Oʻzbekcha
ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН ШАРОИТИДА “ТОШКЕНТ ЭРТАГИСИ” КАРТОШКА НАВИНИ ЕТИШТИРИШДА СУҒОРИШ РЕЖИМЛАРИ ВА ҚОРА ПЛЁНКАЛИ МУЛЬЧАНИНГ СУВ ТЕЖАШ САМАРАДОРЛИГИ
Jurnal
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Annotatsiya
Мақолада Қорақалпоғистон Республикасининг кучсиз шўрланган тупроқлари шароитида картошканинг «Тошкент эртагиси» навини очиқ майдонда ва қора полиэтилен плёнка остида турли суғориш тартиботларида етиштиришда сув сарфини камайтириш имкониятлари таҳлил қилинган. 2024–2026 йилларда ўтказилган тажрибаларда суғоришлар сони, тупроқ намлигини чекланган дала нам сиғимига нисбатан сақлаш даражаси ва мавсумий суғориш меъёрлари таққосланган. Назорат вариантида мавсумий сув сарфи 5200 м³/га бўлган. Қора плёнка остида тупроқ намлигини 70–80 % ЧДНС даражасида сақлаб, 5 марта суғорилганда сув сарфи 2800 м³/га ни ташкил этган ва назоратга нисбатан 46,2 % сув тежалган. Натижалар қора плёнка ва суғориш тартиботини мақбуллаштириш сув ресурсларидан самарали фойдаланиш имконини беришини кўрсатди.
Kalit so‘zlar
«Тошкент эртагиси»
ЧДНС
картошка
мавсумий сув сарфи.
сув тежамкорлиги
суғориш тартиботи
қора полиэтилен плёнка
Русский
В статье проанализированы возможности снижения расхода воды при выращивании картофеля сорта «Тошкент эртагиси» в условиях слабозасолённых почв Республики Каракалпакстан при различных режимах орошения в открытом грунте и под чёрной полиэтиленовой плёнкой. В опытах, проведённых в 2024–2026 годах, сравнивались количество поливов, уровни поддержания влажности почвы относительно наименьшей влагоёмкости (НВ) и сезонные нормы орошения. В контрольном варианте сезонный расход воды составил 5200 м³/га. При выращивании картофеля под чёрной плёнкой с поддержанием влажности почвы на уровне 70–80 % НВ и проведении пяти поливов расход воды составил 2800 м³/га, что обеспечило экономию воды на 46,2 % по сравнению с контролем. Полученные результаты показали, что использование чёрной полиэтиленовой плёнки в сочетании с оптимизацией режима орошения позволяет повысить эффективность использования водных ресурсов.
водосбережение
картофель
наименьшая влагоёмкость почвы (НВ)
режим орошения
сезонный расход воды.
сорт «Тошкент эртагиси»
чёрная полиэтиленовая плёнка
English
This article analyzes the possibilities of reducing water consumption when growing the potato variety “Toshkent Ertagisi” under the conditions of slightly saline soils in the Republic of Karakalpakstan, using different irrigation regimes in open fields and under black polyethylene mulch. Experiments conducted in 2024–2026 compared the number of irrigations, soil moisture levels maintained relative to field capacity (FC), and seasonal irrigation water requirements. In the control treatment, seasonal water consumption amounted to 5,200 m³/ha. When potatoes were grown under black polyethylene mulch, with soil moisture maintained at 70–80% of FC and five irrigations applied, water consumption was 2,800 m³/ha, resulting in a 46.2% reduction compared with the control. The results demonstrated that combining black polyethylene mulching with optimized irrigation regimes can improve the efficiency of water resource use.
black polyethylene mulch
field capacity (FC)
irrigation regime
potato
seasonal water consumption.
water conservation
“Toshkent Ertagisi” variety
1. Азимов Б.Ж., Азимов Б.Б. Сабзавотчилик, полизчилик ва картошкачиликда тажрибалар ўтказиш методикаси. — Тошкент, 2002.
2. Белик В.Ф. Методика полевого опыта в овощеводстве и бахчеводстве. — М.: Агропромиздат, 1992.
3. Доспехов Б.А. Методика полевого опыта (с основами статистической обработки результатов исследований). — М.: Агропромиздат, 1985.
4. Низомов Р.А. (таҳрири остида). Сабзавот, полиз ва картошка экинларида тажрибалар ўтказиш услуби. — Тошкент, 2023.
5. Allen R.G., Pereira L.S., Raes D., Smith M. Crop Evapotranspiration: Guidelines for Computing Crop Water Requirements. FAO Irrigation and Drainage Paper 56. — Rome: FAO, 1998.
6. Burton W.G. The Potato. 3rd ed. — Harlow: Longman Scientific & Technical, 1989.
7. Kader M.A., Senge M., Mojid M.A., Ito K. Recent advances in mulching materials and methods for modifying soil environment. — Soil and Tillage Research, 2017.
8. Lamont W.J. Plastics: Modifying the Microclimate for the Production of Vegetable Crops. — HortTechnology, 2005.