Oʻzbekcha
KELAJAK O‘QITUVCHISI VA SUN’IY INTELLEKT: MULOQOTNING DEONTOLOGIK MUAMMOLARI
Jurnal
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Nashr
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Annotatsiya
Mazkur maqolada zamonaviy ta’lim tizimining raqamli transformatsiyasi sharoitida o‘qituvchi va sun’iy intellekt (AI) o‘rtasidagi muloqotning deontologik (kasbiy odob-axloq) muammolari tadqiq etiladi. Tadqiqotning dolzarbligi neyrotarmoqlar va generativ chatbotlarning ta’lim jarayoniga shiddat bilan kirib kelishi natijasida yuzaga kelgan etika va pedagogik mas’uliyat o‘rtasidagi ziddiyatlar bilan belgilanadi. Maqolada asosiy e’tibor o‘qituvchining raqamli muhitdagi yangi qiyofasi — AI bilan hamkorlik qiluvchi moderator va mentor sifatidagi roliga qaratilgan. Muallif tomonidan AI-savodxonligi shunchaki texnik ko‘nikmalar majmuasi emas, balki zamonaviy raqamli madaniyatning ajralmas qismi ekanligi asoslab beriladi
Kalit so‘zlar
AI etika
deontologiya
kelajak ta’limi
pedagogik etika
raqamli transformatsiya
Русский
В данной статье рассматриваются деонтологические (профессиональные этические) проблемы коммуникации между преподавателем и искусственным интеллектом (ИИ) в контексте цифровой трансформации современной системы образования. Актуальность исследования определяется конфликтами между этикой и педагогической ответственностью, возникшими в результате быстрого внедрения нейронных сетей и генеративных чат-ботов в образовательный процесс. В статье рассматривается новый образ преподавателя в цифровой среде – его роль как модератора и наставника, сотрудничающего с ИИ. Автор утверждает, что грамотность в области ИИ – это не просто набор технических навыков, а неотъемлемая часть современной цифровой культуры
деонтология
образование будущего
педагогическая этика
цифровая трансформация
этика ИИ
English
This article explores the deontological (professional ethical) challenges of interaction between future teachers and Artificial Intelligence (AI) within the context of the digital transformation of education. The relevance of the study is driven by the rapid integration of neural networks and generative chatbots into the educational process, creating a tension between technological efficiency and pedagogical responsibility. The focus is placed on the evolving role of the teacher as a moderator and mentor who collaborates with AI. The author argues that AI literacy is not merely a technical skill set but a fundamental component of modern digital culture
AI ethics
deontology
digital transformation
future education
pedagogical ethics
1. Mirziyoyev Sh.M. "O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida"gi Farmoni. – Toshkent, 2017. (Raqamli transformatsiya bo‘limi).
2. Begimqulov U.Sh. "Pedagogik ta’limda zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etishning ilmiy-nazariy asoslari". – Toshkent, "Fan", 2007.
3. Ziyodullayev M.S. Ta’lim tizimida sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishning huquqiy va etik masalalari // "Raqamli iqtisodiyot va ta’lim" jurnali. –Toshkent, 2023.
4. Ismoilova M.N. Raqamli pedagogika: O‘qituvchi va talaba muloqoti. – Toshkent, O‘qituvchi, 2022.
5. UNESCO. Guidance for generative AI in education and research. – Paris, 2023. (AI etikasi bo‘yicha eng asosiy xalqaro hujjat).
6. Holmes W., Bialik M., Fadel C. "Artificial Intelligence In Education: Promises and Implications for Teaching and Learning". – Boston, Center for Curriculum Redesign, 2019.
7. Luckin R. "Machine Learning and Human Intelligence: The Future of Education for the 21st Century". – London, UCL Press, 2018.
8. Selwyn N. Should Robots Replace Teachers? AI and the Future of Education. – Cambridge, PolityPress, 2019.
9. European Commission. Ethical guidelines on the use of artificial intelligence and data in teaching and learning for educators. ec.europa.eu.
10. World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2023: Technology and Education transformation. weforum.org.