Oʻzbekcha
ONA KONSEPTINI ELEKTRON LUG‘ATLARDA TAVSIFLASH VA KODLASHNING LINGVISTIK ASOSLARI
Jurnal
Scientific Epicenter
Nashr
Scientific Epicenter 1-jild, 5-son
Annotatsiya
Maqolada ona konseptini elektron lug‘atlarda tavsiflash va kodlashning lingvistik asoslarini ko‘rib chiqamiz. Biz konsept tavsifining to‘rt qatlamli modelini (leksik, konseptual, frazeologik-paremiologik va pragmatik qatlam) taklif qilamiz va uni TEI Lex-0 standarti asosida kodlaymiz. Modelni ona so‘zining to‘rt ma’nosi va uch sinonimidan iborat kichik namunada sinadik: besh XPath so‘rovi kutilgan natijani berdi. Maqola konsept tavsifini elektron lug‘atchilikka olib kirishning amaliy yo‘lini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar
TEI Lex-0
elektron lug‘at
kodlash
konsept
leksikografiya
ona
Русский
ЛИНГВИСТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ОПИСАНИЯ И КОДИРОВАНИЯ КОНЦЕПТА «МАТЬ» В ЭЛЕКТРОННЫХ СЛОВАРЯХ
В статье мы рассматриваем лингвистические основы описания и кодирования концепта «мать» (ona) в электронных словарях. Мы предлагаем четырёхуровневую модель описания концепта (лексический, концептуальный, фразеолого-паремиологический и прагматический уровни) и кодируем её на основе стандарта TEI Lex-0. Модель проверена на небольшой выборке из четырёх значений слова ona и трёх синонимов: пять запросов XPath дали ожидаемый результат. Статья показывает практический путь внедрения описания концепта в электронную лексикографию.
TEI Lex-0
ona
кодирование
концепт
лексикография
учебная лексикография
цифровая лексикография.
электронный словарь
English
LINGUISTIC FOUNDATIONS OF DESCRIBING AND ENCODING THE CONCEPT OF “MOTHER” IN ELECTRONIC DICTIONARIES
In this article we examine the linguistic foundations for describing and encoding the concept of ona (mother) in electronic dictionaries. We propose a four-layer model of concept description (lexical, conceptual, phraseological-paremiological and pragmatic) and encode it with the TEI Lex-0 standard. We tested the model on a small sample of four senses and three synonyms of ona: five XPath queries returned the expected results. The article outlines a practical way of bringing concept description into electronic lexicography.
TEI Lex-0
concept
electronic dictionary
encoding
lexicography
ona
1. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildli. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.
2. Sayidirahimova N.S. Kognitiv tilshunoslikda “tushuncha” va “konsept”, ularni tahlil qilish usullari // O‘zbekistonda xorijiy tillar. – Toshkent, 2022. – № 2 (43). – B. 98–107.
3. Fayzieva S.R. Underlying differences between cognitive and linguocultural concepts in the field of cognitive linguistics and linguoculturology // O‘zbekistonda xorijiy tillar. – Toshkent, 2021. – № 6 (41). – B. 60–68.
4. Lakoff G. Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind. – Chicago: University of Chicago Press, 1987.
5. Fellbaum C. (ed.) WordNet: An Electronic Lexical Database. – Cambridge, MA: MIT Press, 1998.
6. Miller G.A. WordNet: A lexical database for English // Communications of the ACM. – 1995. – Vol. 38, No. 11. – P. 39–41. https://doi.org/10.1145/219717.219748
7. Baker C.F., Fillmore C.J., Lowe J.B. The Berkeley FrameNet Project // Proceedings of COLING-ACL 1998. – Montreal, 1998.
8. Francopoulo G. (ed.) LMF Lexical Markup Framework. – London: ISTE; Hoboken: Wiley, 2013.
9. McCrae J.P., Bosque-Gil J., Gracia J., Buitelaar P., Cimiano P. The OntoLex-Lemon Model: development and applications // Proceedings of eLex 2017. – Leiden, 2017.
10. Romary L., Tasovac T. TEI Lex-0: A Target Format for TEI-Encoded Dictionaries and Lexical Resources // TEI Conference and Members’ Meeting 2018. – Tokyo, 2018.
11. Qo‘ziyev U. Lingvokulturologiya: uslubiy qo‘llanma. – Namangan: NamDU, 2021. – 121 b.
12. Лихачёв Д.С. Концептосфера русского языка // Известия РАН. Серия литературы и языка. – М., 1993. – Т. 52, № 1. – С. 3–9.