вольная борьба
ген ACE
ген ACTN3
генетические маркеры
индивидуальный подход
критерии спортивного отбора
морфологические показатели
наследственная предрасположенность
спортивная генетика
спортивный отбор
спортивный талант
физические способности
функциональная подготовленность
юные спортсмены
YOSH ERKIN KURASHCHILARNING SPORT QOBILIYATINI BAHOLASHDA GENETIK OMILLAR
Nashr sanasi
25.08.2026
Jurnal
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Nashr
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Sahifalar
548-550
Mualliflar
Annotatsiya
Ushbu maqolada bolalarning sportga genetik moyilligini baholash va ularni erkin kurash sport turiga saralash masalalari yoritilgan. Tadqiqotda zamonaviy sport genetikasining asosiy yo’nalishlari, xususan ACTN3, ACE, IGF-1 kabi genetik markerlarning sportchi organizmidagi jismoniy imkoniyatlarni belgilashdagi ahamiyati tahlil qilingan. Erkin kurash sport turining o’ziga xos xususiyatlari inobatga olinib, kuch, tezkorlik, chaqqonlik va chidamlilik kabi sifatlarni shakllanishida irsiy omillarning roli ko’rsatib berilgan. Shuningdek, bolalarni saralash jarayonida genetik, morfologik, funksional va psixofiziologik mezonlarni kompleks qo’llash zarurligi asoslangan. Tadqiqot natijalari yosh sportchilarni erta aniqlash, individual tayyorgarlik dasturlarini ishlab chiqish va sport natijadorligini oshirishda genetik yondashuvning muhimligini tasdiqlaydi
Kalit so‘zlar
ACE geni
ACTN3 geni
Erkin kurash
funksional tayyorgarlik
genetik markerlar
individual yondashuv
irsiy moyillik
jismoniy qobiliyat
morfologik ko’rsatkichlar
sport genetikasi
sport iste’dodi
sport saralash mezonlari
sport seleksiyasi
yosh sportchilar
Boshqa tillardagi variantlar
ACE gene
ACTN3 gene
freestyle wrestling
functional fitness
genetic markers
hereditary predisposition
individual approach
morphological indicators
physical abilities
selection criteria in sports
sports genetics
sports selection
sports talent
young athletes
Foydalanilgan adabiyotlar
1. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PF–6099-son Farmoni. “Sog’lom turmush tarzini keng tatbiq etish va ommaviy sportni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida”. – 2020-yil 30-oktabr.
2. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–5279-son Qarori. “Sport ta’limi tizimini tubdan takomillashtirish orqali olimpiya va paralimpiya sport turlari bo’yicha sportchilar zaxirasini shakllantirish sifatini yanada oshirish chora-tadbirlari to’g’risida”. – 2021-yil 5-noyabr.
3. Platonov V. N. Sportchilarni tayyorlashning umumiy nazariyasi. – Kiev: Olimpiyskaya literatura, 2004. – 584 b.
4. Bompa T. O., Haff G. G. Periodization: Theory and Methodology of Training. – Human Kinetics, 2009.
5. F. A. Kerimov. Sport mashg’ulotlarida modellashtirish va prognozlash. – Toshkent: o’quv qo’llanma.
6. Muxamedov Sh. T. Sport genetikasi va seleksiya asoslari. – Toshkent, 2020.
7. Tajibaev S. S. Erkin kurash nazariyasi va metodikasi. – Toshkent, 2019.