Oʻzbekcha
“RAQAMLI VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI” FANINI O‘QITISHDA SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH IMKONIYATLARI
Jurnal
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Annotatsiya
Maqolada oliy ta’lim muassasalarida “Raqamli va axborot texnologiyalari” fanini o‘qitishda sun’iy intellekt (SI) vositalaridan foydalanish imkoniyatlari tahlil qilingan. Fan dasturining asosiy bo‘limlari — matnli ma’lumotlarni qayta ishlash, elektron jadvallar va statistik tahlil, taqdimot va kompyuter grafikasi, test yaratish, ilmiy axborot izlash — bo‘yicha mos SI vositalari tanlangan va ularni mashg‘ulotlarga integratsiyalashning to‘rt bosqichli modeli taklif etilgan. Shuningdek, SI dan foydalanishdagi akademik halollik, ma’lumotlar xavfsizligi va kognitiv qaramlik muammolari yoritilib, ularni bartaraf etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
Kalit so‘zlar
akademik halollik
axborot texnologiyalari
generativ SI
oliy ta’lim.
prompt yozish
raqamli kompetensiya
raqamli ta’lim
sun’iy intellekt
Русский
В статье анализируются возможности использования инструментов искусственного интеллекта (ИИ) при преподавании дисциплины «Цифровые и информационные технологии» в высших учебных заведениях. По основным разделам программы — обработка текстовой информации, электронные таблицы и статистический анализ, презентации и компьютерная графика, создание тестов, поиск научной информации — подобраны соответствующие инструменты ИИ и предложена четырёхэтапная модель их интеграции в занятия. Также рассмотрены проблемы академической честности, безопасности данных и когнитивной зависимости, даны практические рекомендации по их преодолению.
академическая честность
высшее образование.
генеративный ИИ
информационные технологии
искусственный интеллект
составление промптов
цифровая компетентность
цифровое образование
English
The article analyzes the possibilities of using artificial intelligence (AI) tools in teaching the course “Digital and Information Technologies” in higher education institutions. For the main sections of the curriculum — text processing, spreadsheets and statistical analysis, presentations and computer graphics, test creation, and scientific information retrieval — suitable AI tools are selected and a four-stage model for integrating them into classes is proposed. The problems of academic integrity, data security and cognitive dependence are also discussed, and practical recommendations for addressing them are given.
academic integrity
artificial intelligence
digital competence
digital education
generative AI
higher education.
information technologies
prompt writing
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son “Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. // www.lex.uz
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 17-fevraldagi PQ-4996-son “Sun’iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. // www.lex.uz
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi PQ-358-son “2030-yilgacha sun’iy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Qarori. // www.lex.uz
4. Miao F., Holmes W. Guidance for generative AI in education and research. — Paris: UNESCO, 2023. — 44 p.
5. Miao F., Cukurova M. AI competency framework for teachers. — Paris: UNESCO, 2024.
6. Holmes W., Bialik M., Fadel C. Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. — Boston: Center for Curriculum Redesign, 2019. — 228 p.
7. Zawacki-Richter O., Marín V.I., Bond M., Gouverneur F. Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education — where are the educators? // International Journal of Educational Technology in Higher Education. — 2019. — Vol. 16, No. 39.
8. Kasneci E. et al. ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education // Learning and Individual Differences. — 2023. — Vol. 103. — 102274.
9. Bazarbaev M.I., Ermetov E.Ya., Sayfullaeva D.I. Ta’limda axborot texnologiyalari: Darslik. — Toshkent, 2018.
