Oʻzbekcha
PEDAGOGIK TA’LIM JARAYONIDA BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNING NUTQIY MOBILLIGINI SHAKLLANTIRISH MEXANIZMLARI
Jurnal
“Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami.
Nashr
Yosh tadqiqotchilar va talabalar ilmiy faoliyatida innovatsiya, integratsiya va zamonaviy ta’lim muammolari” respublika ilmiy-amaliy anjumani. 2026-yil, 3-son
Annotatsiya
Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarning nutqiy mobilligini shakllantirishning nazariy va amaliy asoslari tadqiq etilgan. Nutqiy mobillik professional kompetensiyaning tarkibiy qismi sifatida kognitiv-lingvistik, adaptiv-reaktiv va texnologik bloklar kesimida tahlil qilinadi. Tadqiqotda nutqiy harakatchanlikni rivojlantirishning innovatsion mexanizmlari, jumladan, imitatsion o‘yinlar, diskursiv tahlil va self-monitoring metodlarining samaradorligi asoslab berilgan. Shuningdek, maqolada pedagogik modelning maqsadli, mazmunli va natijaviy komponentlari o‘rtasidagi dialektik aloqa hamda aksiologik yondashuvning nutqiy madaniyatni yuksaltirishdagi o‘rni yoritilgan.
Kalit so‘zlar
Nutqiy mobillik
adaptivlik
aksiologik yondashuv
kognitiv-lingvistik blok
lisoniy kreativlik
pedagogik deontologya
pedagogik model
raqamli muloqot.
Русский
В данной статье исследуются теоретические и практические основы формирования речевой мобильности будущих учителей. Речевая мобильность анализируется как часть профессиональной компетенции через когнитивно-лингвистический, адаптивно-реактивный и технологический блоки. В исследовании обоснована эффективность инновационных механизмов развития речевой активности, включая имитационные игры, дискурс-анализ и методы самомониторинга. Также освещены диалектическая связь между целевым, содержательным и результативным компонентами педагогической модели и роль аксиологического подхода в повышении культуры речи.
Речевая мобильность
адаптивность
аксиологический подход.
когнитивно-лингвистический блок
педагогическая деонтология
педагогическая модель
языковая креативность
English
This article explores the theoretical and practical foundations of developing speech mobility in future teachers. Speech mobility is analyzed as a component of professional competence through cognitive-linguistic, adaptive-reactive, and technological blocks. The research substantiates the effectiveness of innovative mechanisms for developing communicative agility, including simulation games, discourse analysis, and self-monitoring methods. Furthermore, the article highlights the dialectical connection between the objective, content, and result-oriented components of the pedagogical model, as well as the role of the axiological approach in enhancing speech culture.
Speech mobility
adaptability
axiological approach
cognitive-linguistic block
digital communication
linguistic creativity
pedagogical deontology
pedagogical model
1. Vygotsky L.S. (1986). Thought and Language. MIT Press. (Nutq va tafakkur bog‘liqligi bo‘yicha fundamental asar).
2. Hymes D.H. (1972). On Communicative Competence. In Pride J.B., Holmes J. (Eds.), Sociolinguistics. Penguin. (Kommunikativ kompetensiya tushunchasining asosi).
3. Leontiev A.A. (1997). Psychology of Communication. Tartu University Press. (Nutqiy faoliyat psixolingvistikasi).
4. Muslimov N.A. (2015). Kasbiy shakllanishning nazariy-metodik asoslari. Fan va texnologiya.
5. Xodjayev B.X. (2021). Umumiy pedagogika nazariyasi va amaliyoti. Sano-standart. (Pedagogik model va komponentlar tahlili uchun).
6. Goffman E. (1959). The Presentation of Self in Everyday Life. Doubleday. (Ijtimoiy rollar va nutqiy adaptatsiya nazariyasi).
7. Prensky M. (2001). Digital Natives, Digital Immigrants. On the Horizon. (Raqamli muhitda muloqot xususiyatlari bo‘yicha).
8. Saidova G. (2023). Raqamli ta’lim muhitida bo‘lajak o‘qituvchilarning kommunikativ kompetentligini rivojlantirish. Ilmiy monografiya.
9. Crystal D. (2006). Language and the Internet. Cambridge University Press. (Netiket va transmedial nutq tahlili uchun).
10. Levelt W. J. M. (1989). Speaking: From Intention to Articulation. MIT Press. (Nutqni rejalashtirishning dinamik modeli uchun).
11. Chomsky N. (2006). Language and Mind. Cambridge University Press. (Lisoniy kreativlik va kognitiv-lingvistik blok asoslari).
