Oʻzbekcha
YOSHLAR IJTIMOIYLASHUVIDA OILA INSTITUTINING TRANSFORMATSIYASI VA ZAMONAVIY MUAMMOLARI
Jurnal
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Annotatsiya
Maqolada oila institutining zamonaviy transformatsiyasi yoshlar ijtimoiylashuvi kontekstida ijtimoiy-falsafiy tahlil doirasida tadqiq etilgan. Muallif oiladagi strukturaviy va funksional oʻzgarishlarni inqiroz emas, balki ijtimoiy modernizatsiyaga adaptiv javob sifatida talqin qilish metodologik jihatdan asoslangan degan pozitsiyani ilgari suradi. Ishda kengaytirilgan oiladan nuklear oilaga oʻtish, individualizatsiya, mehnat migratsiyasi natijasida shakllangan transmilliy oila hodisasi hamda raqamli vositachilikning oilaviy kommunikatsiyaga taʼsiri tizimli tahlil qilingan. Tarbiyaviy funksiyaning qisman eksternallashuvi natijasida avlodlararo aksiologik transmissiya zanjirida uzilish yuzaga kelayotgani asoslangan va oilaning ijtimoiylashtiruvchi salohiyatini mustahkamlashning uch yoʻnalishli modeli taklif etilgan.
Kalit so‘zlar
avlodlararo transmissiya
deinstitutsionalizatsiya
ijtimoiy kapital
ijtimoiylashuv
individualizatsiya
mahalla
nuklear oila
oila instituti
ontologik xavfsizlik
transmilliy oila
yoshlar
Русский
В статье современная трансформация института семьи рассматривается в контексте социализации молодёжи в рамках социально-философского анализа. Структурные и функциональные изменения в семье интерпретируются не как кризис, а как адаптивный ответ на социальную модернизацию. Системно анализируются переход от расширенной к нуклеарной семье, индивидуализация, формирование транснациональных семей вследствие трудовой миграции и влияние цифровых технологий на семейную коммуникацию. Обосновывается, что частичная экстеранализация воспитательной функции приводит к разрыву межпоколенческой аксиологической трансмиссии. Предлагается трёхнаправленная модель укрепления социализирующего потенциала семьи.
индивидуализация
институт семьи
махалля
межпоколенческая трансмиссия
молодёжь
нуклеарная семья
онтологическая безопасность
семейная коммуникация.
социализация
социальный капитал
транснациональная семья
English
The article examines the contemporary transformation of the family institution in the context of youth socialization from a socio-philosophical perspective. Structural and functional changes in the family are interpreted not as a crisis, but as an adaptive response to social modernization. The study analyzes the transition from the extended to the nuclear family, individualization, the formation of transnational families due to labor migration, and the impact of digital technologies on family communication. It argues that the partial externalization of the family’s educational function disrupts intergenerational axiological transmission. A three-directional model for strengthening the socializing potential of the family is proposed.
family communication.
family institution
individualization
intergenerational transmission
mahalla
nuclear family
ontological security
social capital
socialization
transnational family
youth
1. Parsons, T. Family, Socialization and Interaction Process / T. Parsons, R. F. Bales. – Glencoe: The Free Press, 1955. – 422 p.
2. Berger, P. L. The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge / P. L. Berger, T. Luckmann. – New York: Anchor Books, 1966. – 219 p.
3. Mirzaolimjon oʻgʻli, M. M. Yangi Oʻzbekistonning taʼlim siyosati va universitetlarning yangi modellari / M. M. Mirzaolimjon oʻgʻli, E. Shohbozbek // Pedagogik islohotlar va ularning yechimlari. – 2025. – T. 16, № 01. – B. 325–328.
4. Beck, U. Individualization: Institutionalized Individualism and its Social and Political Consequences / U. Beck, E. Beck-Gernsheim. – London: SAGE Publications, 2002. – 221 p.
5. Cherlin, A. J. The Deinstitutionalization of American Marriage / A. J. Cherlin // Journal of Marriage and Family. – 2004. – Vol. 66, № 4. – P. 848–861.
6. Ergashbaev, S. Oʻzbekiston sharoitida uzluksiz taʼlim tizimi orqali yoshlarning maʼnaviy dunyoqarashini rivojlantirish / S. Ergashbaev // Объединяя студентов: международные исследования и сотрудничество между дисциплинами. – 2025. – T. 1, № 1. – S. 314–316.
7. Giddens, A. Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age / A. Giddens. – Stanford: Stanford University Press, 1991. – 256 p.
8. Goode, W. J. World Revolution and Family Patterns / W. J. Goode. – New York: The Free Press, 1963. – 432 p.
9. Ergashbayev, S. Uzluksiz taʼlim tashkil etish orqali yoshlarning maʼnaviy-falsafiy dunyoqarashini yuksaltirish / S. Ergashbayev // Bulletin of Contemporary Researches: Multidisciplinary. – 2025. – Vol. 1, № 1. – P. 10–13.
10. Putnam, R. D. Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community / R. D. Putnam. – New York: Simon & Schuster, 2000. – 541 p.