Oʻzbekcha
RAQAMLI-YASHIL IQTISODIYOTDA BIG DATA VA SUN’IY INTELLEKT: ENERGIYA SAMARADORLIGI VA BARQAROR RIVOJLANISHNING YANGI DRAYVERLARI
Jurnal
Yashil iqtisodiyot sharoitida makroiqtisodiy barqarorlikni taʼminlash va milliy barqaror rivojlanish: muammo va yechimlar
Nashr
Yashil iqtisodiyot sharoitida makroiqtisodiy barqarorlikni taʼminlash va milliy barqaror rivojlanish: muammo va yechimlar
Annotatsiya
Mazkur tadqiqot raqamli-yashil iqtisodiyot shakllanishida Big Data va sun’iy intellektning (AI) rolini hamda ularning energiya samaradorligi va barqaror rivojlanishga ta’sir mexanizmlarini tahlil qiladi. Tadqiqotning maqsadi raqamlashtirishning iqtisodiy samaradorlik bilan bir qatorda ekologik natijalarga ta’sirini aniqlash va O‘zbekiston uchun raqamli-yashil transformatsiya yo‘nalishlarini asoslashdan iborat. Metodologik jihatdan zamonaviy empirik tadqiqotlarning tizimli tahlili, qiyosiy tahlil va O‘zbekistonning raqamli-iqtisodiy ko‘rsatkichlari asosidagi case-study yondashuvidan foydalanildi. Tahlil natijalari raqamlashtirish energiya samaradorligini resurslarni optimallashtirish, texnologik innovatsiyalar va iqtisodiy tarkibning modernizatsiyasi orqali oshirishini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, AI va ma’lumotlar markazlarining energiya iste’moli raqamli transformatsiyaning ekologik izini kuchaytirishi mumkin. Shu sababli raqamlashtirishning samaradorligini baholashda texnologik rivojlanish bilan bir qatorda uning sof ekologik ta’sirini ham hisobga olish zarur. Tadqiqotda O‘zbekiston uchun Big Data → AI → resurslarni optimallashtirish → energiya samaradorligi → yashil iqtisodiy o‘sish konseptual modeli taklif etiladi.
Kalit so‘zlar
raqamli iqtisodiyot
yashil iqtisodiyot
Big Data
sun’iy intellekt
energiya samaradorligi
raqamli transformatsiya
yashil innovatsiya
barqaror rivojlanish
O‘zbekiston
Русский
В данном исследовании анализируется роль больших данных и искусственного интеллекта (ИИ) в формировании цифровой «зеленой» экономики, а также механизмы их влияния на энергоэффективность и устойчивое развитие. Цель работы — определить воздействие цифровизации как на экономическую эффективность, так и на экологические показатели, а также обосновать пути цифровой «зеленой» трансформации в Узбекистане. Методологическая база исследования включает системный анализ современных эмпирических работ, сравнительный анализ и метод конкретных примеров (case-study), основанный на показателях цифровой экономики Узбекистана. Анализ показывает, что цифровизация способствует повышению энергоэффективности за счет оптимизации ресурсов, технологических инноваций и модернизации экономической структуры. В то же время энергопотребление, связанное с использованием ИИ и работой центров обработки данных, может увеличивать экологический след цифровой трансформации. Поэтому при оценке эффективности цифровизации необходимо учитывать не только технологический прогресс, но и итоговое воздействие на окружающую среду. В исследовании предложена концептуальная модель для Узбекистана: большие данные → ИИ → оптимизация ресурсов → энергоэффективность → «зеленый» экономический рост
цифровая экономика
зеленая» экономика
большие данные
искусственный интеллект
энергоэффективность
цифровая трансформация
зеленые» инновации
устойчивое развитие
Узбекистан
English
This study analyzes the role of Big Data and artificial intelligence (AI) in the formation of the digital-green economy, as well as the mechanisms through which they influence energy efficiency and sustainable development. The study aims to determine the impact of digitalization on both economic efficiency and environmental outcomes, and to substantiate pathways for a digital-green transformation in Uzbekistan. Methodologically, the study employs a systematic analysis of contemporary empirical research, comparative analysis, and a case-study approach based on Uzbekistan’s digital-economic indicators. The analysis reveals that digitalization enhances energy efficiency through resource optimization, technological innovation, and the modernization of the economic structure. At the same time, the energy consumption associated with AI and data centers can increase the environmental footprint of digital transformation. Therefore, when evaluating the effectiveness of digitalization, it is essential to consider its net environmental impact alongside technological advancement. The study proposes a conceptual model for Uzbekistan: Big Data → AI → resource optimization → energy efficiency → green economic growth.
digital economy
green economy
Big Data
artificial intelligence
energy efficiency
digital transformation
green innovation
sustainable development
Uzbekistan
1. OECD. (2024). OECD Digital Economy Outlook 2024, Volume 2. OECD Publishing.
2. International Energy Agency. (2025). Global Energy Review 2025. IEA.
3. Wang, Q.-J., Zhu, Y.-J., Zhang, Y., & Chang, C.-P. (2025). Impact of digital economy on energy efficiency. Energy Economics, 150, 108840.
4. Smarter and cleaner energy transition: Exploring how digitalization affects energy efficiency with greening as a moderator. (2026). Energy, 342, 139617.
5. Skare, M., Gavurova, B., & Sinkovic, D. (2025). Measuring artificial intelligence's impact on sustainable energy transition. Energy Economics, 150, 108825.
6. Leveraging big data for environmental sustainability: Evidence from China's green transformation initiatives. (2025). Journal of Environmental Management, 392, 126930.
7. World Bank. (2023). Uzbekistan Country Climate and Development Report. World Bank.
8. National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2026). The share of ICT services in Uzbekistan’s GDP increased.