Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Sonlar
141+ Maqolalar
146+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

MUHAMMAD YUSUFNING “OSMONNING OXIRI” VA “QORA QUYOSH” DOSTONLARIDA MILLIY-MADANIY BIRLIKLARNING LINGVOPOETIK TRANSFORMATSIYASI

Nashr sanasi
14.10.2026
Jurnal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Nashr
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Sahifalar
634-638
DOI
10.5281/zenodo.23827832

Mualliflar

Annotatsiya

Mazkur maqolada Muhammad Yusufning “Osmonning oxiri” va “Qora quyosh” dostonlarida uchraydigan milliy-madaniy birliklarning lingvopoetik transformatsiyasi tahlil qilinadi. Tadqiqotda paremiologik transformatsiya, frazeologik birliklar, antroponimik va gradatsion metonimiya, jonlantirish, fonopoetik vositalar, allyuziv antroponimlar, intertekstuallik, oksyumoron metaforalar, milliy motam an’analari, ritorik so‘roqlar hamda milliy-madaniy konseptlar tahlilga tortilgan.

Kalit so‘zlar

Muhammad Yusuf lingvopoetika metonimiya milliy konsept “Osmonning oxiri” “Qora quyosh” milliy-madaniy birlik paremiologik transformatsiya oksyumoron allyuziv antroponim

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В настоящей статье анализируется лингвопоэтическая трансформация национально-культурных единиц, встречающихся в поэмах Мухаммада Юсуфа «Край неба» («Osmonningoxiri») и «Чёрное солнце» («Qoraquyosh»). В исследовании рассматриваются паремиологическая трансформация, фразеологические единицы, антропонимическая и градационная метонимия, олицетворение, фонопоэтические средства, аллюзивные антропонимы, интертекстуальность, оксюморонные метафоры, национальные траурные традиции, риторические вопросы, а также национально-культурные концепты.
Мухаммад Юсуф лингвопоэтика метонимия «Край неба» «Чёрное солнце» национально-культурная единица паремиологическая трансформация оксюморон аллюзивный антропоним национальный концепт
English
This article analyzes the linguopoetic transformation of national-cultural units found in Muhammad Yusuf's poems "The End of the Sky" ("Osmonning oxiri") and "The Black Sun" ("Qora quyosh"). The study examines paremiological transformation, phraseological units, anthroponymic and gradational metonymy, personification, phonopoetic devices, allusive anthroponyms, intertextuality, oxymoronic metaphors, national mourning traditions, rhetorical questions, and national-cultural concepts. Using examples drawn from the original text, the article shows what poetic form each unit takes through linguopoetic means.
Muhammad Yusuf linguopoetics national concept oxymoron "The End of the Sky" "The Black Sun" national-cultural unit paremiological transformation metonymy allusive anthroponym

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Mahmudov N. Tilning mukammal tadqiqi yo‘llarini izlab // O‘zbek tili va adabiyoti. – 2012.
2. Xudoyberganova D. Matnning antropotsentrik tadqiqi. – Toshkent: Fan, 2013.
3. Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. – Jizzax: Sangzor, 2006.
4. Yo‘ldoshev M. Badiiy matn lingvopoetikasi. – Toshkent: Fan, 2008.
5. Djamalxodjayeva G. Badiiy matnlarda qo‘llanilgan maqol va matallarning poetik ma’no ifodalashdagi o‘rni // EYIB. – 2023.
6. Mirzayev T. Xalq og‘zaki ijodi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2008.
7. Muhammad Yusuf. Tanlangan asarlar. – Toshkent: Sharq, 2014.
8. Muhammad Yusuf dostonlaridagi metonimiyalarning tasnifi // DSMI ilmiy to‘plami. – 2023.
9. Muhammad Yusuf. “Qora quyosh” dostoni // Tanlangan asarlar. – Toshkent: Sharq, 2014. – B.
10. Qodiriy timsoli Muhammad Yusufning “Qora quyosh” dostonida // DSMI ilmiy to‘plami. – 2021.
11. O‘zbek adabiyotda allogizm tamoyiliga asoslangan vositalardan biri oksyumoronlar // BuxDU ilmiy to‘plami.
12. Ravshanova G.Y. Muhammad Yusufning “Qora quyosh” dostonida inson ruhiyati tasviri // Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar. – 2026. – № 3(1).
13. Djamalxodjayeva G.T. The role of rhetorical interrogational sentences in modern dastans // Egyptian Medical Journal of the National Research Center.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar