Ta'lim ufqlari

Ta'lim ufqlari

ilmiy-uslubiy jurnal

ISSN Online: — DOI: 10.5281/zenodo.xxxxx Open Access Peer Reviewed
Bosh sahifa › Jurnallar › Ta'lim ufqlari › Joriy son
Русский

ПРИРОДНАЯ МЕТАФОРА В РУССКОМ И УЗБЕКСКОМ ЯЗЫКАХ: СОПОСТАВИТЕЛЬНЫЙ АСПЕКТ

Nashr sanasi
30.09.2026
Jurnal
Ta'lim ufqlari
Nashr
Ta'lim ufqlari ilmiy-uslubiy jurnali 2-son
Sahifalar
200-206
DOI
10.5281/zenodo.23163412

Mualliflar

Annotatsiya

В статье на основе когнитивного подхода сопоставляются природные метафоры русского и узбекского языков. Анализируется перенос наименований воды, огня, растений, погодных явлений, небесных тел и ландшафта на человека и общество. На основе критерия соотношения образа и значения выделены четыре типа межъязыковых соответствий: полное соответствие, образное расхождение, оценочно-смысловое расхождение и безэквивалентность.

Kalit so‘zlar

концептуальная метафора метафора метафорическая модель национально-культурная специфика природная метафора сопоставительное языкознание

Boshqa tillardagi variantlar

Oʻzbekcha
Maqolada rus va o’zbek tillaridagi tabiat metaforalari kognitiv yondashuv asosida chog’ishtiriladi. Suv, olov, o’simlik, ob-havo, osmon jismlari va landshaft nomlarining inson va jamiyatga ko’chirilishi tahlil qilinadi. Obraz va ma’no mosligi mezoni asosida to’rt turdagi tillararo moslik ajratildi: to’liq, obrazli farqlanuvchi, baholovchi farqlanuvchi va ekvivalentsiz metaforalar
chog’ishtirma tilshunoslik konseptual metafora metafora metaforik model milliy-madaniy o’ziga xoslik tabiat metaforasi
English
The article compares nature metaphors in Russian and Uzbek within the cognitive approach. It analyzes the transfer of names of water, fire, plants, weather, celestial bodies and landscape to a person and society. Based on the correlation of image and meaning, four types of interlingual correspondence are distinguished: full correspondence, image divergence, meaning/evaluation divergence and non-equivalence
conceptual metaphor contrastive linguistics metaphor metaphorical model national and cultural specificity nature metaphor

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Рустамова И.Н. Метафора как центральная категория когнитивной стилистики: от риторического приёма к концептуальной структуре // Advances in Science and Humanities. – 2025. – Vol. 1, № 11. – С. 143–147. – DOI: 10.70728/human.v01.i11.032.
2. Jurakholova B. Cognitive and linguocultural approaches to conceptual metaphors in phraseological units // Philology Matters. – 2024. – Vol. 51, № 4. – P. 192–207. – DOI: 10.36078/987655112.
3. Калинин О.И., Игнатенко А.В. Сравнительный анализ использования метафор в русских, английских и китайских медиатекстах информационного и воздействующего характера // Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Теория языка. Семиотика. Семантика. – 2022. – Т. 13, № 4. – С. 1062–1082. – DOI: 10.22363/2313-2299-2022-13-4-1062-1082.
4. Маслова В.А. Лингвокультурология. Введение: учебное пособие. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Юрайт, 2023. – 208 с.
5. Сюй Лиюнь. Когнитивная фитонимическая метафора как средство описания внешности человека в русской и китайской лингвокультурах // Вестник Северного (Арктического) федерального университета. Серия: Гуманитарные и социальные науки. – 2024. – Т. 24, № 2. – С. 93–101. – DOI: 10.37482/2687-1505-V337.
6. Жумабоева С. Когнитивно-деривационные особенности метафоризации в узбекском и русском языках // International Conference on Linguistics & Translation. – 2026. – Vol. 2, № 1. – С. 66–68. – DOI: 10.5281/zenodo.18251338.
7. Абдужалилов М. Сопоставительный анализ фразеологических единиц русского и узбекского языков // Global Scientific Review. – 2025. – Vol. 40. – С. 27–30. – DOI: 10.5281/zenodo.15670665.
8. Jakbarova N.A. Ingliz va o’zbek tillarida tabiatga oid metaforalarning qiyosiy tahlili // Ilm fan xabarnomasi. – 2025. – Vol. 10, № 1. – B. 136–140. – DOI: 10.5281/zenodo.17381007.
9. Mirzayeva D.I., Xojiyeva S.D. Metaforaning mohiyati va turlari // Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2023. – Vol. 3, № 4. – B. 436–441.
10. O’zbek tilining izohli lug’ati. 6 jildlik. – Toshkent: G’afur G’ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022–2023.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar