Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar

Mazkur Respublika ilmiy-amaliy konferensiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirining 2026-yil 16-yanvardagi 11-son buyrug‘iga 1-ilova bilan tasdiqlangan “2026-yilda xalqaro miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasi”ga muvofiq, 2026-yil 20-may kuni Namangan davlat pedagogika instituti Falsafiy va tarixiy fanlar kafedrasining tashabbusi bilan o‘tkazildi.

1+ Sonlar
152+ Maqolalar
156+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

GʻOYAVIY-MAFKURAVIY KOMPETENTLIK TUSHUNCHASINING MAZMUNI, TARKIBIY TUZILMASI VA PEDAGOGIK XUSUSIYATLARI

Nashr sanasi
20.05.2026
Jurnal
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta’lim, bilim, metodlar
Nashr
Ta'lim falsafasida tarixiylik va zamonaviylik tendensiyalari: ta'lim, bilim, metodlar
Sahifalar
1119-1128
DOI
10.5281/zenodo.23389193

Mualliflar

Annotatsiya

Maqolada gʻoyaviy-mafkuraviy kompetentlik tushunchasining mazmuni, tarkibiy tuzilmasi va pedagogik xususiyatlari tahlil qilinadi. Muallif gʻoya, mafkura, dunyoqarash va eʼtiqod tushunchalarini izchil farqlab, ularning har biri qanday pedagogik vazifa bilan bogʻliqligini koʻrsatadi. Tadqiqotda mazkur kompetentlikning uch oʻlchovli tuzilmasi — mazmun, usul va pozitsiya oʻlchovlari — asoslanib, ularning har biri boʻyicha toʻrtta oʻzlashtirish darajasi ajratiladi. Shuningdek gʻoyaviy-mafkuraviy kompetentlikni boshqa kasbiy kompetentliklardan farqlovchi beshta pedagogik xususiyat aniqlanadi. Kompetensiyaviy yondashuvning qadriyatga oid sohaga tatbiq etilishi boʻyicha bildirilgan eʼtirozlar koʻrib chiqilib, ularga asoslangan javob beriladi. Olingan natijalar kompetentlikni baholash mezonlarini ishlab chiqish uchun nazariy asos boʻlib xizmat qiladi.

Kalit so‘zlar

dunyoqarash gʻoya gʻoyaviy-mafkuraviy kompetentlik kompetensiyaviy yondashuv mafkura oʻzlashtirish darajasi pedagogik xususiyat tarkibiy tuzilma

Boshqa tillardagi variantlar

English
This article analyzes the content, structural framework, and pedagogical characteristics of the concept of ideological and worldview competence. The author systematically distinguishes between the concepts of idea, ideology, worldview, and belief, demonstrating how each relates to specific pedagogical tasks. The study substantiates a three-dimensional structure of this competence, comprising content, methodological, and positional dimensions, and identifies four levels of mastery for each dimension. Furthermore, five pedagogical characteristics that distinguish ideological and worldview competence from other types of professional competence are identified. Objections to applying the competency-based approach to the domain of values are examined, and reasoned responses are provided. The findings serve as a theoretical foundation for developing criteria for assessing this competence.
competency-based approach. idea ideological and worldview competence ideology level of mastery pedagogical characteristics structural framework worldview

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Rokeach M. The Open and Closed Mind: Investigations into the Nature of Belief Systems and Personality Systems. – New York: Basic Books, 1960. – 447 p.
2. Peters R.S. Ethics and Education. – London: George Allen & Unwin, 1966. – 333 p.
3. Perry W.G. Forms of Intellectual and Ethical Development in the College Years: A Scheme. – New York: Holt, Rinehart and Winston, 1970. – 256 p.
4. Hirst P.H. Knowledge and the Curriculum: A Collection of Philosophical Papers. – London: Routledge & Kegan Paul, 1974. – 211 p.
5. Siegel H. Educating Reason: Rationality, Critical Thinking and Education. – New York: Routledge, 1988. – 208 p.
6. Mezirow J. Transformative Dimensions of Adult Learning. – San Francisco: Jossey-Bass, 1991. – 247 p.
7. Weinert F.E. Concept of Competence: A Conceptual Clarification // Defining and Selecting Key Competencies. – Seattle: Hogrefe & Huber, 2001. – P. 45–65.
8. Rychen D.S., Salganik L.H. Key Competencies for a Successful Life and a Well-Functioning Society. – Cambridge, MA: Hogrefe & Huber, 2003. – 206 p.
9. Banks J.A. Diversity and Citizenship Education: Global Perspectives. – San Francisco: Jossey-Bass, 2004. – 488 p.
10. Westheimer J., Kahne J. What Kind of Citizen? The Politics of Educating for Democracy // American Educational Research Journal. – 2004. – Vol. 41, No. 2. – P. 237–269.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar