Oʻzbekcha
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTIDA BOLALARDA EKOLOGIK MADANIYATNI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK IMKONIYATLARI
Jurnal
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar
Nashr
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Annotatsiya
Mazkur maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotida bolalarda ekologik madaniyatni shakllantirishning mazmuni, pedagogik ahamiyati va samarali imkoniyatlari yoritiladi. Maktabgacha yosh davri bolaning atrof-muhitga munosabati, tabiatga nisbatan mehr va ehtiyotkorlik hissi hamda kundalik xulq-atvor me’yorlari shakllanadigan muhim bosqich sifatida tahlil qilinadi. Ekologik madaniyatni rivojlantirishda tabiatni kuzatish, o‘simlik va hayvonlarga g‘amxo‘rlik qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish haqidagi dastlabki tasavvurlarni egallash hamda ekologik mazmundagi amaliy faoliyatga jalb etishning pedagogik imkoniyatlari asoslanadi. Kuzatish, suhbat, oddiy tajriba, didaktik o‘yin, ijodiy topshiriq, loyiha va amaliy mashg‘ulotlarning o‘rni yoritilib, ekologik tarbiyani bolaning kundalik faoliyati bilan bog‘lash zarurligi ko‘rsatiladi.
Kalit so‘zlar
atrof-muhit
ekologik faoliyat
ekologik madaniyat
ekologik ong
ekologik tarbiya
kuzatish
maktabgacha ta’lim
maktabgacha yoshdagi bolalar
pedagogik imkoniyat
tabiat
tabiatga ehtiyotkor munosabat.
tarbiyachi
Русский
ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ВОЗМОЖНОСТИ ФОРМИРОВАНИЯ ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ У ДЕТЕЙ В ДОШКОЛЬНОЙ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ ОРГАНИЗАЦИИ
В статье рассматриваются содержание, педагогическое значение и эффективные возможности формирования экологической культуры у детей в дошкольной образовательной организации. Дошкольный возраст рассматривается как важный этап формирования отношения ребенка к окружающей среде, любви и бережного отношения к природе, а также норм повседневного поведения. Раскрываются возможности наблюдения за природой, ухода за растениями и животными, формирования первоначальных представлений о рациональном использовании природных ресурсов и вовлечения детей в практическую экологическую деятельность. Обосновывается необходимость связывать экологическое воспитание не только с передачей знаний, но и с повседневной деятельностью ребенка.
бережное отношение к природе.
воспитатель
дети дошкольного возраста
дошкольное образование
наблюдение
окружающая среда
педагогические возможности
природа
экологическая деятельность
экологическая культура
экологическое воспитание
экологическое сознание
English
PEDAGOGICAL OPPORTUNITIES FOR DEVELOPING ECOLOGICAL CULTURE IN CHILDREN IN A PRESCHOOL EDUCATIONAL ORGANIZATION
This article examines the content, pedagogical significance, and effective opportunities for developing ecological culture in children in a preschool educational organization. The preschool period is considered an important stage in forming a child’s attitude toward the environment, care and respect for nature, and everyday behavioral norms. The article highlights the pedagogical potential of observing nature, caring for plants and animals, developing initial ideas about rational use of natural resources, and involving children in practical environmental activities. It also considers observations, conversations, simple experiments, didactic games, creative tasks, projects, and practical activities organized by the teacher. The need to connect environmental education not only with theoretical knowledge but also with children’s everyday activities is substantiated.
careful attitude toward nature.
ecological culture
environment
environmental activity
environmental education
nature
observation
pedagogical opportunities
preschool children
preschool education
teacher
1. Pramling Samuelsson I., Kaga Y. (eds.). The Contribution of Early Childhood Education to a Sustainable Society. Paris: UNESCO, 2008. — 9–17-b.
2. Davis J. M., Elliott S. An orientation to early childhood education for sustainability and research – framing the text // Research in Early Childhood Education for Sustainability: International Perspectives and Provocations. London: Routledge, 2014. — 1–17-b.
3. Ardoin N. M., Bowers A. W. Early childhood environmental education: A systematic review of the research literature // Educational Research Review. 2020. Vol. 31. Article 100353. DOI: 10.1016/j.edurev.2020.100353.
4. Chawla L. Childhood nature connection and constructive hope: A review of research on connecting with nature and coping with environmental loss // People and Nature. 2020. Vol. 2, No. 3. — 619–642 b. DOI: 10.1002/pan3.10128.
5. Johnson K. Creative Connecting: Early Childhood Nature Journaling Sparks Wonder and Develops Ecological Literacy // International Journal of Early Childhood Environmental Education. Vol. 2, No. 1. 2014. — 126–139-b.
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 15-maydagi PQ-184-son “2030-yilgacha bo‘lgan davrda aholining ekologik madaniyatini yuksaltirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori. — elektron normativ-huquqiy hujjat. 7. Elliott S., Davis J. Exploring the resistance: An Australian perspective on educating for sustainability in early childhood // International Journal of Early Childhood. Vol. 41. 2009. — 65–77-b. DOI: 10.1007/BF03168879.
8. Sobel D. Beyond Ecophobia: Reclaiming the Heart in Nature Education. Great Barrington, MA: Orion Society, 1996. — 1–12-b. (foydalanilgan qism).
9. Muthukrishnan R. Using Picture Books to Enhance Ecoliteracy of First-Grade Students // International Journal of Early Childhood Environmental Education. Vol. 6, No. 2. 2019. — 19–41-b.
10. UNESCO. Teaching sustainability from the youngest age. Paris: UNESCO, 2024. — elektron nashr.
11. UNESCO. Greening every school: Greening schools for climate action and sustainability. Paris: UNESCO, 2026. — elektron nashr.
12. Davis J. M. (ed.). Young Children and the Environment: Early Education for Sustainability. 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press, 2014. — 55–94-b