Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari

Namangan davlat pedagogika instituti hamda G.V. Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universitetining Toshkent shahri filiali hamkorligida joriy yilning 10-avgust kuni "Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari" mavzusidagi II an’anaviy Respublika miqyosidagi konferensiya o‘tkazilishi rejalashtirilgan.

1+ Sonlar
190+ Maqolalar
187+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

KATTA AVLOD TAJRIBASI ASOSIDA O‘QUVCHILAR TA’LIM-TARBIYASINING INNOVATSION PEDAGOGIK MEXANIZMLARI

Nashr sanasi
25.08.2026
Jurnal
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Nashr
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Sahifalar
631-635
DOI
10.5281/zenodo.21935061

Mualliflar

Annotatsiya

Maqolada xalqaro, MDH va milliy manbalar asosida katta avlodning hayotiy hamda kasbiy tajribasini o‘quvchilar ta’lim-tarbiyasiga kiritish shartlari tahlil qilindi. Integrativ tahlil asosida tajribani saralash, avlodlararo hamkorlikni tashkil etish, refleksiya va natijani baholashni birlashtiruvchi to‘rt komponentli mexanizm taklif etildi. Katta avlod tajribasi avtomatik ravishda tarbiyaviy mazmunga aylanmasligi, u pedagogik maqsad, yoshga moslik, daliliy ishonchlilik va o‘zaro hurmat mezonlari asosida vositalanishi zarurligi asoslandi. Model maktab, oila va mahalla hamkorligida mentorlik, hayotiy hikoya, qo‘shma loyiha hamda raqamli hikoyachilikni tizimli qo‘llashga yo‘naltirilgan

Kalit so‘zlar

avlodlararo ta’lim katta avlod tajribasi maktab-oila-mahalla hamkorligi mentorlik pedagogik mexanizm refleksiya

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В статье на основе международных, национальных источников и публикаций стран СНГ проанализированы условия включения жизненного и профессионального опыта старшего поколения в обучение и воспитание учащихся. Интегративный анализ позволил предложить четырехкомпонентный механизм, объединяющий отбор опыта, организацию межпоколенческого сотрудничества, рефлексию и оценивание результатов. Обосновано, что жизненный опыт приобретает воспитательное значение только после педагогического опосредования с учетом цели, возраста учащихся, достоверности и взаимного уважения. Модель ориентирована на системное использование наставничества, жизненных историй, совместных проектов и цифрового сторителлинга во взаимодействии школы, семьи и махалли
межпоколенческое обучение наставничество опыт старшего поколения педагогический механизм рефлексия семьи и махалли сотрудничество школы
English
Drawing on international, CIS, and national sources, the article examines the conditions for integrating older generations’ life and professional experience into student education. An integrative analysis informed a four-component mechanism combining experience selection, intergenerational cooperation, reflection, and outcome assessment. The analysis shows that lived experience does not become educational content automatically; it requires pedagogical mediation based on a clear purpose, age appropriateness, factual reliability, and mutual respect. The proposed model supports the systematic use of mentoring, life stories, collaborative projects, and digital storytelling through school-family-mahalla cooperation
intergenerational learning mentoring older generations’ experience pedagogical mechanism reflection school-family-mahalla cooperation

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Brown R., Ohsako T. A Study of Inter-Generational Programmes for Schools Promoting International Education in Developing Countries through the International Baccalaureate Diploma Programme. Journal of Research in International Education, 2003, 2(2), B.151–165. https://doi.org/10.1177/14752409030022002
2. Campbell F., Whear R., Rogers M., Sutton A., Barlow J., Booth A., Tattersall A., Wolstenholme L., Thompson-Coon J. What Is the Effect of Intergenerational Activities on the Wellbeing and Mental Health of Children and Young People? A Systematic Review. Campbell Systematic Reviews, 2024, 20(3), e1429. https://doi.org/10.1002/cl2.1429
3. Canedo-García A., García-Sánchez J.-N., Pacheco-Sanz D.-I. A Systematic Review of the Effectiveness of Intergenerational Programs. Frontiers in Psychology, 2017, 8, 1882. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01882
4. Chiang W.-W., Chiu K.-I., Shih Y.-H., Pang P., Wu C.-C. STEM and Intergenerational Learning between Older Adults and Young Children in Taiwan: Challenges and Opportunities. Frontiers in Education, 2026, 11, 1708939. https://doi.org/10.3389/feduc.2026.1708939
5. Giraudeau C., Bailly N. Intergenerational Programs: What Can School-Age Children and Older People Expect from Them? A Systematic Review. European Journal of Ageing, 2019, 16(3), B.363–376. https://doi.org/10.1007/s10433-018-00497-4
6. Gualano M.R., Voglino G., Bert F., Thomas R., Camussi E., Siliquini R. The Impact of Intergenerational Programs on Children and Older Adults: A Review. International Psychogeriatrics, 2018, 30(4), B.451–468. https://doi.org/10.1017/S104161021700182X
7. Kaplan M.S. Intergenerational Programs in Schools: Considerations of Form and Function. International Review of Education, 2002, 48(5), B.305–334. https://doi.org/10.1023/A:1021231713392
8. Kenning G., Ee N., Xu Y., Luu B.L., Ward S.A., Goldwater M.B. va boshq. Intergenerational Practice in the Community–What Does the Community Think? Social Sciences, 2021, 10(10), 374, B.1–30. https://doi.org/10.3390/socsci10100374
9. Melnichenko A.A., Gorelik S.G., Kucherenko N.N., Bogat S.V., Musienko S.K. Izuchenie urovnya gerontologicheskikh znaniy mladshikh shkolnikov. Sovremennye problemy zdravookhraneniya i meditsinskoy statistiki, 2023, 2, B.337–347. https://doi.org/10.24412/2312-2935-2023-2-337-347
10. Miklyaeva A.V., Postnikova M.I. Sotsialno-psikhologicheskaya struktura mezhpokolencheskikh otnosheniy studencheskoy molodezhi. Sotsialnaya psikhologiya i obshchestvo, 2019, 10(2), B.114–126. https://doi.org/10.17759/sps.2019100209
11. Newman S., Hatton-Yeo A. Intergenerational Learning and the Contributions of Older People. Ageing Horizons, 2008, 8, B.31–39. https://riolis.ipleiria.pt/files/2011/03/Intergenerational-Learning-and-the-Contributions-of-Older-People.pdf
12. Niyozova N. Katta avlod tajribasidan foydalanib o‘quvchilarga ta’lim-tarbiya berishning pedagogik mexanizmlarini takomillashtirish. Innovation in the Modern Education System, 2025, 6(56), B.122–128. https://interoncof.com/index.php/USA/article/view/16170
13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Keksa avlod vakillarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash hamda ularning ijtimoiy faolligini oshirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida: PQ–92-son qaror. Toshkent, 2023-yil 11-mart. https://lex.uz/docs/-6404992
14. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Keksa avlod vakillarining jamiyatdagi o‘rni va ijtimoiy faolligini yanada oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida: 816-son qaror. Toshkent, 2019-yil 27-sentabr. https://lex.uz/docs/-4532381
15. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Uzluksiz ma’naviy tarbiya konsepsiyasini tasdiqlash va uni amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida: 1059-son qaror. Toshkent, 2019-yil 31-dekabr. https://lex.uz/docs/-4676839
16. Peters R., Ee N., Ward S.A., Kenning G., Radford K., Goldwater M.B. va boshq. Intergenerational Programmes Bringing Together Community Dwelling Non-Familial Older Adults and Children: A Systematic Review. Archives of Gerontology and Geriatrics, 2021, 94, 104356. https://doi.org/10.1016/j.archger.2021.104356
17. Teslenko A.N. Sotsialno-pedagogicheskie aspekty problemy mezhpokolennogo vzaimodeystviya (na primere Respubliki Kazakhstan). Severny region: nauka, obrazovanie, kultura, 2022, 1(49), B.24–32. https://doi.org/10.34822/2312-377X-2022-1-24-32
18. World Health Organization. Global Report on Ageism. Geneva: WHO, 2021. https://www.who.int/publications/i/item/9789240016866
19. World Health Organization. Connecting Generations: Planning and Implementing Interventions for Intergenerational Contact. Geneva: WHO, 2023. https://www.who.int/publications/i/item/9789240070264
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar