Oʻzbekcha
SUN’IY INTELLEKT (AI) ASOSIDA TA’LIMDA NAZORATNI TAKOMILLASHTIRISH
Jurnal
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Annotatsiya
Maqolada sun’iy intellekt (SI) asosida ta’limda nazorat tizimini takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. An’anaviy nazoratning cheklovlari, SI texnologiyalari (moslashuvchan testlar, avtomatlashtirilgan tekshiruv, ta’lim analitikasi, qayta aloqa tizimlari) taqdim etayotgan imkoniyatlar ko’rib chiqiladi. Nazoratni takomillashtirishning inson nazorati bilan uyg’unlashgan modeli taklif etiladi: ma'lumot yig’ish, SI tahlili, o’qituvchi tomonidan tekshiruv, qayta aloqa va o’quv jarayonini tuzatish bosqichlari ketma-ketligi chizma orqali ifodalanadi. Shuningdek, algoritmik tarafkashlik, ma'lumotlar maxfiligi va akademik halollik xavflari tahlil etilib, ularni kamaytirish bo’yicha tavsiyalar beriladi.
Kalit so‘zlar
akademik halollik
avtomatlashtirilgan baholash
formativ baholash
qayta aloqa
sun’iy intellekt
ta’lim analitikasi
ta’limda nazorat
Русский
В статье рассматриваются теоретические и практические аспекты совершенствования системы контроля в образовании на основе искусственного интеллекта (ИИ). Анализируются ограничения традиционного контроля и возможности технологий ИИ: адаптивных тестов, автоматизированной проверки, образовательной аналитики и систем обратной связи. Предлагается модель совершенствования контроля, сочетающая ИИ и человеческий надзор: последовательность этапов сбора данных, анализа ИИ, проверки преподавателем, обратной связи и корректировки учебного процесса представлена на схеме. Также рассмотрены риски алгоритмической предвзятости, конфиденциальности данных и академической честности, даны рекомендации по их снижению.
автоматизированное оценивание
академическая честность
искусственный интеллект
контроль в образовании
образовательная аналитика
обратная связь
формирующее оценивание
человеческий надзор.
English
The article examines the theoretical and practical aspects of improving assessment and monitoring in education through artificial intelligence (AI). It analyzes the limitations of traditional assessment and the opportunities offered by AI technologies: adaptive tests, automated marking, learning analytics, and feedback systems. A model for improving assessment that combines AI with human oversight is proposed; the sequence of data collection, AI analysis, teacher review, feedback, and instructional adjustment is presented in a diagram. The risks of algorithmic bias, data privacy, and academic integrity are also analyzed, with recommendations to mitigate them.
academic integrity
artificial intelligence
assessment in education
automated assessment
feedback
formative assessment
human oversight.
learning analytics
1. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining «Raqamli O’zbekiston – 2030» strategiyasini tasdiqlash to’g’risida»gi PF-6079-son Farmoni. 2020-yil 5-oktabr.
2. UNESCO. Beijing Consensus on Artificial Intelligence and Education. Paris: UNESCO, 2019.
3. Black P., Wiliam D. Assessment and classroom learning // Assessment in Education: Principles, Policy & Practice. 1998. Vol. 5, No. 1. P. 7–74.
4. Zawacki-Richter O., Marín V. I., Bond M., Gouverneur F. Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education – where are the educators? // International Journal of Educational Technology in Higher Education. 2019. Vol. 16, Article 39.
5. Luckin R., Holmes W., Griffiths M., Forcier L. B. Intelligence Unleashed: An Argument for AI in Education. London: Pearson, 2016.
6. Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). Official Journal of the European Union, 12 July 2024.
7. UNESCO. Guidance for generative AI in education and research. Paris: UNESCO, 2023.