Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan “2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga kiritilgan bo'lib, Namangan davlat pedagogika instituti Intellektual fanlar va axborot texnologiyalari kafedrasi tomonidan 2026-yil 28 - 29-oktabr kunlari tashkil etilgan.

1+ Sonlar
87+ Maqolalar
108+ Ishtirokchilar
English

LITERARY TEXT AS A MEANS OF SPEECH EDUCATION IN UZBEK PEDAGOGICAL HERITAGE: FROM ALISHER NAVOI TO THE JADID SCHOOLS AND ITS RELEVANCE FOR TODAY’S PRIMARY CLASSROOM

Nashr sanasi
29.10.2026
Jurnal
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Sahifalar
394-396
DOI
10.5281/zenodo.23683426

Mualliflar

Annotatsiya

The thesis examines how the idea of developing children’s speech through literary texts evolved in Uzbek pedagogical thought, from the views of Alisher Navoi on the power and ethics of the word to the textbooks and educational ideas of the Jadid reformers at the beginning of the twentieth century. It is argued that the combination of reading a literary text, answering questions about it, retelling it and expressing one’s attitude, which was characteristic of Jadid primers and readers, anticipated key principles of today’s communicative and competence-based approaches. The implications of this heritage for designing modern reading lessons in primary school are discussed.

Kalit so‘zlar

Abdulla Avloniy Alisher Navoi Jadid schools literary text pedagogical heritage primary education speech education

Boshqa tillardagi variantlar

Oʻzbekcha
Tezisda o‘zbek pedagogik tafakkurida bolalar nutqini badiiy matnlar orqali rivojlantirish g‘oyasining shakllanishi va taraqqiyoti Alisher Navoiyning so‘z qudrati va odob-axloqiga oid qarashlaridan tortib, XX asr boshlaridagi jadid ma’rifatparvarlarining darsliklari va pedagogik g‘oyalarigacha bo‘lgan jarayon doirasida tahlil qilinadi. Jadidlarning alifbo va o‘qish kitoblariga xos bo‘lgan badiiy matnni o‘qish, uning mazmuni yuzasidan savollarga javob berish, qayta hikoya qilish va o‘z munosabatini bildirish usullari bugungi kommunikativ hamda kompetensiyaviy yondashuvlarning muhim tamoyillarini oldindan aks ettirgani asoslab beriladi. Mazkur pedagogik merosdan boshlang‘ich sinflarda zamonaviy o‘qish darslarini loyihalashda foydalanish imkoniyatlari yoritiladi.
Abdulla Avloniy Alisher Navoiy badiiy matn boshlang‘ich ta’lim. jadid maktablari nutqni rivojlantirish pedagogik meros
Русский
В тезисе рассматривается эволюция идеи развития речи детей посредством художественных текстов в узбекской педагогической мысли: от взглядов Алишера Навои на силу и этику слова до учебников и педагогических идей джадидских реформаторов начала XX века. Обосновывается, что сочетание чтения художественного текста, ответов на вопросы по его содержанию, пересказа и выражения собственного отношения, характерное для букварей и книг для чтения джадидов, предвосхитило ключевые принципы современных коммуникативного и компетентностного подходов. Рассматриваются возможности использования данного наследия при разработке современных уроков чтения в начальной школе.
Абдулла Авлони Алишер Навои джадидские школы начальное образование. педагогическое наследие развитие речи художественный текст

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Avloniy, A. (1992). Turkiy guliston yoxud axloq [The Turkic rose garden, or ethics]. O‘qituvchi. (In Uzbek; original work published 1913)
2. Behbudiy, M. (1997). Tanlangan asarlar [Selected works] (B. Qosimov, Ed.). Ma’naviyat. (In Uzbek)
3. Navoi, A. (1998). Mahbub ul-qulub [The beloved of hearts]. In Mukammal asarlar to‘plami [Complete works] (Vol. 14). Fan. (In Uzbek)
4. Vygotsky, L. S. (1986). Thought and language (A. Kozulin, Trans.). MIT Press. (Original work published 1934)
5. Wood, D., Bruner, J. S., & Ross, G. (1976). The role of tutoring in problem solving. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 17(2), 89–100.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar