Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar

Mazkur Respublika ilmiy-amaliy konferensiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirining 2026-yil 16-yanvardagi 11-son buyrug‘iga 1-ilova bilan tasdiqlangan “2026-yilda xalqaro miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga muvofiq, 2026-yil 20-may kuni Namangan davlat pedagogika instituti Falsafiy va tarixiy fanlar kafedrasining tashabbusi bilan o‘tkazildi.

1+ Sonlar
88+ Maqolalar
91+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

ILMIY-FANTASTIK PROZANING JANRIY TARAQQIYOTI VA BADIIY OLAM TUSHUNCHASINING NAZARIY TALQINI

Nashr sanasi
20.05.2026
Jurnal
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar
Nashr
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Sahifalar
583-589
DOI
10.5281/zenodo.21923380

Mualliflar

Annotatsiya

Maqolada ilmiy-fantastik prozaning janr sifatida shakllanishi, tarixiy taraqqiyot bosqichlari va badiiy olam tushunchasining nazariy mazmuni G‘arb, rus hamda o‘zbek adabiyotshunosligida o‘rganilishi yoritiladi. Tadqiqotning maqsadi ilmiy fantastikani tarixiy muhit, ilmiy tafakkur, poetik an’ana asosida yangilanib boradigan janriy jarayon sifatida tahlil etishdan iborat.

Kalit so‘zlar

badiiy olam fantastik shartlilik ichki qonuniyat ilmiy fantastika intersemiotik talqin. janr kognitiv begonalashtirish novum tarixiy poetika

Boshqa tillardagi variantlar

Русский

ЖАНРОВОЕ РАЗВИТИЕ НАУЧНО-ФАНТАСТИЧЕСКОЙ ПРОЗЫ И ТЕОРЕТИЧЕСКАЯ ИНТЕРПРЕТАЦИЯ ХУДОЖЕСТВЕННОГО МИРА

В статье рассматриваются становление научно-фантастической прозы как самостоятельного литературного жанра, основные этапы её исторического развития, а также теоретическое осмысление понятия художественного мира в западном, русском и узбекском литературоведении. Цель исследования заключается в анализе научной фантастики как динамичного жанра, формирующегося под влиянием исторической эпохи, научного мировоззрения и развития поэтической традиции. Особое внимание уделяется теоретическим основам художественного мира, его жанрово-поэтическим особенностям, а также взаимодействию научного воображения и художественной репрезентации. В статье освещаются основные научные подходы к изучению научной фантастики и раскрываются её ведущие поэтические принципы, включая когнитивное остранение, новум, фантастическую условность, внутреннюю логику художественного мира и интерсемиотическую интерпретацию.
внутренняя логика интерсемиотическая интерпретация. историческая поэтика когнитивное остранение литературный жанр научная фантастика новум фантастическая условность художественный мир
English

THE GENERIC DEVELOPMENT OF SCIENCE FICTION PROSE AND THE THEORETICAL INTERPRETATION OF THE FICTIONAL WORLD

This article examines the formation of science fiction prose as a literary genre, its historical stages of development, and the theoretical interpretation of the concept of the fictional world in Western, Russian, and Uzbek literary scholarship. The study aims to analyze science fiction as a dynamic literary genre shaped by historical context, scientific thought, and evolving poetic traditions. Particular attention is devoted to the theoretical foundations of the fictional world, its genre-specific features, and the interaction between scientific imagination and artistic representation. The article also discusses major scholarly approaches to science fiction and highlights its distinctive poetic principles, including cognitive estrangement, novum, fictional convention, and the internal logic of the fictional world.
cognitive estrangement fictional convention fictional world historical poetics internal coherence intersemiotic interpretation. literary genre novum science fiction

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Suvin, D. On the Poetics of the Science Fiction Genre // College English. 1972. Vol. 34, No. 3. P. 372–382.
2. Rieder, J. On Defining SF, or Not: Genre Theory, SF, and History // Science Fiction Studies. 2010. Vol. 37, No. 2. P. 191–209.
3. Roberts, A. The History of Science Fiction. 2nd ed. London: Palgrave Macmillan, 2016. 524 p.
4. Chernysheva, T. A. O staroy skazke i noveyshey fantastike // Voprosy literatury. 1977. № 1. S. 229–248.
5. Lixachyov, D. S. Vnutrenniy mir khudozhestvennogo proizvedeniya // Voprosy literatury. 1968. № 8. S. 74–87.
6. Kagarlitskiy, Yu. I. Chto takoye fantastika? Moskva: Khudozhestvennaya literatura, 1974. 352 s.
7. Quronov, D. Adabiyot nazariyasi asoslari. Toshkent: Navoiy universiteti; Akademnashr, 2018. 480 b.
8. Umurov, H. Adabiyotshunoslik nazariyasi. Toshkent: A. Qodiriy nomidagi Xalq merosi nashriyoti, 2004. 264 b.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar