abstract

Mazkur maqolada taniqli musiqashunos-etnograf, bastakor va pedagog Viktor Aleksandrovich Uspenskiy (1879—1949) ilmiy va pedagogik faoliyatida namoyon boʻlgan insonparvarlik tamoyillari tadqiq etiladi hamda ular asosida zamonaviy taʼlim jarayonini insonparvarlashtirish omillari ishlab chiqiladi. Muallif metodologik jihatdan muhim holatni alohida qayd etadi: Uspenskiy tizimli pedagogik asar qoldirmagan, shu bois uning pedagogik pozitsiyasi amaliy faoliyatidan qayta tiklanadi. Tadqiqotda uning Buxoro Shashmaqomini nota yozuviga tushirishi, Turkiston xalq konservatoriyasini tashkil etishdagi ishtiroki va mahalliy ustozlardan taʼlim olish tajribasi tahlil qilinadi. Shu asosda madaniyat sohibiga hurmat, taʼlimning demokratlashuvi, anʼanani almashtirish emas, asrash, hamda milliy mazmunning kasbiy shaklga uygʻunlashuvi insonparvarlashtirishning asosiy omillari sifatida asoslanadi. Yakuniy qismda omillarni amaliyotga tatbiq etish yoʻllari va baholash mezonlari taklif etiladi

Keywords

Shashmaqom Turkiston xalq konservatoriyasi Viktor Uspenskiy dialogik taʼlim insonparvarlashtirish insonparvarlik pedagogikasi madaniyat sohibi metodik model. milliy mazmun musiqa pedagogikasi oʻzaro hurmat pedagogik rekonstruksiya qadriyatlar taʼlimning demokratlashuvi ustoz-shogird

Other language versions

Русский
В данной статье исследуются принципы гуманизма, проявившиеся в научной и педагогической деятельности известного музыковеда-этнографа, композитора и педагога Виктора Александровича Успенского (1879–1949), а также на их основе разрабатываются факторы гуманизации современного образовательного процесса. Автор особо отмечает важный методологический аспект: Успенский не оставил систематического педагогического труда, поэтому его педагогическая позиция реконструируется на основе практической деятельности. В исследовании анализируются нотная запись Бухарского Шашмакома, участие Успенского в организации Туркестанской народной консерватории и опыт обучения у местных мастеров. На этой основе обосновывается, что уважение к носителям культуры, демократизация образования, сохранение традиций вместо их вытеснения, а также гармоничное сочетание национального содержания с профессиональными формами являются основными факторами гуманизации образования. В заключительной части предлагаются пути практического внедрения данных факторов и критерии их оценки.
Виктор Успенский Туркестанская народная консерватория Шашмаком взаимное уважение гуманизация гуманистическая педагогика демократизация образования диалогическое обучение методическая модель. музыкальная педагогика наставничество национальное содержание носитель культуры педагогическая реконструкция ценности

References

1. Ergashbaev S. Oʻzbekiston sharoitida uzluksiz taʼlim tizimi orqali yoshlarning maʼnaviy dunyoqarashini rivojlantirish // Объединяя студентов: международные исследования и сотрудничество между дисциплинами. — 2025. — Т. 1, № 1. — С. 314—316.
2. Успенский В.А. Шашмаком: шесть музыкальных поэм (макомов) / под ред. Н.Н. Миронова. — М.: Музсектор Госиздата, 1924. — 212 с.
3. Успенский В.А., Беляев В.М. Туркменская музыка. Т. 1. — М.: Государственное музыкальное издательство, 1928. — 374 с.
4. Ergashbayev S. Uzluksiz taʼlim tashkil etish orqali yoshlarning maʼnaviy-falsafiy dunyoqarashini yuksaltirish // Bulletin of Contemporary Researches: Multidisciplinary. — 2025. — Vol. 1, № 1. — P. 10—13.
5. Rogers C.R. Freedom to Learn: A View of What Education Might Become. — Columbus, OH: Charles E. Merrill Publishing, 1969. — 358 p.
6. Freire P. Pedagogy of the Oppressed / transl. by M.B. Ramos. — New York: Continuum, 1970. — 186 p.
7. Mirzaolimjon ogʻli M.M., Shohbozbek E. Yangi Oʻzbekistonning taʼlim siyosati va universitetlarning yangi modellari // Pedagogik islohotlar va ularning yechimlari. — 2025. — Vol. 16, № 01. — B. 325—328.
8. Maslow A.H. Motivation and Personality. — 2nd ed. — New York: Harper & Row, 1970. — 369 p.
9. Сухомлинский В.А. Сердце отдаю детям. — Киев: Радянська школа, 1974. — 288 с.
10. Амонашвили Ш.А. Размышления о гуманной педагогике. — М.: Издательский Дом Шалвы Амонашвили, 1995. — 496 с.
View PDF Related articles