Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari

Mazkur “Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari” mavzusidagi Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug'i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, 2026-yil 23-iyun kuni Namangan davlat pedagogika instituti Ilmiy tadqiqotlar, innovatsiyalar va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash bo'limi tomonidan o'tkazilgan.

1+ Sonlar
228+ Maqolalar
260+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

OʻZBEKISTONDA MAHALLA INSTITUTINING MUSTAQILLIKDAN KEYINGI RIVOJLANISH BOSQICHLARI

Nashr sanasi
23.06.2026
Jurnal
Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari
Nashr
Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari xalqaro ilmiy-amaliy anjuman (2026-yil, 23-iyun)
Sahifalar
1018-1024
DOI
10.5281/zenodo.21219593

Mualliflar

Annotatsiya

ushbu ilmiy maqolada O‘zbekistonda fuqarolik jamiyatining fundamental asosi hisoblangan mahalla institutining mustaqillikdan keyingi bosqichma-bosqich rivojlanish trayektoriyasi hamda institutsional-funksional evolyutsiyasi tizimli tahlil etilgan. Tadqiqotda normativ-huquqiy bazaning transformatsiyasi, institut vakolatlari doirasining kengayishi va uning davlat boshqaruvi tizimidagi sub’ektiv maqomi retrospektiv hamda qiyosiy-komparativ yondashuvlar asosida beshta asosiy konseptual bosqichga davrlashtirilgan. Maqolada an’anaviy sotsiomadaniy jamoat tuzilmasining "Temir daftar", "Ayollar daftari", "Yoshlar daftari" kabi manzilli ijtimoiy reabilitatsiya mexanizmlari hamda zamonaviy "Mahalla ettiligi" boshqaruv modeli orqali desentralizatsiyalashgan (markazdan qochma) va gorizontal raqamli ekotizimga o‘tish jarayonlari ilmiy asoslab berilgan. Shuningdek, institutning funksional mustaqilligini optimallashtirish, moliyaviy avtonomligini ta’minlash hamda xodimlarning professional kompetensiyalarini rivojlantirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ilgari surilgan.

Kalit so‘zlar

avtonomlik davrlashtirish desentralizatsiya evolyutsiya institutsionalizatsiya mahalla modernizatsiya. transformatsiya

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В данной научной статье проведён комплексный анализ поэтапной траектории развития и институционально-функциональной эволюции института махалли, являющегося фундаментальной основой гражданского общества в Узбекистане, в период после обретения независимости. В исследовании на основе ретроспективного и сравнительно-компаративного подходов осуществлена периодизация трансформации нормативно-правовой базы, расширения круга полномочий института и изменения его субъектного статуса в системе государственного управления, выделены пять основных концептуальных этапов развития. В статье научно обоснованы процессы перехода традиционной социокультурной общественной структуры к децентрализованной и горизонтально интегрированной цифровой экосистеме посредством адресных механизмов социальной реабилитации, таких как «Железная тетрадь», «Женская тетрадь», «Молодёжная тетрадь», а также современной модели управления «Махаллинская семёрка». Кроме того, предложены научно-практические рекомендации, направленные на оптимизацию функциональной самостоятельности института махалли, обеспечение его финансовой автономии и развитие профессиональных компетенций работников.
автономия децентрализация институционализация махалля модернизация. периодизация трансформация эволюция
English
This scientific article presents a systematic analysis of the phased development trajectory and institutional-functional evolution of the mahalla institution, which constitutes the fundamental foundation of civil society in Uzbekistan during the post-independence period. The study employs retrospective and comparative approaches to periodize the transformation of the regulatory and legal framework, the expansion of the institution's authority, and the evolution of its institutional status within the system of public administration into five major conceptual stages. Furthermore, the article provides a scientific justification for the transition of the traditional socio-cultural community structure toward a decentralized and horizontally integrated digital ecosystem through targeted social rehabilitation mechanisms, including the "Iron Notebook," "Women's Notebook," and "Youth Notebook," as well as the modern governance model known as the "Mahalla Seven." In addition, the study proposes scientific and practical recommendations aimed at optimizing the functional independence of the mahalla institution, ensuring its financial autonomy, and enhancing the professional competencies of its personnel.
autonomy decentralization evolution institutionalization mahalla modernization. periodization transformation

Foydalanilgan adabiyotlar

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF–158-son Farmoni. "O‘zbekiston – 2030" strategiyasi to‘g‘risida.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 21-dekabrdagi PF–209-son Farmoni. "Jamiyatda mahalla institutining rolini tubdan oshirish va uning fuqarolar muammolarini hal etishdagi birlamchi bo‘g‘in sifatidagi faoliyatini yo‘lga qo‘yish chora-tadbirlari to‘g‘risida".
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 21-dekabrdagi PQ–402-son qarori. "O‘zbekiston mahallalari uyushmasi faoliyatini yo‘lga qo‘yish va mahallalarda boshqaruv tizimini takomillashtirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida".
4. Alimov N.A., Ergashoyev S. (2020). O‘zbekistonda mahalla instituti: tarixiy shakllanish jarayoni va zamonaviy taraqqiyot tendensiyalari. Toshkent: "Akademiya" nashriyoti.
5. Karimov X., Turdiyev Sh. (2018). Fuqarolik jamiyatini shakllantirishda mahalla tizimining institutsional evolyutsiyasi. Toshkent: "O‘zbekiston" nashriyoti.
6. Ro‘ziyev M., Tursunov O‘. (2023). "Yangi O‘zbekistonda mahalla tizimining raqamli va ma’muriy transformatsiyasi: rivojlanishning beshinchi bosqichi", Ijtimoiy-gumanitar fanlar tahlili, №3, 14–22-betlar.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar