Oʻzbekcha
KASBIY DEFORMATSIYA VA UNING PEDAGOGIK FAOLIYATDAGI O‘RNI
Nashr
Ta'lim ufqlari ilmiy-uslubiy jurnali 2-son
Annotatsiya
Mazkur maqolada pedagogik faoliyat jarayonida yuzaga keladigan kasbiy deformatsiya muammosi ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Maqolada kasbiy deformatsiyaning mazmun-mohiyati, shakllanish sabablari hamda uning pedagog shaxsining kasbiy faoliyati va ta’lim jarayoni samaradorligiga ko‘rsatadigan ta’siri yoritilgan. Shuningdek, kasbiy deformatsiyaning pedagogik muloqot, emotsional holat va kasbiy motivatsiyaga ta’siri ochib berilgan. Kasbiy deformatsiyaning oldini olish va uni bartaraf etishga qaratilgan pedagogik-psixologik yondashuvlar ilmiy adabiyotlar tahlili asosida bayon etilgan. Maqola xulosalari pedagoglarning kasbiy barqarorligini ta’minlash va ta’lim sifatini oshirishda amaliy ahamiyatga ega
Kalit so‘zlar
emotsional charchoq
kasbiy deformatsiya
kasbiy motivatsiya
kasbiy salomatlik
pedagog shaxsi
pedagogik faoliyat
pedagogik muloqot
ta’lim jarayoni
Русский
В данной статье с научно-теоретической точки зрения анализируется проблема профессиональной деформации, возникающей в процессе педагогической деятельности. В статье раскрываются сущность и содержание профессиональной деформации, причины её формирования, а также влияние данного явления на профессиональную деятельность личности педагога и эффективность образовательного процесса. Особое внимание уделяется воздействию профессиональной деформации на педагогическое общение, эмоциональное состояние и профессиональную мотивацию педагога. На основе анализа научной литературы изложены педагогико-психологические подходы к профилактике и преодолению профессиональной деформации. Выводы статьи имеют практическую значимость для обеспечения профессиональной устойчивости педагогов и повышения качества образовательного процесса
личность педагога
образовательный процесс
педагогическая деятельность
педагогическое общение
профессиональная деформация
профессиональная мотивация
профессиональное здоровье
эмоциональное выгорание
English
This article provides a theoretical analysis of the problem of professional deformation that arises in the process of pedagogical activity. The article examines the essence and content of professional deformation, the factors contributing to its formation, and its impact on teachers’ professional activity and the effectiveness of the educational process. Particular attention is paid to the influence of professional deformation on pedagogical communication, emotional state, and professional motivation. Pedagogical and psychological approaches to preventing and overcoming professional deformation are outlined on the basis of a review of the scientific literature. The conclusions of the article have practical significance for ensuring teachers’ professional stability and improving the quality of education
educational process
emotional burnout
pedagogical activity
pedagogical communication
professional deformation
professional health
professional motivation
teacher’s personality
1. Klimov E. A. Psixologiya professionalnogo samoopredeleniya. — M.: Nauka, 2018. — 56–60-betlar.
2. Zeer E. F. Psixologiya professionalnogo razvitiya. — M.: Akademiya, 2019. — 97–101-betlar.
3. Zeer E. F. Professionalnaya deformatsiya lichnosti. — M.: Yurayt, 2020. — 115–118-betlar.
4. Komiljonova H. N. K. Appearances of professional deformation of a teacher and its essence // International Conference Platform. — 2026, February. — No. 2. — pp. 15–18.
5. Markova A. K. Psixologiya professionalizma. — M.: Znanie, 1996. — 73–78-betlar.
6. Maslach C., Leiter M. P. The Truth About Burnout. — San Francisco: Jossey-Bass, 1997. — 42–47-betlar.
7. Shabanova T. L., Novikova A. M. Professionalnaya deformatsiya pedagogov. — M.: Prosveshchenie, 2021. — 120–124-betlar.
8. Muslimov N. A. Pedagogik mahorat asoslari. — Toshkent: Fan, 2018. — 56–60-betlar.
9. Zeer E. F., Symanyuk E. E. Psixologiya professionalnyx destruksiy. — M.: Akademicheskiy proekt, 2005.
10. Yankovskaya L., Naumova N. Pedagogicheskaya sreda i professionalnoe zdorove. — Tashkent, 2021. — 25–31-betlar.