Oʻzbekcha
O‘ZBEK FANTASTIK ADABIYOTI TARIXI VA AN’ANALARI
Journal
Conceptual foundations of fundamental, applied, and innovative research in the transformation of pedagogical education and upbringing
Issue
Proceedings of the international scientific and practical conference on “Conceptual foundations of fundamental, applied, and innovative research in the transformation of pedagogical education and upbringing”
Abstract
Ushbu ilmiy maqola o‘zbek fantastik adabiyotining tarixi, an’analari va rivojlanish yo‘llarini keng qamrovli tarzda tadqiq etadi. Maqolada o‘zbek adabiyotida fantastika yo‘nalishining paydo bo‘lish sabablari va ilk ko‘rinishlari qadimgi mifologik va xalq og’zaki ijodidan tortib XX asrning professional fantastikasigacha bo‘lgan davr tahlil qilinadi. O‘zbek fantastikasining Sharq an’analari, Sovet davri mafkurasi va zamonaviy global tendentsiyalar kesishmasida shakllanishi ko‘rsatiladi. Abdulla Qahhor, Mirkarim Osim, Tohir Malik, O‘tkir Hoshimov va boshqa mualliflarning asarlari tahlil qilinib, janrning o‘ziga xos belgilari va an’analari aniqlanadi.
Keywords
o‘zbek adabiyoti
fantastika
ilmiy fantastika
janr
Sharq adabiyoti
Sovet davri adabiyoti
zamonaviy o‘zbek nasri
mifologiya
utopiya
distopiya.
Русский
Данная научная статья всесторонне исследует историю, традиции и пути развития узбекской фантастической литературы. В статье анализируются причины возникновения и первые проявления фантастического направления в узбекской литературе, начиная с древней мифологии и устного народного творчества и заканчивая профессиональной фантастикой XX века. Показано, что узбекская фантастика формировалась на пересечении восточных литературных традиций, советской идеологии и современных глобальных тенденций. На основе анализа произведений Абдуллы Каххара, Миркарима Осима, Тохира Малика, Уткира Хошимова и других авторов выявляются и рассматриваются специфические особенности и традиции данного жанра.
узбекская литература
фантастика
научная фантастика
жанр
восточная литература
литература советского периода
современная узбекская проза
мифология
утопия
антиутопия.
English
This scholarly article comprehensively examines the history, traditions, and developmental pathways of Uzbek fantasy literature. The study analyzes the origins and early manifestations of fantasy in Uzbek literature, tracing its evolution from ancient mythology and folklore to the emergence of professional fantasy writing in the twentieth century. The article demonstrates how Uzbek fantasy developed at the intersection of Eastern literary traditions, Soviet ideological influences, and contemporary global trends. Through an analysis of the works of Abdulla Qahhor, Mirkarim Osim, Tohir Malik, O‘tkir Hoshimov, and other authors, the distinctive characteristics and traditions of the genre are identified and explored.
Uzbek literature
fantasy
science fiction
genre
Eastern literature
Soviet-era literature
contemporary Uzbek prose
mythology
utopia
dystopia
1. A’zam, E. (1995). Boqiy darbadar. Toshkent: Yozuvchi nashriyoti.
2. Avesto: Zardushtiylikning muqaddas kitobi. (Tarjimon: Matyoqubov, O., 2001). Toshkent: Sharq.
3. Aytmatov, Ch. (1980). Asrga tatigulik kun (I dnyo dolshe veka dlyitsya). Frunze: Kyrgyzstan.
4. G’ulom, H. (1963). Tong yulduzi. Toshkent: O‘zdavnashr.
5. Hoshimov, O‘. (1994). Ikki eshik orasi. Toshkent: Yozuvchi nashriyoti.
6. Hoshimov, O‘. (2004). Nur borki, soya bor. Toshkent: Sharq nashriyoti.
7. Ibn Sino. (1982). Hayy ibn Yaqzon. Toshkent: G’afur G’ulom nashriyoti.
8. Karimov, I. (1998). O‘zbekiston buyuk kelajak sari. Toshkent: O‘zbekiston.
9. Malik, T. (1994—2003). Shaytanat (Roman-seriya). Toshkent: Sharq nashriyoti.
10. Malik, T. (1998). Ulug’bek xazinasi. Toshkent: Sharq nashriyoti.
11. Mirzayev, T. (2006). O‘zbek xalq qahramonlik eposi. Toshkent: Fan nashriyoti.
12. Navoiy, A. (1991). Lison ut-tayr. Toshkent: G’afur G’ulom nashriyoti.
13. Osim, M. (1948). Sehrli qo‘g’irchoq. Toshkent: Bolalar nashriyoti.
14. Qahhor, A. (1964). Asarlar to‘plami, 3 jildda. Toshkent: G’afur G’ulom nashriyoti.
15. Saidov, B. (2015). O‘zbek xalq og’zaki ijodining adabiy an’analar bilan aloqasi. Toshkent: Fan.
16. Strugatskiy, A., Strugatskiy, B. (1972). Piknik na obochine. Moskva: Molodaya gvardiya.
17. To‘xtaboyev, X. (1967). Sariq devni minib. Toshkent: G’afur G’ulom nashriyoti.
18. Yusupov, N. (2019). Zamonaviy o‘zbek nasrida janr muammolari. Toshkent: Akademnashr.
19. Ziyodullayev, Sh. (2011). O‘zbek adabiyotida ilmiy fantastika: tarix va nazariya. Samarqand Davlat Universiteti ilmiy axborotnomasi, 3-son, 45—52-betlar.