Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Sonlar
250+ Maqolalar
260+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

HAMZA NASRIY ASARLARI YARATILISHINING ADABIY-ESTETIK NEGIZLARI

Nashr sanasi
14.10.2026
Jurnal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Nashr
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Sahifalar
1119-1123
DOI
10.5281/zenodo.24097593

Mualliflar

Annotatsiya

Hamza adabiyotning barcha yo‘nalishlarida faol ishtirok etgan va u adib sifatida ham ijodiy faoliyatining boshidanoq ma’rifatparvar edi. “Jisman va ruhan millatparvar” (N.Jabborov) Adib nasriy asarlarini shunchaki yozmaydi. Buning uchun bir necha yil material to‘playdi. Asar tili, mohiyatiga singdirilishi lozim bo‘lgan g‘oyani shakllantiradi. Hamza madrasa ta’limi jarayonida o‘zbek, arab va fors, keyinchalik rus, tatar, ozarbayjon tillarini chuqur o‘rganadi. U til o‘rganishni o‘tmish ajdodlarimizdan qolgan merosni tadqiq qilish, shuningdek, yangilanayotgan davrning asosiy aloqa vositasi deb bilar edi. Hamza mumtoz adabiyot vakillari Navoiy va Fuzuliy, shuningdek, ma’rifatparvarlik adabiyotining eng yorqin vakillari Muqimiy, Furqat ijodi bilan ham yaxshi tanish edi. Asarlarida Sa’diy Sheroziy, Abdurahmon Jomiyning gumanizmga xos falsafasining nafasi sezilib turadi. Bu jihat Hamza ijodida ko‘proq she’riyatning kamol topishida ijobiy rol o‘ynagan bo‘lsa; jahon va turk adabiyoti, “jadidchilikning otasi” Ismoil Gasprali faoliyati bilan yaqindan tanishgani Hamza nasriy asarlari yaratilishida eng ahamiyatli jabha vazifasini o‘tagan. Rus tilini chuqur o‘rgangani esa Hamza estetik qarashlarining shakllanishida muhim rol o‘ynagan. O‘zbekiston fanlar akademiyasi akademigi Ibrohim Mo‘minovning yozishicha, Hamza bu davrda Pushkin, Lermontov, Nekrasov, Ostrovskiy, Gorkiy asarlarini ham o‘qigan. [Mo‘minov,188] Shuningdek, Hamza Turkiya, Tatariston, Ozarbayjon va Rossiyada bosilgan gazeta-jurnal bilan tanish bo‘lgan.

Kalit so‘zlar

adabiyot jadidchilik nasr uslub til ma’rifatparlik ozodlik

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
Хамза активно участвовал во всех областях литературы, и как писатель он был просветителем с самого начала своей творческой деятельности. ” Физически и духовно националист " (Н.Жабборов) писатель не просто пишет свои прозаические произведения. На это уйдет несколько лет накопления материала. Язык произведения формирует идею, которая должна быть воплощена в его сути. В процессе обучения в медресе Хамза глубоко изучает узбекский, арабский и персидский языки, а позднее — русский, татарский и азербайджанский. Он рассматривал изучение языка как исследование наследия наших предков, а также как основное средство общения в обновляющуюся эпоху. Хамза был хорошо знаком с творчеством представителей классической литературы Навои и Физули, а также с творчеством Мукими, Фурката, ярчайших представителей литературы просвещения. В его произведениях чувствуется дыхание философии гуманизма Саади Ширази и Абдурахмана Джами. Хотя этот аспект сыграл в творчестве Хамзы более положительную роль в созревании поэзии; его более близкое знакомство с мировой и турецкой литературой, с творчеством “отца джадидизма” Исмаила гаспри, послужило наиболее значительным фронтом в создании прозаических произведений Хамзы. Глубокое изучение русского языка сыграло важную роль в формировании эстетических взглядов Хамзы. Академик Академии наук Узбекистана Ибрагим Муминов писал, что в этот период Хамза также читал произведения Пушкина, Лермонтова, Некрасова, Островского и Горького. [Момин, 188] Хамза также был знаком с газетами и журналами, издававшимися в Турции, Татарстане, Азербайджане и России.
литература джадидизм проза стиль язык просвещение свобода
English
Hamza actively participated in all areas of literature, and he was an enlightened writer from the beginning of his creative career. "A nationalist in body and soul" (N.Jabborov) The writer does not simply write his prose works. He collects material for several years. He forms the language of the work, the idea that should be embedded in its essence. During his studies at the Hamza Madrasah, he studied Uzbek, Arabic, and Persian, and later Russian, Tatar, and Azerbaijani. He saw language learning as a way to explore the legacy of our ancestors, as well as a key means of communication in a changing era. Hamza was also well acquainted with the works of the representatives of classical literature Navoi and Fuzuli, as well as the most prominent representatives of the Enlightenment literature Muqimi and Furqat. The works of Sa'di Shirazi and Abdurahman Jami are imbued with the spirit of humanism. This aspect played a positive role in the maturation of more poetry in Hamza's work; world and Turkish literature, and his close acquaintance with the activities of Ismail Gasprali, the “father of Judaism”, served as the most significant front in the creation of the works of Hamza Nasri. His in-depth study of the Russian language played an important role in the formation of Hamza's aesthetic views. According to academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Ibrahim Muminov, during this period Hamza also read the works of Pushkin, Lermontov, Nekrasov, Ostrovsky, and Gorky. [Mo‘minov,188] Hamza was also familiar with newspapers and magazines printed in Turkey, Tatarstan, Azerbaijan, and Russia.
literature Jadidism prose style language enlightenment freedom

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Mo‘minov I. Iz istorii razvitiya obщestvenno-filosofskoy mыsli Uzbekistane v konse XIX vekov. Tashkent, Gosizdat, 1955 g., Str. 188
2. Qayumov L. Asr va nasr. – T.: Adabiyot va san’at nashriyoti, 1975. B..60
3. Sultonov. Yu. Hamza “Tarjimayi holi”. – T.: O‘zbek tili va adabiyoti. 1963.1-son.
4. Jalolov. G‘. Hamza poeziyasi va xalq og‘zaki ijodi. – T.: Fan nashriyoti, 1975. B.10
5. Jabborov N. Hamza va jadidchilik // Hamza va XX asr o‘zbek adabiyoti.
Maqolalar to‘plami. Nashrga tayyorlovchi Zebo Qobilova. – Farg‘ona, 2019, B.117
6. Qo‘shjonov M. Hamza mahoratidan lavhalar, - T.: Fan, 1986. B:20
7. Niyoziy H. H. To‘la asarlar to‘plami. 5 tomlik. 2- tom. – Toshkent: Fan, 1988.– B.550
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar