Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan “2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga kiritilgan bo'lib, Namangan davlat pedagogika instituti Intellektual fanlar va axborot texnologiyalari kafedrasi tomonidan 2026-yil 28 - 29-oktabr kunlari tashkil etilgan.

1+ Sonlar
126+ Maqolalar
150+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

INGLIZ VA O'ZBEK TILIDA KASBGA OID LEKSEMALARDA LAKUNARLIK TAHLILI

Nashr sanasi
29.10.2026
Jurnal
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Nashr
Raqamli-pedagogik transformatsiya va zamonaviy taʼlimning tadqiqot modellari mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Sahifalar
636-639
DOI
10.5281/zenodo.23940419

Mualliflar

Annotatsiya

Ushbu tezisda ingliz va o‘zbek tillaridagi kasb nomlari doirasida lakunarlikning yuzaga kelish sabablari va namoyon bo‘lish shakllari qiyosiy o‘rganiladi. Tadqiqotning maqsadi kasbiy faoliyatni anglatuvchi leksemalardagi leksik hamda lingvomadaniy nomuvofiqliklarni aniqlash, ularni tarjimada ifodalash mezonlarini belgilashdan iborat. Tanlab olingan huquqshunoslik va an’anaviy hunarmandchilikka oid birliklar lug‘aviy ta’riflari, kasbiy vazifalari va madaniy konteksti asosida tavsiflandi. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, lakunarlik faqat so‘zning yo‘qligi bilan emas, balki kasbiy maqom, faoliyat chegarasi va institutlarning turlicha shakllanishi bilan ham bog‘liq. Natijalar sohaviy tarjima va ikki tilli terminologik lug‘atlar tuzish uchun ahamiyatlidir.

Kalit so‘zlar

kasb nomlari lakuna lakunarlik leksema leksik ekvivalentlik lingvomadaniyat qiyosiy tahlil tarjima.

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В данной тезисной работе проводится сравнительное исследование причин возникновения и форм проявления лакунарности в названиях профессий в английском и узбекском языках. Цель исследования заключается в выявлении лексических и лингвокультурных несоответствий в лексемах, обозначающих профессиональную деятельность, а также в определении критериев их передачи при переводе. Отобранные языковые единицы, относящиеся к юриспруденции и традиционным ремёслам, характеризуются на основе их словарных определений, профессиональных функций и культурного контекста. Анализ показывает, что лакунарность связана не только с отсутствием соответствующего слова, но и с различиями в формировании профессионального статуса, границ профессиональной деятельности и институциональных структур. Полученные результаты имеют значение для отраслевого перевода и составления двуязычных терминологических словарей.
лакуна лакунарность лексема лексическая эквивалентность лингвокультура названия профессий перевод. сравнительный анализ
English
This thesis presents a comparative study of the causes and forms of lacunarity in occupational titles in English and Uzbek. The aim of the research is to identify lexical and linguocultural discrepancies in lexemes denoting professional activities and to establish criteria for rendering them in translation. Selected lexical units related to jurisprudence and traditional crafts are examined on the basis of their dictionary definitions, professional functions, and cultural contexts. The analysis demonstrates that lacunarity is associated not only with the absence of a corresponding word but also with differences in the formation of professional status, the scope of occupational activities, and institutional structures. The findings are relevant to specialized translation and the compilation of bilingual terminological dictionaries.
comparative analysis lacuna lacunarity lexeme lexical equivalence linguoculture occupational titles translation

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Сорокин Ю. А., Марковина И. Ю. Текст и его национально-культурная специфика // Текст и перевод : сб. ст. / редкол.: В. Н. Комиссаров и др. — М. : Наука, 1988. — С. 76–84.
2. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. — 3rd ed. — London ; New York : Routledge, 2018. — 370 p.
3. Влахов С., Флорин С. Непереводимое в переводе. — 2-е изд., испр. и доп. — М. : Высшая школа, 1986. — 416 с.
4. Ўзбек тилининг изоҳли луғати : 5 жилдли / А. Мадвалиев таҳрири остида. — Тошкент : Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2006–2008. — 5 жилд.
5. Oxford Advanced Learner's Dictionary. Barrister [Elektron resurs]. — Oxford : Oxford University Press. — URL: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/barrister (murojaat sanasi: 28.10.2026).
6. Cambridge Dictionary. Solicitor [Elektron resurs]. — Cambridge : Cambridge University Press. — URL: https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/solicitor (murojaat sanasi: 28.10.2026).
7. Cambridge Dictionary. Paralegal [Elektron resurs]. — Cambridge : Cambridge University Press. — URL: https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/paralegal (murojaat sanasi: 28.10.2026).
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar