Yashil iqtisodiyot sharoitida makroiqtisodiy barqarorlikni taʼminlash va milliy barqaror rivojlanish: muammo va yechimlar

Mazkur Respunlika illmiy-amaliy anjumani O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi “2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejalarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 11-sonli buyrug‘iga muvofiq, 2026 yil 13-14 noyabr kunlari Turon universiteti Andijon filialida Iqtisodiyot va moliya kafedrasi tomonidan tashkil etilgan.

1+ Sonlar
45+ Maqolalar
54+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

RAQAMLI TRANSFORMATSIYANING YASHIL UMUMIY OMILLI UNUMDORLIKKA TA’SIRI: RIVOJLANGAN VA RIVOJLANAYOTGAN IQTISODIYOTLARNING QIYOSIY TAHLILI

Nashr sanasi
14.11.2026
Jurnal
Yashil iqtisodiyot sharoitida makroiqtisodiy barqarorlikni taʼminlash va milliy barqaror rivojlanish: muammo va yechimlar
Nashr
Yashil iqtisodiyot sharoitida makroiqtisodiy barqarorlikni taʼminlash va milliy barqaror rivojlanish: muammo va yechimlar
Sahifalar
85-98
DOI
10.5281/zenodo.24159382

Mualliflar

Annotatsiya

Mazkur tadqiqot raqamli transformatsiyaning yashil umumiy omilli unumdorlikka (Green Total Factor Productivity — GTFP) ta’sirini rivojlangan va rivojlanayotgan iqtisodiyotlar misolida qiyosiy baholashga qaratilgan. An’anaviy unumdorlik ko‘rsatkichlari ishlab chiqarish hajmi va ishlab chiqarish omillari o‘rtasidagi munosabatni aks ettirsa-da, energiya sarfi, issiqxona gazlari emissiyasi va boshqa ekologik salbiy natijalarni yetarli darajada hisobga olmasligi mumkin. Shu sababli tadqiqot raqamlashtirishning iqtisodiy samaradorlik bilan bir qatorda energiya, mehnat va kapital resurslaridan ekologik jihatdan samarali foydalanish bilan bog‘liqligini o‘rganadi. Tadqiqot metodologiyasi yashil unumdorlikni o‘lchash uchun Super-SBM modeli va Malmquist–Luenberger unumdorlik indeksini, raqamlashtirish ta’sirini baholash uchun esa mamlakatlar va vaqt bo‘yicha panel regressiyasi hamda dinamik bog‘liqlik va endogenlik muammolarini tekshirish uchun System-GMM usulini birlashtiradi. Qiyosiy tahlil Xitoy, Singapur va Germaniya tajribasini, shuningdek, OECD mamlakatlarining umumlashtirilgan tendensiyalarini qamrab olishi ko‘zda tutiladi. O‘zbekiston uchun sanoat, energetika, qishloq xo‘jaligi va transport tarmoqlarida raqamli texnologiyalarni ekologik samaradorlik bilan bog‘lashga doir amaliy yondashuv ishlab chiqiladi. Maqolaning asosiy ilmiy yo‘nalishi raqamli transformatsiyaning natijalarini faqat iqtisodiy o‘sish yoki raqamli infratuzilma kengayishi bilan emas, balki ishlab chiqarish resurslari va ekologik natijalar birgalikda hisobga olinadigan unumdorlik mezoni orqali baholashdan iborat. Empirik natijalar tegishli ma’lumotlar asosida hisoblangandan so‘ng raqamlashtirishning umumiy ta’siri, iqtisodiy guruhlar bo‘yicha farqlari va ehtimoliy mexanizmlari aniqlanadi.

Kalit so‘zlar

raqamli transformatsiya yashil umumiy omilli unumdorlik Super-SBM Malmquist–Luenberger indeksi System-GMM energiya samaradorligi ekologik innovatsiyalar OECD O‘zbekiston

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Blundell, R., & Bond, S. (1998). Initial conditions and moment restrictions in dynamic panel data models. Journal of Econometrics, 87(1), 115–143.
2. Tone, K. (2001). A slacks-based measure of efficiency in data envelopment analysis. European Journal of Operational Research, 130(3), 498–509.
3. Lian, Y., Dong, H., & Cao, H. (2024). The effect of digital economy and environmental regulation on green total factor productivity: Evidence from China. Global Finance Journal, 62, 101010.
4. The effect and mechanism of digital economy on green total factor productivity — Empirical evidence from China. (2024). Journal of Environmental Management, 372, 123237.
5. Digitalization and sustainable development: Evidence from OECD countries. (2024). Applied Energy, 357, 122480.
6. Digital economy and green total factor productivity in China. (2024). PLOS ONE.
7. OECD. (2024). OECD Digital Economy Outlook 2024, Volume 2: Digital Technologies and the Environment. OECD Publishing.
8. World Bank. (2023). The World Bank and Uzbekistan’s Ministry of Economy and Finance: Working Together for a Greener Future.
9. World Bank. World Development Indicators: Uzbekistan.
10. Exploring the impact of the digital economy on green total factor productivity in China: A spatial econometric perspective. (2023). Frontiers in Environmental Science.
11. The impact of enterprise digitalization on green total factor productivity: Evidence from Chinese provinces. (2025). Sustainability, 17(8), 3707.
12. Digital transformation and corporate green total factor productivity: Based on double/debiased machine learning robustness estimation. (2024). Economic Analysis and Policy, 84, 808–827.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar