Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari

Mazkur “Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari” mavzusidagi Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug'i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, 2026-yil 23-iyun kuni Namangan davlat pedagogika instituti Ilmiy tadqiqotlar, innovatsiyalar va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash bo'limi tomonidan o'tkazilgan.

1+ Sonlar
228+ Maqolalar
260+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

TARIXIY TERMINOLOGIK LEKSIKA TAVSIFI

Nashr sanasi
23.06.2026
Jurnal
Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari
Nashr
Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari xalqaro ilmiy-amaliy anjuman (2026-yil, 23-iyun)
Sahifalar
1038-1041
DOI
10.5281/zenodo.21247867

Mualliflar

Annotatsiya

Ushbu maqolada tarixiy terminologik leksikaning mohiyati, uning o‘zbek tili lug‘at tarkibidagi o‘rni va taraqqiyot bosqichlari yoritiladi. Tarixiy terminlarning shakllanish manbalari, ularning semantik xususiyatlari hamda jamiyat taraqqiyoti bilan bog‘liq holda yuzaga kelgan o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Shuningdek, tarixiy terminologik birliklarning istorizm va arxaizmlar bilan munosabati, ularning ilmiy, madaniy va tarixiy ahamiyati ochib beriladi. Tarixiy manbalar asosida terminlarning qo‘llanish doirasi, bugungi o‘zbek terminologik tizimidagi o‘rni va rivojlanish tendensiyalari ilmiy nuqtai nazardan baholanadi. Mazkur tadqiqot tarixiy terminologik leksikaning til taraqqiyotidagi o‘rnini aniqlash hamda terminshunoslik sohasidagi ilmiy izlanishlarni boyitishga xizmat qiladi

Kalit so‘zlar

Tarixiy terminologiya arxaizm istorizm leksikologiya lug‘at o‘zbek tili semantik taraqqiyot tarixiy atamalar tarixiy leksika tarixiy manbalar termin terminlarning shakllanishi terminologik tizim til taraqqiyoti

Boshqa tillardagi variantlar

Русский

ОПИСАНИЕ ИСТОРИЧЕСКОЙ ТЕРМИНОЛОГИЧЕСКОЙ ЛЕКСИКИ

В данной статье рассматриваются сущность исторической терминологической лексики, её место в словарном составе узбекского языка и основные этапы её развития. Анализируются источники формирования исторических терминов, их семантические особенности, а также изменения, возникшие в связи с общественным развитием. Особое внимание уделяется взаимосвязи исторических терминологических единиц с историзмами и архаизмами, раскрываются их научное, культурное и историческое значение. На основе исторических источников оцениваются сфера употребления терминов, их место в современной узбекской терминологической системе и тенденции дальнейшего развития. Результаты исследования способствуют определению роли исторической терминологической лексики в развитии языка и обогащению научных исследований в области терминоведения.
архаизм историзм историческая лексика историческая терминология исторические источники исторические термины лексикология развитие языка семантическое развитие словарный состав термин терминоведение терминологическая система узбекский язык формирование терминов
English

DESCRIPTION OF HISTORICAL TERMINOLOGICAL LEXIS

This article examines the essence of historical terminological lexis, its place in the vocabulary of the Uzbek language, and the main stages of its development. It analyzes the sources of the formation of historical terms, their semantic characteristics, and the changes that have emerged in connection with the development of society. Particular attention is paid to the relationship between historical terminological units, historicisms, and archaisms, while their scientific, cultural, and historical significance is revealed. Based on historical sources, the study evaluates the scope of the use of historical terms, their position within the modern Uzbek terminological system, and their developmental tendencies from a scholarly perspective. The findings contribute to identifying the role of historical terminological lexis in the development of the language and to enriching research in the field of terminology.
Uzbek language archaism formation of terms historical lexis historical sources historical terminology historical terms historicism language development lexicology semantic development term terminological system terminology vocabulary.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Berdialiyev A., Ermatov I. Hozirgi oʻzbek adabiy tili (Leksikologiya, frazeologiya, leksikografiya). Universitet va pedagogika oliy oʻquv yurtlarining oʻzbek tili va adabiyoti bakalavri fakultetlari talabalari uchun darslik. – Toshkent: Turon-Iqbol, 2021.
2. Даниленко В.П. Русская терминология. Опыт лингвистического описания. – М.: Наука, 1977.
3. Dadaboyev H. O‘zbek terminologiyasi. – Toshkent: Yoshlar nashriyot uyi, 2019.
4. Эрматов И. Терминология тизимида гиперо-гипонимик ва эквонимик муносабатлар (тилшунослик терминлари мисолида): Филол. фан. док. (DSc). ...дисс. – Тошкент, 2022.
5. Suyunov B. Terminlarni boshqa til birliklaridan farqlab olish masalasi // Oʻzbek tilini dunyo miqyosida keng targʻib qilish boʻyicha hamkorlik istiqbollari. – Toshkent, 2020.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar