MONA BEYKER BOSQICHLI TASNIFI ASOSIDA AGATA KRISTI ASARLARI TARJIMASINING TIZIMLI LINGVISTIK VA PRAGMATIK MUAMMOLARI
Nashr sanasi
25.08.2026
Jurnal
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Nashr
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Sahifalar
777-779
Mualliflar
Annotatsiya
Mazkur maqolada jahon detektiv adabiyotining yirik vakili Agata Kristi romanlarining o‘zbek va rus tillariga tarjimalarida yuzaga keladigan tizimli lisoniy, pragmatik va ijtimoiy-madaniy muammolar tadqiq etiladi. Tadqiqotning metodologik asosi sifatida taniqli tarjimashunos olima Mona Beyker tomonidan ilgari surilgan besh bosqichli tasnif modeli tanlab olingan. Agata Kristining “The Murder of Roger Ackroyd” (Rojer Ekroydning sirli qotili) va “And Then There Were None” (O‘nta negr bolasi) asarlari hamda ularning o‘zbek va rus tillaridagi tarjima variantlarining qiyosiy tahlili asosida so‘z, frazeologik birliklar, grammatik strukturalar, matn sathi va pragmatik darajalardagi transformatsiya jarayonlari hamda ekvivalentlik muammolari yoritilgan. Tahlillar natijasida detektiv matnlarda muallif uslubini saqlash, taranglik va sirli emotsional fonni maqsad auditoriyaga yetkazishda an’anaviy neytrallashish xatolarining oldini olish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar
Agata Kristi
Badiiy tarjima
Mona Beyker
bosqichli tasnifi
detektiv diskurs
frazeologik birliklar
grammatik transformatsiya
ijtimoiy-madaniy adaptatsiya
pragmatik adekvatlik
Foydalanilgan adabiyotlar
1. So‘zma-so‘z tarjimadan va lisoniy qoliplardan voz kechib, Yu. Naydaning dinamik ekvivalentlik tamoyiliga tayanish [3,40].
2. Frazeologizmlarni tarjima qilishda obrazlar almashsa-da, ularning funksional va emotsional yukini to‘liq saqlash [2,75].
3. Detektiv matndagi sirlilik va yozuvchining individual uslubini neytrallashish xavfidan saqlash uchun pragmatik-stilistik sezgirlikka tayanish [4,90].
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Бархударов Л.С. Язык и перевод (Вопросы общей и частной теории перевода). – Москва: Международные отношения, 1975. – 240 с.
2. Комиссаров В.Н. Теория перевода (Лингвистические аспекты). – Москва: Высшая школа, 1990. – 253 с.
3. Кристи А. Рожер Экройднинг ўлдирилиши: роман / таржимон Ш. Остонов. – Тошкент: Янги аср авлоди, 2021. – 272 б.
4. Саломов Ғ. Таржима назарияси асослари. – Тошкент: Ўқитувчи, 1983. – 232 б.
5. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. – London: Routledge, 1992. – 304 p.
6. Christie A. And Then There Were None. – London: Collins Crime Club, 1939. – 256 p.
7. Newmark P. A Textbook of Translation. – London: Prentice Hall, 1988. – 292 p.
8. Nida E.A. Toward a Science of Translating. – Leiden: E.J. Brill, 1964. – 331 p.