Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar

Mazkur Respublika ilmiy-amaliy konferensiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirining 2026-yil 16-yanvardagi 11-son buyrug‘iga 1-ilova bilan tasdiqlangan “2026-yilda xalqaro miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga muvofiq, 2026-yil 20-may kuni Namangan davlat pedagogika instituti Falsafiy va tarixiy fanlar kafedrasining tashabbusi bilan o‘tkazildi.

1+ Sonlar
105+ Maqolalar
108+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

KIBER MAKONDA SHAXS, JAMIYAT VA DAVLAT XAVFSIZLIGI MUAMMOLARI

Nashr sanasi
20.05.2026
Jurnal
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar
Nashr
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Sahifalar
143-152
DOI
10.5281/zenodo.22765184

Mualliflar

Annotatsiya

Mazkur maqolada kiber makonning ontologik tabiati hamda unda shaxs, jamiyat va davlat xavfsizligi darajalari oʻrtasida yuzaga keladigan koʻp qatlamli ziddiyatlar ijtimoiy-falsafiy metodologiya doirasida tadqiq etiladi. Muallif kiber makonni texnologik infratuzilmaning oddiy hosilasi sifatida emas, balki inson mavjudligining yangi ontologik qatlami — infosfera sifatida talqin qiladi va unda xavfsizlik muammosi klassik territorial paradigma vositalari bilan hal etilishi mumkin emasligini asoslaydi. Tadqiqotda raqamli identiklikning parchalanishi, ijtimoiy ishonch kapitalining yemirilishi, axborot suvereniteti chegaralarining noaniqlashuvi hamda deterritorializatsiyalashgan tahdid subʼektlarining paydo boʻlishi kiber xavfsizlikning asosiy strukturaviy determinantlari sifatida koʻrsatib beriladi. Shuningdek, sekyuritizatsiya nazariyasi, infosfera etikasi va ishonch falsafasi negizida kiber xavfsizlikning uch tayanchli integrativ modeli taklif etiladi. Tahlil natijalari shuni koʻrsatadiki, kiber makonda shaxs erkinligi, jamiyat barqarorligi va davlat suvereniteti oʻzaro raqobatlashuvchi qadriyatlar emas, balki bir-birini taqozo etuvchi, biroq muvozanatlashtirilishi zarur boʻlgan konstitutiv jihatlardir.

Kalit so‘zlar

axborot etikasi axborot suvereniteti axborot xavfsizligi ijtimoiy ishonch ijtimoiy-falsafiy tahlil. infosfera kiber makon kiber tahdid kiber urush raqamli identiklik raqamli masʼuliyat raqamli nazorat sekyuritizatsiya texnologik determinizm virtual ijtimoiylashuv

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В данной статье в рамках социально-философской методологии исследуются онтологическая природа киберпространства и многоуровневые противоречия, возникающие между уровнями безопасности личности, общества и государства в данной среде. Автор рассматривает киберпространство не как простое производное технологической инфраструктуры, а как новый онтологический слой человеческого бытия — инфосферу, и обосновывает невозможность решения проблемы безопасности в ней исключительно средствами классической территориальной парадигмы. В исследовании фрагментация цифровой идентичности, разрушение социального капитала доверия, неопределённость границ информационного суверенитета, а также появление детерриториализированных субъектов угроз рассматриваются в качестве основных структурных детерминант кибербезопасности. Кроме того, на основе теории секьюритизации, этики инфосферы и философии доверия предлагается интегративная трёхопорная модель кибербезопасности. Результаты анализа показывают, что свобода личности, стабильность общества и государственный суверенитет в киберпространстве не являются конкурирующими ценностями, а представляют собой конститутивные аспекты, взаимно обусловливающие друг друга, но требующие необходимого баланса.
виртуальная социализация информационная безопасность информационная этика информационный суверенитет инфосфера кибервойна киберпространство киберугроза секьюритизация социально-философский анализ. социальное доверие технологический детерминизм цифровая идентичность цифровая ответственность цифровой контроль
English
This article examines the ontological nature of cyberspace and the multilayered contradictions that arise between the levels of individual, societal, and state security within it through the framework of socio-philosophical methodology. The author interprets cyberspace not as a mere derivative of technological infrastructure, but as a new ontological layer of human existence — the infosphere — and substantiates that the security problem within it cannot be addressed solely through the means of the classical territorial paradigm. The study identifies the fragmentation of digital identity, the erosion of social trust capital, the ambiguity of the boundaries of information sovereignty, and the emergence of deterritorialized threat actors as the key structural determinants of cybersecurity. Furthermore, based on securitization theory, the ethics of the infosphere, and the philosophy of trust, an integrative three-pillar model of cybersecurity is proposed. The results of the analysis demonstrate that individual freedom, societal stability, and state sovereignty in cyberspace are not competing values, but rather constitutive dimensions that mutually condition one another while requiring an appropriate balance.
cyber threat cyber warfare cyberspace digital identity digital responsibility digital surveillance information ethics information security information sovereignty infosphere securitization social trust socio-philosophical analysis. technological determinism virtual socialization

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Ergashbaev S. Oʻzbekiston sharoitida uzluksiz taʼlim tizimi orqali yoshlarning maʼnaviy dunyoqarashini rivojlantirish // Объединяя студентов: международные исследования и сотрудничество между дисциплинами. — 2025. — Т. 1, № 1. — С. 314—316.
2. Castells M. The Rise of the Network Society. — Oxford: Blackwell Publishers, 1996. — 556 p.
3. Buzan B., Wæver O., de Wilde J. Security: A New Framework for Analysis. — Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers, 1998. — 239 p.
4. Ergashbayev S. Uzluksiz taʼlim tashkil etish orqali yoshlarning maʼnaviy-falsafiy dunyoqarashini yuksaltirish // Bulletin of Contemporary Researches: Multidisciplinary. — 2025. — Vol. 1, № 1. — P. 10—13.
5. Nissenbaum H. Privacy in Context: Technology, Policy, and the Integrity of Social Life. — Stanford, CA: Stanford University Press, 2009. — 288 p.
6. Floridi L. The Fourth Revolution: How the Infosphere is Reshaping Human Reality. — Oxford: Oxford University Press, 2014. — 248 p.
7. Mirzaolimjon ogʻli M.M., Shohbozbek E. Yangi Oʻzbekistonning taʼlim siyosati va universitetlarning yangi modellari // Pedagogik islohotlar va ularning yechimlari. — 2025. — Vol. 16, № 01. — B. 325—328.
8. Zuboff S. The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. — New York: PublicAffairs, 2019. — 704 p.
9. Nye J.S. Cyber Power. — Cambridge, MA: Belfer Center for Science and International Affairs, Harvard Kennedy School, 2010. — 24 p.
10. Rid T. Cyber War Will Not Take Place // Journal of Strategic Studies. — 2012. — Vol. 35, № 1. — P. 5—32.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar