Oʻzbekcha
MAKTAB KIMYO KURSINI O'QITISHDA VIRTUAL LABORATORIYALARDAN FOYDALANISH METODIKASI
Issue
"Ta'lim ufqlari" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 1-son
Abstract
Mazkur maqolada maktab kimyo kursini o'qitishda raqamli texnologiyalar, xususan virtual laboratoriyalardan (PhET Interactive Simulations, Yenka, Crocodile Chemistry) foydalanishning didaktik va metodologik asoslari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Namangan viloyati Namangan tumani 25-sonli umumta'lim maktabida 8-sinf o'quvchilari ishtirokida (N=60) amalga oshirilgan tajriba-sinov ishlari natijasida gibrid laboratoriya metodikasining an'anaviy o'qitishga nisbatan statistik jihatdan ishonchli ustunligi isbotlangan (p<0,05). O'quvchilarning o'zlashtirish koeffitsienti tajriba guruhida nazorat guruhiga qaraganda 27–32% ga yuqori bo'lganligi, modellashtirish kompetensiyasida esa 57% ga o'sish kuzatilganligi aniqlangan. Tadqiqot natijalari asosida kimyo o'qituvchilari uchun gibrid laboratoriya texnologiyasini joriy etish bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Keywords
raqamli ta'lim
virtual laboratoriya
gibrid ta'lim
PhET simulyatsiyasi
kimyo metodikasi
didaktik samaradorlik
kognitiv kompetensiya
Русский
МЕТОДИКА ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ВИРТУАЛЬНЫХ ЛАБОРАТОРИЙ ПРИ ОБУЧЕНИИ ШКОЛЬНОМУ КУРСУ ХИМИИ
В данной статье научно анализируются дидактические и методологические основы использования цифровых технологий, в частности виртуальных лабораторий (PhET Interactive Simulations, Yenka, Crocodile Chemistry), в преподавании школьного курса химии. По результатам экспериментального исследования, проведённого среди учащихся 8-х классов средней общеобразовательной школы №25 Наманганского района Наманганской области (N=60), была доказана статистически значимая эффективность гибридной лабораторной методики по сравнению с традиционным обучением (p<0,05). Установлено, что коэффициент успеваемости учащихся экспериментальной группы оказался на 27–32% выше по сравнению с контрольной группой, а уровень компетенции моделирования повысился на 57%. На основе полученных результатов разработаны практические рекомендации по внедрению технологии гибридных лабораторий в деятельность учителей химии
виртуальная лаборатория
гибридное обучение
цифровое образование
симуляции PhET
методика преподавания химии
дидактическая эффективность
когнитивная компетентность
English
METHODOLOGY OF USING VIRTUAL LABORATORIES IN TEACHING THE SCHOOL CHEMISTRY COURSE
This article scientifically examines the didactic and methodological foundations of using digital technologies, particularly virtual laboratories (PhET Interactive Simulations, Yenka, and Crocodile Chemistry), in teaching the school chemistry curriculum. Based on an experimental study conducted with 8th-grade students of Secondary School No. 25 in Namangan District, Namangan Region (N=60), the superiority of the hybrid laboratory methodology over traditional teaching methods was statistically confirmed (p<0.05). The results revealed that the academic achievement coefficient of students in the experimental group was 27–32% higher than that of the control group, while their modeling competency increased by 57%. Based on the findings, practical recommendations were developed for chemistry teachers on the implementation of hybrid laboratory technology in educational practice.
digital education
hybrid learning
virtual laboratory
PhET simulations
chemistry teaching methodology
didactic effectiveness
cognitive competence
[1] Laptev, V.V., & Pak, N.I. (2004). Virtual'nye laboratorii v obrazovanii: teoriya i praktika. Sankt-Peterburg: Izdatel'stvo RGPU. — 216 s.
[2] Abduqodirov, A.A. (2012). Ta'limda innovatsion texnologiyalar. Toshkent: Fan va texnologiya. — 312 b.
[3] Wieman, C.E., Adams, W.K., Perkins, K.K. (2010). PhET: Simulations that Enhance Learning. Science, 322(5902), 682–683. DOI: 10.1126/science.1161948.
[4] Mayer, R.E. (2020). Multimedia Learning (3rd ed.). New York: Cambridge University Press. — 524 p.
[5] Nishonaliyev, U.N. (2010). Pedagogik texnologiyalar: nazariya va amaliyot. Toshkent: Yangi asr avlodi. — 280 b.
[6] Taylaqov, N.I. (2012). Uzluksiz ta'lim tizimi uchun axborot ta'lim resurslarini yaratishning ilmiy-uslubiy asoslari. [Dissertatsiya]. Toshkent davlat pedagogika universiteti.
[7] Milev, E. (2018). Pedagojik etkinlik katsayisinin hesaplanmasi. Egitim Arastirmalari Dergisi, 14(2), 45–58.
[8] Woodfield, B.F., Hansen, L.D., & Andros, D.O. (2005). The Virtual ChemLab Project: A Realistic and Sophisticated Simulation of Inorganic Qualitative Analysis. Journal of Chemical Education, 82(11), 1728–1735.
[9] Tuysuz, M. (2010). The Effect of the Virtual Laboratory on Students' Achievement and Attitude in Chemistry. International Online Journal of Educational Sciences, 2(1), 37–53.
[10] Polat, E.S. (2006). Pedagogicheskie tekhnologii distantsionnogo obucheniya. Moskva: Akademiya. — 400 s.