Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar

Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan Namangan davlat pedagogika instituti Maktabgacha ta'lim kafedrasi tomonidan 2026-yil 25-sentyabr kuni “Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar” mavzusida respublika konferensiya o'tkazilishi rejalashtirilgan.

1+ Issues
86+ Articles
91+ Participants
Oʻzbekcha

BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA IQTISODIY KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISHDA AKSIOLOGIK-EKOLOGIK YONDASHUV IMKONIYATLARI

Published
28.09.2026
Journal
Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar
Issue
Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar
Pages
299-304
DOI
10.5281/zenodo.23255521

Authors

Abstract

Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’limda o‘quvchilarda iqtisodiy kompetentlikni shakllantirish va rivojlantirish jarayonida aksiologik-ekologik yondashuvning nazariy-metodologik imkoniyatlari tahlil qilingan. Muallif iqtisodiy kompetentlikni faqat amaliy-hisoblash ko‘nikmalari majmui sifatida emas, balki qadriyatlar tizimi va tabiatga, resurslarga, jamiyatga nisbatan mas’uliyatli munosabat asosida shakllanadigan integrativ sifat sifatida talqin qiladi. Tadqiqotda aksiologik va ekologik yondashuvlarning uzviy bog‘liqligi asoslanib, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tejamkorlik, mas’uliyat, adolatlilik, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish kabi sifatlarni shakllantirishga qaratilgan pedagogik shart-sharoitlar, metodlar va vositalar ishlab chiqilgan. Tajriba-sinov ishlari natijalari tahlil qilinib, taklif etilgan yondashuvning samaradorligi statistik ma’lumotlar asosida isbotlangan. Maqola natijalari boshlang‘ich ta’lim muassasalarida iqtisodiy va ekologik tarbiyani uyg‘un tarzda amalga oshirishga qaratilgan metodik tavsiyalar ishlab chiqishda foydalanilishi mumkin.

Keywords

aksiologik yondashuv boshlang‘ich ta’lim ekologik yondashuv iqtisodiy kompetentlik pedagogik shart-sharoit qadriyatlar tabiatga munosabat tajriba-sinov ishi tejamkorlik

Other language versions

Русский
В статье анализируются теоретико-методологические возможности аксиолого-экологического подхода в формировании и развитии экономической компетентности у учащихся начальных классов. Автор рассматривает экономическую компетентность не только как совокупность практико-расчётных умений, но и как интегративное качество, формирующееся на основе системы ценностей и ответственного отношения к природе, ресурсам и обществу. Обоснована органическая взаимосвязь аксиологического и экологического подходов, разработаны педагогические условия, методы и средства формирования у младших школьников бережливости, ответственности, справедливости и рационального использования природных ресурсов. Проанализированы результаты опытно-экспериментальной работы, статистически подтверждена эффективность предложенного подхода. Результаты могут быть использованы при разработке методических рекомендаций по гармоничному осуществлению экономического и экологического воспитания в учреждениях начального образования.
аксиологический подход бережливость начальное образование опытно-экспериментальная работа отношение к природе педагогическое условие ценности экологический подход экономическая компетентность
English
The article analyzes the theoretical and methodological potential of the axiological-ecological approach in forming and developing economic competence among primary school pupils. The author interprets economic competence not merely as a set of practical-computational skills, but as an integrative quality formed on the basis of a value system and a responsible attitude toward nature, resources, and society. The study substantiates the organic connection between axiological and ecological approaches and develops pedagogical conditions, methods, and tools aimed at forming thrift, responsibility, fairness, and rational use of natural resources in primary school pupils. The results of experimental work are analyzed, and the effectiveness of the proposed approach is confirmed by statistical data. The findings can be used to develop methodological recommendations for the harmonious implementation of economic and ecological education in primary education institutions.
attitude to nature axiological approach ecological approach economic competence experimental work pedagogical condition primary education thrift values

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. Boshlang‘ich ta’lim davlat ta’lim standarti va o‘quv dasturlari. — Toshkent, so‘nggi tahrir.
2. Yo‘ldoshev J.G‘., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiya asoslari. — Toshkent: O‘qituvchi, 2019.
3. Munavvarov A.Q. Pedagogika: nazariya va amaliyot. — Toshkent: Fan, 2018.
4. Ochilov M. Yangi pedagogik texnologiyalar. — Toshkent: Nizomiy nomidagi TDPU, 2020.
5. Karimov R.S. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida iqtisodiy tushunchalarni shakllantirish metodikasi. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2021.
6. Azimova N.T. Ekologik ta’lim-tarbiya nazariyasi va amaliyoti. — Toshkent: Ilm-Ziyo, 2020.
7. Rasулова D.A. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida qadriyatlarga asoslangan tarbiya masalalari. — Samarqand: SamDU nashriyoti, 2022.
8. Николаева С.Н. Теория и методика экологического образования детей. — Москва: Академия, 2016.
9. Сасова И.А. Экономическое воспитание школьников: вопросы теории и методики. — Москва: Просвещение, 2015.
10. Каримова Н.У. Аксиологический подход в образовании: сущность и принципы реализации. — Ташкент: Fan, 2021.
11. Slavin R.E. Educational Psychology: Theory and Practice. — Pearson, 2018.
12. OECD. PISA 2022 Financial Literacy Framework. — Paris: OECD Publishing, 2022.
13. UNESCO. Education for Sustainable Development Goals: Learning Objectives. — Paris: UNESCO Publishing, 2017.
14. Xoliqberdiyev Q.R. Boshlang‘ich sinflarda tejamkorlik va mas’uliyat tuyg‘usini shakllantirish. — Buxoro: BuxDU nashriyoti, 2023.
15. Turdiyeva M.A. Boshlang‘ich ta’limda integratsiyalashgan darslar texnologiyasi. — Farg‘ona: FarDU nashriyoti, 2022.
View PDF Related articles