Oʻzbekcha
SUN’IY INTELLEKT VOSITALARI ASOSIDA BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING EKOLOGIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH METODIKASI
Jurnal
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Annotatsiya
Mazkur maqolada sun’iy intellekt vositalari asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ekologik madaniyatini shakllantirishning pedagogik va metodik asoslari yoritiladi. Zamonaviy ta’lim jarayonida raqamli texnologiyalar, xususan, sun’iy intellekt imkoniyatlaridan foydalanish orqali o‘quvchilarda tabiatga ongli munosabat, ekologik mas’uliyat va atrof-muhitni muhofaza qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish masalalari tahlil qilinadi. Shuningdek, ekologik mazmundagi interaktiv topshiriqlar, muammoli vaziyatlar, virtual kuzatuvlar, didaktik o‘yinlar hamda individual ta’lim resurslarini tashkil etishda sun’iy intellektning didaktik imkoniyatlariga e’tibor qaratiladi. Maqolada o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda ekologik bilimlarni kundalik hayotiy vaziyatlar bilan bog‘lash, suv va energiyani tejash, chiqindilarni saralash, o‘simlik va hayvonot dunyosiga ehtiyotkorona munosabatni shakllantirishga yo‘naltirilgan metodik yondashuvlar asoslanadi. Shuningdek, o‘qituvchining yo‘naltiruvchi roli, raqamli vositalardan maqsadli foydalanish va o‘quvchilarning amaliy faoliyatini baholash masalalari ko‘rib chiqiladi. Taklif etilayotgan yondashuv ekologik ta’limning mazmunini boyitish hamda o‘quvchilarning ekologik madaniyatini izchil rivojlantirishga xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar
boshlang‘ich ta’lim
didaktik o‘yinlar
ekologik madaniyat
ekologik ong
ekologik tarbiya
interaktiv ta’lim
metodik yondashuv.
raqamli texnologiyalar
sun’iy intellekt
Русский
В данной статье освещаются педагогические и методические основы формирования экологической культуры учащихся начальных классов на основе средств искусственного интеллекта. В условиях современного образовательного процесса анализируются вопросы развития у учащихся осознанного отношения к природе, экологической ответственности и навыков охраны окружающей среды посредством использования цифровых технологий, в частности возможностей искусственного интеллекта. Кроме того, особое внимание уделяется дидактическим возможностям искусственного интеллекта при организации интерактивных заданий экологического содержания, проблемных ситуаций, виртуальных наблюдений, дидактических игр и индивидуальных образовательных ресурсов. В статье обосновываются методические подходы, направленные на связь экологических знаний с повседневными жизненными ситуациями с учётом возрастных особенностей учащихся, формирование навыков экономии воды и энергии, сортировки отходов, а также бережного отношения к растительному и животному миру. Также рассматриваются вопросы направляющей роли учителя, целенаправленного использования цифровых средств и оценки практической деятельности учащихся. Предлагаемый подход служит обогащению содержания экологического образования и последовательному развитию экологической культуры учащихся.
дидактические игры
интерактивное обучение
искусственный интеллект
методический подход.
начальное образование
цифровые технологии
экологическая культура
экологическое воспитание
экологическое сознание
English
This article discusses the pedagogical and methodological foundations of developing environmental culture among primary school students through artificial intelligence tools. In the context of modern education, it analyzes the development of students’ conscious attitudes toward nature, environmental responsibility, and environmental protection skills through the use of digital technologies, particularly the capabilities of artificial intelligence. Special attention is also given to the didactic potential of artificial intelligence in designing interactive environmental tasks, problem-solving situations, virtual observations, didactic games, and individualized learning resources. The article substantiates methodological approaches aimed at connecting environmental knowledge with everyday life situations, taking into account students’ age-related characteristics. These approaches focus on developing skills such as conserving water and energy, sorting waste, and fostering a careful attitude toward flora and fauna. Furthermore, the article examines the guiding role of the teacher, the purposeful use of digital tools, and the assessment of students’ practical activities. The proposed approach contributes to enriching the content of
artificial intelligence
didactic games
digital technologies
environmental awareness
environmental culture
environmental education
interactive learning
methodological approach.
primary education
1. Azamova, S. A. (2024). Ekologik globallashuv sharoitida O‘zbekiston umumta’lim maktablari o‘quvchilarida ekologik madaniyatni shakllantirish zaruriyati [Falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati, Buxoro davlat universiteti].
2. Azamova, S. A. (2024). Ekologik globallashuv sharoitida O‘zbekiston umumta’lim maktablari o‘quvchilarida ekologik madaniyatni shakllantirish zaruriyati [Falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati, Buxoro davlat universiteti].
3. Mamatova, K. F., & Umirova, M. M. (2025). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ekologik madaniyatni shakllantirishning maqsad va vazifalari. Ta’limning zamonaviy transformatsiyasi, 20(1), 33–36.
https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tzatra.100556
4. Jalilova, R. (2026). Boshlang‘ich sinflarda tabiiy fanlarni o‘qitishda sun’iy intellektdan foydalanish. Yosh olimlar, 4(48), 143–144. https://www.in-academy.uz/index.php/YO/article/view/49576
5. Suyunov, D. A. (2023). Ta’lim-tarbiya jarayonida o‘quvchilarida ekologik tafakkurni shakllantirish. Современные тенденции инновационного развития науки и образования в глобальном мире, 1(4), 82–84.
https://doi.org/10.47689/STARS.university-pp82-84
6. Erkinova, N., & Xaydarova, X. (2026). Boshlang‘ich ta’limda sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish metodikasi. Journal of Universal Science Research, 4(Maxsus son-3), 666–669. https://doi.org/10.66301/mcvp0m67