Historical and Contemporary Trends in the Philosophy of Education: Education, Knowledge, and Methodologies

This Republican Scientific and Practical Conference was held on May 20, 2026, at the initiative of the Department of Philosophy and History of Namangan State Pedagogical Institute, in accordance with the 2026 Plan of International Scientific and Scientific-Technical Events, approved by Appendix No. 1 to Order No. 11 of the Ministry of Higher Education, Science and Innovation of the Republic of Uzbekistan, dated January 16, 2026.

1+ Issues
142+ Articles
146+ Participants
Oʻzbekcha

TURKIY TASAVVUFIY-BADIIY NASR SHAKLLANISHIDA MANBA VA IJODIY O‘ZLASHTIRISH MASALALARI

Published
20.05.2026
Journal
Historical and Contemporary Trends in the Philosophy of Education: Education, Knowledge, and Methodologies
Issue
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Pages
983-991
DOI
10.5281/zenodo.23187803

Authors

Abstract

Mazkur maqolada Alisher Navoiyning “Nasoyim ul-muhabbat min shamoyim il-futuvvat” tazkirasi bilan uning bosh manbai — Abdurahmon Jomiyning forsiy tildagi “Nafahot ul-uns min hazarot il-quds” asari o‘rtasidagi genetik-tipologik aloqadorlik qiyosiy-matniy tahlil asosida yoritiladi. Tadqiqotda ikki asar o‘rtasidagi munosabatning xususiyati — so‘zma-so‘z emas, erkin va ijodiy tarjima ekanligi, Navoiyning matnni qisqartirish va to‘ldirish yo‘li bilan mustaqil asar yaratgani ilmiy adabiyotlar asosida ochib beriladi. Shuningdek, Navoiy tomonidan kiritilgan turkiy mashoyixlarga oid yangi ma’lumotlar, ikki asar o‘rtasidagi tarkibiy-miqdoriy farqlar hamda “Nasoyim ul-muhabbat”ning o‘zbek tasavvufiy-badiiy nasri taraqqiyotidagi o‘rni tahlil qilinadi.

Keywords

Abdurahmon Jomiy Alisher Navoiy erkin tarjima manbashunoslik qiyosiy adabiyotshunoslik tasavvuf adabiyoti. tazkira “Nafahot ul-uns” “Nasoyim ul-muhabbat”

Other language versions

Русский
В данной статье на основе сравнительно-текстологического анализа рассматривается генетико-типологическая связь между тазкирой Алишера Навои «Насойим ул-мухаббат мин шамойим ил-футувват» и её первоисточником — персоязычным трудом Абдурахмана Джами «Нафахот ул-унс мин хазарот ил-кудс». В исследовании раскрывается характер переводческого отношения между двумя произведениями — не дословный, а вольный, творческий перевод, посредством которого Навои, сокращая и дополняя текст, создал самостоятельное произведение. Также анализируются новые сведения о тюркских шейхах, включённые Навои, композиционные особенности произведения и его место в развитии узбекской суфийской прозы.
«Насойим ул-мухаббат» «Нафахот ул-унс» Абдурахман Джами Алишер Навои вольный перевод источниковедение сравнительное литературоведение суфийская литература. тазкира
English
This article examines, through comparative-textual analysis, the genetic and typological relationship between Alisher Navoi's tazkira “Nasoyim ul-muhabbat min shamoyim il-futuvvat” and its primary source — Abdurahman Jami's Persian-language work “Nafahat al-Uns min Hadarat al-Quds.” The study reveals that the relationship between the two works is not a literal rendering but a free, creative translation, through which Navoi produced an independent work by abridging certain parts and supplementing others. The article also analyzes the new information on Turkic shaykhs introduced by Navoi, the structural differences between the two works, and the place of “Nasoyim ul-muhabbat” in the development of Uzbek Sufi prose.
Abdurahman Jami Alisher Navoi Naqshbandiyya Sufi literature. comparative literary studies free translation source studies tazkira “Nafahat al-Uns” “Nasoyim ul-muhabbat”

References

1. Navoiy Alisher. Nasoyimul muhabbat min shamoyimil futuvvat. — Toshkent: Mo‘varounnahr, 2017. — 575 b.
2. Navoiy Alisher. Mukammal asarlar to‘plami. 20 tomlik, 17-tom. — T.: Fan, 2001.
3. Navoiy A. Nasoyim ul-muhabbat. 15-tom // To‘la asarlar to‘plami. — Toshkent: Badiiy adabiyot, 1968. — 225 b.
4. Navoiy Alisher. Hayrat ul-abror. — T.: G‘afur G‘ulom, 2006. — 400 b.
5. Jami Abdurahmon. Nafahatu’l-uns min hadarati’l-quds. — Istanbul: Salih kitaplar, 2021. — 768 s.
6. Ramazonov N. “Nasoyim”ning o‘ziga xos xususiyatlariga doir // Navoiyning ijod olami (maqolalar to‘plami). — T.: Fan, 2001. — B. 157–182.
7. Abdukodirov A. Jomiy “Nafahot ul-uns”i va Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ining muqaddimalari // Amir Alisher Navoiy va tojik mumtoz shoirlari. — Xo‘jand: “Xuroson”, 2007. — B. 76–82.
8. Olim S. Navoiy asarlarida Xoja Bahouddin Naqshband ta’rifi // Jahon adabiyoti jurnali. — 2013. — № 3. — B. 152–162.
9. Parmonova S.U. “Nasoyim ul-muhabbat” tazkirasining diniy-irfoniy manbalari // O‘zbekistonda xorijiy tillar. — 2025. — 11-jild, № 3. — B. 280–293.
10. Bertels Ye.E. Navoi i Djami // Izbrannye trudy. Tom 4. — M.: Nauka, 1965. — 500 s.
11. Xondamir G‘iyosiddin. Makorim ul-axloq. — T.: G‘afur G‘ulom, 2015. — 206 b.
12. Eraslan Kemal. Nesayimü’l-mahabbe min şemayimi’l-fütüvve: 1. Metin. — Ankara: Türk Dil Kurumu, 1996. — 493 s.
View PDF Related articles