Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari

Mazkur “Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari” mavzusidagi Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug'i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, 2026-yil 23-iyun kuni Namangan davlat pedagogika instituti Ilmiy tadqiqotlar, innovatsiyalar va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash bo'limi tomonidan o'tkazilgan.

1+ Sonlar
228+ Maqolalar
260+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

RAQAMLI TA'LIM MUHITIDA BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING TINGLAB TUSHUNISH KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH

Nashr sanasi
23.06.2026
Jurnal
Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari
Nashr
Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari xalqaro ilmiy-amaliy anjuman (2026-yil, 23-iyun)
Sahifalar
485-494
DOI
10.5281/zenodo.21195723

Mualliflar

Annotatsiya

Mazkur maqolada raqamli ta'lim muhitining boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ingliz tilida tinglab tushunish kompetensiyasini rivojlantirishdagi pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tinglab tushunish nutqiy faoliyatning boshqa turlari uchun poydevor vazifasini bajarishiga qaramay, maktab amaliyotida unga yetarlicha metodik e'tibor qaratilmayotgani ta'kidlanadi. Maqolada tinglab tushunishning psixolingvistik mexanizmlari, quyidan yuqoriga va yuqoridan quyiga yo‘naltirilgan idrok jarayonlari hamda metakognitiv strategiyalar zamonaviy ilmiy adabiyotlar asosida yoritiladi. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining yosh va psixologik xususiyatlari raqamli vositalarni tanlash mezonlari bilan o‘zaro bog‘liqlikda ko‘rib chiqiladi. Multimedia ta'limi nazariyasi tamoyillariga tayangan holda tinglashga o‘rgatishning uch bosqichli metodikasi raqamli muhit sharoitida qayta talqin qilinadi hamda boshlang‘ich sinflarda qo‘llash mumkin bo‘lgan raqamli vositalar tasniflanadi. An'anaviy va raqamli yondashuvlarning qiyosiy tahlili asosida raqamli vositalarning o‘quv motivatsiyasi, tinglab tushunish samaradorligi va o‘quvchilar faolligiga ijobiy ta'siri asoslanadi hamda ularni joriy etishda hisobga olinishi zarur bo‘lgan cheklovlar ko‘rsatib o‘tiladi.

Kalit so‘zlar

autentik audiomatn boshlang‘ich ta'lim interfaol platformalar kompetensiyaviy yondashuv metakognitiv strategiyalar multimedia ta'limi o‘quv motivatsiyasi raqamli pedagogika. raqamli ta'lim muhiti tinglab tushunish kompetensiyasi

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В статье анализируются педагогические возможности цифровой образовательной среды в развитии компетенции аудирования на английском языке у учащихся начальных классов. Подчёркивается, что, несмотря на основополагающую роль аудирования для остальных видов речевой деятельности, в школьной практике ему уделяется недостаточное методическое внимание. На основе современной научной литературы раскрываются психолингвистические механизмы аудирования, процессы восприятия «снизу вверх» и «сверху вниз», а также метакогнитивные стратегии. Возрастные и психологические особенности младших школьников рассматриваются во взаимосвязи с критериями отбора цифровых средств. Опираясь на принципы теории мультимедийного обучения, трёхэтапная методика обучения аудированию переосмысливается в условиях цифровой среды, а также классифицируются цифровые средства, применимые в начальных классах. На основе сравнительного анализа традиционного и цифрового подходов обосновывается положительное влияние цифровых средств на учебную мотивацию, эффективность аудирования и активность учащихся, а также указываются ограничения, которые необходимо учитывать при их внедрении.
аутентичный аудиотекст интерактивные платформы компетентностный подход компетенция аудирования метакогнитивные стратегии мультимедийное обучение начальное образование учебная мотивация цифровая образовательная среда цифровая педагогика.
English
This article analyses the pedagogical potential of the digital learning environment in developing English listening comprehension competence in primary school learners. It is argued that, despite listening serving as a foundation for the other types of speech activity, school practice devotes insufficient methodological attention to it. Drawing on current academic literature, the article examines the psycholinguistic mechanisms of listening, bottom-up and top-down perception processes, and metacognitive strategies. The age and psychological characteristics of young learners are considered in relation to the criteria for selecting digital tools. Building on the principles of the cognitive theory of multimedia learning, the three-stage methodology of teaching listening is reinterpreted within the digital environment, and the digital tools applicable in primary classes are classified. Based on a comparative analysis of traditional and digital approaches, the positive impact of digital tools on learning motivation, listening effectiveness and learner engagement is substantiated, and the limitations to be considered in their implementation are outlined.
authentic audio text competence-based approach digital learning environment digital pedagogy. interactive platforms learning motivation listening comprehension competence metacognitive strategies multimedia learning primary education

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Asher, J. J. (1969). The total physical response approach to second language learning. The Modern Language Journal, 53(1), 3–17.
2. Council of Europe. (2020). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment — Companion volume. Council of Europe Publishing.
3. Field, J. (2008). Listening in the language classroom. Cambridge University Press.
4. Goh, C. C. M., & Vandergrift, L. (2021). Teaching and learning second language listening: Metacognition in action (2nd ed.). Routledge.
5. Golonka, E. M., Bowles, A. R., Frank, V. M., Richardson, D. L., & Freynik, S. (2014). Technologies for foreign language learning: A review of technology types and their effectiveness. Computer Assisted Language Learning, 27(1), 70–105.
6. Jalolov, J. J. (2012). Chet til o‘qitish metodikasi. O‘qituvchi.
7. Mayer, R. E. (2021). Multimedia learning (3rd ed.). Cambridge University Press.
8. Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054.
9. Newton, J. M., & Nation, I. S. P. (2021). Teaching ESL/EFL listening and speaking (2nd ed.). Routledge.
10. O‘zbekiston Respublikasining «Ta'lim to‘g‘risida»gi Qonuni, O‘RQ-637-son. (2020, 23-sentabr). Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi.
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Chet tillarni o‘rganish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PQ-1875-son qarori. (2012, 10-dekabr). Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi.
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Xalq ta'limi tizimida chet tillarini o‘qitishni sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi qarori. (2021, 19-may). Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi.
13. Piaget, J., & Inhelder, B. (1969). The psychology of the child. Basic Books.
14. Rost, M. (2016). Teaching and researching listening (3rd ed.). Routledge.
15. Stockwell, G. (2022). Mobile assisted language learning: Concepts, contexts and challenges. Cambridge University Press.
16. Vandergrift, L. (2007). Recent developments in second and foreign language listening comprehension research. Language Teaching, 40(3), 191–210.
17. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar