Oʻzbekcha
INKLYUZIV VA UNIVERSAL TA’LIM MUHITI: O‘ZARO BOG‘LIQLIK VA FARQLAR (BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHISI TAYYORGARLIGI NUQTAI NAZARIDAN)
Journal
Republican Scientific and Practical Conference “Digital and Pedagogical Transformation and Research Models in Modern Education”
Issue
Republican Scientific and Practical Conference “Digital and Pedagogical Transformation and Research Models in Modern Education”
Abstract
Maqolada inklyuziv va universal ta’lim muhiti tushunchalarining pedagogik mohiyati, ularning o‘zaro bog‘liqligi hamda farqli jihatlari tahlil qilinadi. Inklyuziv ta’lim qadriyatga asoslangan yondashuv, universal ta’lim muhiti esa uni amalga oshirishning loyihaviy-texnologik mexanizmi sifatida asoslanadi. Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy tayyorgarligi doirasida ushbu ikki tushunchani uyg‘unlashtirishning didaktik shart-sharoitlari ko‘rsatib beriladi va tayyorlash metodikasini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.
Keywords
boshlang‘ich ta’lim
bo‘lajak o‘qituvchi
individuallashtirish.
inklyuziv ta’lim
kasbiy tayyorgarlik
kompetensiya
universal dizayn
universal ta’lim muhiti
Русский
В статье анализируются педагогическая сущность понятий «инклюзивная образовательная среда» и «универсальная образовательная среда», их взаимосвязь и различия. Инклюзия рассматривается как ценностно-целевая основа, а универсальная среда – как проектно-технологический механизм её реализации. Определены дидактические условия интеграции этих понятий в профессиональной подготовке будущих учителей начальных классов и предложены направления совершенствования методики их подготовки.
будущий учитель
индивидуализация.
компетентность
начальное образование
профессиональная подготовка
универсальная образовательная среда
универсальный дизайн
English
The article examines the pedagogical essence of inclusive and universal educational environments, their interrelation and distinctive features. Inclusion is treated as a value-based approach, while the universal environment is viewed as a design and technological mechanism for its implementation. The paper outlines didactic conditions for integrating both concepts into the professional training of future primary school teachers.
competence
individualization.
pre-service teacher
primary education
professional training
universal design
universal learning environment
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi PF-5712-son Farmoni bilan tasdiqlangan «2030-yilgacha O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini rivojlantirish konsepsiyasi».
2. O‘zbekiston Respublikasining «Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonuni. – Toshkent, 2020-yil 23-sentabr.
3. UNESCO. The Salamanca Statement and Framework for Action on Special Needs Education. – Paris: UNESCO, 1994.
4. United Nations. Convention on the Rights of Persons with Disabilities. – New York: UN, 2006.
5. Booth T., Ainscow M. Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools. – Bristol: CSIE, 2002.
6. Алёхина С.В. Инклюзивное образование: история и перспективы // Психолого-педагогические исследования. – 2013. – Т. 5, № 1.
7. Малофеев Н.Н. Специальное образование в меняющемся мире. Европа. – М.: Просвещение, 2009.
8. Выготский Л.С. Основы дефектологии. Собрание сочинений. Т. 5. – М.: Педагогика, 1983.
9. Аюпова М.Ю. Махсус педагогика асослари. – Тошкент: Ўқитувчи, 2007. (Ayupova M.Yu. Maxsus pedagogika asoslari.)
10. Florian L., Black-Hawkins K. Exploring inclusive pedagogy // British Educational Research Journal. – 2011. – Vol. 37, No. 5. – P. 813–828.
11. Mace R. Universal Design: Barrier Free Environments for Everyone // Designers West. – 1985. – Vol. 33, No. 1. – P. 147–152.
12. Meyer A., Rose D.H., Gordon D. Universal Design for Learning: Theory and Practice. – Wakefield, MA: CAST Professional Publishing, 2014.
13. UNESCO. Global Education Monitoring Report 2020: Inclusion and education: All means all. – Paris: UNESCO, 2020.
14. Forlin C., Earle C., Loreman T., Sharma U. The Sentiments, Attitudes, and Concerns about Inclusive Education Revised (SACIE-R) Scale // International Journal of Disability, Development and Education. – 2011. – Vol. 58, No. 1.
15. Назарова Н.М. Специальная педагогика. – М.: Академия, 2000.