ISPAN TILIDA SOMATIK BIRLIKLARNING PRAGMATIK QO‘LLANILISHI (Ojo komponentli frazeologik birliklar misolida)
Nashr sanasi
09.10.2026
Jurnal
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Sahifalar
1106-1110
Mualliflar
Annotatsiya
Mazkur maqolada ispan tilidagi somatik frazeologik birliklarning pragmatik xususiyatlari, xususan, tarkibida ojo (ko‘z) komponenti qatnashgan frazeologizmlarning kommunikativ vazifalari kognitiv-pragmatik yondashuv asosida tadqiq etiladi. Somatik frazeologizmlarning shakllanishida insonning jismoniy tajribasi, tana a’zolarining idrok va muloqot jarayonidagi funksiyalari hamda milliy-madaniy tasavvurlarning o‘rni yoritiladi. ¡Ojo!, tener ojo, abrir los ojos, cerrar los ojos, costar un ojo de la cara, no quitar ojo, mirar con buenos ojos kabi birliklarning direktiv, ekspressiv, baholovchi, metapragmatik va diskursiv vazifalari misollar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, ularning kontekstga bog‘liq evfemistik, disfemistik va yumoristik ta’sir xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijasida somatik frazeologizmlarning pragmatik qiymati lug‘aviy ma’no bilan cheklanmasdan, kommunikativ niyat, nutqiy vaziyat va madaniy bilimlar bilan ham belgilanishi asoslanadi.
Kalit so‘zlar
somatizm
somatik frazeologizm
frazeologik birlik
pragmatika
ojo
illokutiv kuch
metapragmatika
kognitiv metafora
evfemizm
disfemizm
ispan tili
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Olza Moreno I. Aspectos de la semántica de las unidades fraseológicas. La fraseología somática metalingüística del español: tesis doctoral. – Pamplona: Universidad de Navarra, 2009. – 581 p.
2. Olza Moreno I. Corporalidad y lenguaje. La fraseología somática metalingüística del español. – Frankfurt am Main: Peter Lang, 2011. – 331 p.
3. Szyndler A. Sobre el valor pragmático-discursivo de las unidades fraseológicas somáticas metalingüísticas // Itinerarios. – 2015. – № 22. – P. 157–172.
4. Messina Fajardo L. A. Somatismos fraseológicos del español de Venezuela: estado del arte y análisis lingüístico, metafórico y pragmático // eHumanista/IVITRA. – 2021. – № 19. – P. 482–497.
5. Corpas Pastor G. Manual de fraseología española. – Madrid: Gredos, 1996.
6. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980.
7. Austin J. L. How to Do Things with Words. – Oxford: Clarendon Press, 1962.
8. Searle J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 1969.
9. Grice H. P. Logic and Conversation // Syntax and Semantics. Vol. 3: Speech Acts. – New York: Academic Press, 1975. – P. 41–58.
10. Ramírez Rodríguez P. La adquisición fraseológica cognitiva de las locuciones verbales somáticas en español por estudiantes rusos // Círculo de Lingüística Aplicada a la Comunicación. – 2024. – № 98. – P. 263–273.
Elektron manbalar:
1. Real Academia Española. Corpus del Español del Siglo XXI (CORPES XXI). https://www.rae.es/banco-de-datos/corpes-xxi
2. Real Academia Española. Corpus Diacrónico del Español (CORDE). https://www.rae.es/banco-de-datos/corde
3. Real Academia Española. Diccionario de la lengua española. https://dle.rae.es