Oʻzbekcha
MATEMATIKA O‘QITUVCHISINING KASBIY KOMPETENSIYASINI OSHIRISHDA REFLEKSIV YONDASHUVNING ROLI VA UNING TA’LIM SIFATIGA TA’SIRI
Jurnal
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Annotatsiya
Ushbu maqolada matematika o‘qituvchilarining kasbiy kompetensiyasini rivojlantirishda refleksiv (o‘z-o‘zini tahlil qilish) yondashuvning pedagogik-psixologik mexanizmlari, tarkibiy qismlari va ularning ta’lim samaradorligini oshirishdagi o‘rni tizimli ravishda tadqiq etilgan. Maqolada matematik o‘qituvchi tomonidan dars jarayonlarini monitoring qilish, tipik metodik va kognitiv xatolarni aniqlash, ularni korreksiyalash hamda darsni modifikatsiyalash strategiyalari yoritilgan. Shuningdek, o‘qituvchi refleksiyasining o‘quvchilarning akademik o‘zlashtirish ko‘rsatkichlariga, mantiqiy-abstrakt tafakkurining shakllanishiga hamda matematik xavotirlanish (math anxiety) darajasini pasaytirishga bo‘lgan ijobiy transformatsion ta’siri empirik tahlillar va pedagogik eksperimentlar prizmasi orqali ilmiy asoslangan. O‘qituvchilar malakasini oshirish tizimida refleksiv madaniyatni konseptual modellashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar majmuasi ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar
Lesson Study
konseptual tushunish
kutish vaqti
matematika metodikasi
metakognitsiya
o‘z-o‘zini tahlil
pedagogik psixologiya
refleksiv kompetensiya
ta’lim iqlimi.
Русский
В данной научно-исследовательской статье системно изучены педагогико-психологические механизмы, компоненты и детерминанты рефлексивного подхода (самоанализа) в контексте развития профессиональной компетентности учителей математики. В работе подробно освещены стратегии мониторинга уроков, выявления типичных методических и когнитивных ошибок, а также модификации структуры урока. На основе эмпирических данных обосновано положительное трансформационное влияние рефлексии педагога на академическую успеваемость учащихся, формирование абстрактного мышления и снижение уровня математической тревожности. Разработан комплекс практических рекомендаций по концептуальному моделированию рефлексивной культуры в системе повышения квалификации учителей.
Lesson Study
время ожидания
концептуальное понимание.
метапознание
методика математики
педагогическая психология
рефлексивная компетентность
самоанализ
English
This research paper systematically investigates the pedagogical and psychological mechanisms, components, and determinants of the reflective approach (self-analysis) within the framework of developing the professional competence of mathematics teachers. The article highlights strategies for monitoring lessons, identifying typical methodical and cognitive errors, and modifying lesson structures. Based on empirical analysis, the positive transformational impact of teacher reflection on students' academic performance, the formation of abstract-logical thinking, and the reduction of math anxiety is scientifically substantiated. A set of practical recommendations for the conceptual modeling of reflective culture in the professional development system of teachers has been developed.
Lesson Study
conceptual understanding.
educational psychology
mathematics methodology
metacognition
reflective competence
self-analysis
wait time
1. Dewey, J. (1910). How We Think. Boston: D.C. Heath.
2. Schön, D. A. (1983). The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. New York: Basic Books.
3. Shulman, L. (1987). Knowledge and Teaching: Foundations of the New Reform. Harvard Educational Review, 57(1), 1-23.
4. Yo‘ldoshev J.G‘., Usmonov S.A. Zamonaviy pedagogik texnologiyalarni amaliyotga joriy etish. – Toshkent: "Fan va texnologiya", 2008. - 168 b.
5. Mavlonova R., Vohidova N. Pedagogik psixologiya va innovatsiyalar. – Toshkent: "Fan va texnologiya", 2019. - 310 b.
6. Karpov A.V. Psixologiya refleksivnosti. – Moskva: Institut psixologii RAN, 2005. - 352 s.
7. Tojiyev B. Matematika o‘qitish metodikasining dolzarb muammolari. – Toshkent: "O‘qituvchi", 2016. - 185 b.
8. Mo‘minova M., Matematika ta’limida boshqaruv mexanizmlari: didaktik va menejerlik yondashuvlar integratsiyasi. Vol. 4 No. 6/2 (2026): “ILM VAQTI” (SCIENCE TIME) jurnali. Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti, 4(6/2), 240. https://uzresearchers.com/index.php/stj/article/view/6867
Mo‘minova M., Strategik yondashuv asosida umumiy o‘rta ta’lim maktablari faoliyatini tashkil etish va boshqarish // Namangan davlat universiteti ilmiy axborotnomasi. – Namangan, 2023. – №9. – B. 752–758. – ISSN 2181-1458, ISSN 2181-0427. https://journal.namdu.uz/archive/2023-issue-9/umumiy-orta-talim-maktablarida-boshqaruv-strategik-rejalarni-shakllantirish-va-a
