Oʻzbekcha
GLOBALLASHUV JARAYONLARIDA TRANSMILLIY UYUSHGAN JINOYATCHILIKNING TRANSFORMATSIYASI: IJTIMOIY-FALSAFIY YONDASHUV
Jurnal
Scientific Epicenter
Nashr
Scientific Epicenter. 2026. 1-jild, 4-son
Annotatsiya
Maqolada globallashuv jarayonlarining tezlashuvi natijasida transmilliy uyushgan jinoyatchilikning tashkiliy-tuzilmaviy, funksional va aksiologik jihatdan tub transformatsiyaga uchrashi ijtimoiy-falsafiy tahlil obyektiga aylantiriladi. Muallif transmilliy jinoiy uyushmalarning anʼanaviy iyerarxik-piramidal modeldan moslashuvchan, markazlashmagan va tarmoqlashgan tuzilmalarga oʻtishini globallashuv davri ijtimoiy ontologiyasining bevosita hosilasi sifatida talqin qiladi. Tadqiqotda makon va zamonning siqilishi, deterritorializatsiya, milliy suverenitetning eroziyasi hamda qadriyatlar tizimidagi anomiya holatlari jinoiy faoliyatning global miqyosga chiqishini taʼminlovchi ijtimoiy-falsafiy omillar sifatida asoslanadi. Shuningdek, legal iqtisodiy infratuzilma bilan noqonuniy tarmoqlar oʻrtasidagi simbiotik aloqadorlik, jinoyatchilikning «soya globallashuvi» shakliga aylanishi va bu jarayonning davlat instituti oldiga qoʻyayotgan yangi epistemologik hamda huquqiy muammolari ochib beriladi. Maqola xulosasida transmilliy uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashning samaradorligi faqat repressiv-huquqiy vositalar bilan emas, balki ijtimoiy-falsafiy, maʼnaviy-axloqiy va tarbiyaviy mexanizmlarning integratsiyalashuvi orqali taʼminlanishi mumkinligi asoslab beriladi.
Kalit so‘zlar
globallashuv
transmilliy uyushgan jinoyatchilik
ijtimoiy ontologiya
deterritorializatsiya
tarmoqli jamiyat
anomiya
suverenitet
soya iqtisodiyoti
aksiologiya
global xavfsizlik
Русский
ТРАНСФОРМАЦИЯ ТРАНСНАЦИОНАЛЬНОЙ ОРГАНИЗОВАННОЙ ПРЕСТУПНОСТИ В ПРОЦЕССАХ ГЛОБАЛИЗАЦИИ: СОЦИАЛЬНО-ФИЛОСОФСКИЙ ПОДХОД
В статье объектом социально-философского анализа выступает коренная организационно-структурная, функциональная и аксиологическая трансформация транснациональной организованной преступности, обусловленная ускорением глобализационных процессов. Автор интерпретирует переход транснациональных преступных сообществ от традиционной иерархически-пирамидальной модели к гибким, децентрализованным и сетевым структурам как непосредственное производное социальной онтологии эпохи глобализации. В исследовании обосновываются сжатие пространства и времени, детерриториализация, эрозия национального суверенитета, а также состояния аномии в системе ценностей в качестве социально-философских факторов, обеспечивающих выход преступной деятельности на глобальный уровень. Раскрываются симбиотические связи между легальной экономической инфраструктурой и нелегальными сетями, превращение преступности в форму «теневой глобализации», а также новые эпистемологические и правовые проблемы, которые данный процесс ставит перед институтом государства. В заключении обосновывается, что эффективность противодействия транснациональной организованной преступности может быть обеспечена не только репрессивно-правовыми средствами, но и через интеграцию социально-философских, духовно-нравственных и воспитательных механизмов.
глобализация
сетевое общество
теневая экономика
транснациональная организованная преступность
социальная онтология
детерриториализация
аномия
суверенитет
аксиология
глобальная безопасность
English
TRANSFORMATION OF TRANSNATIONAL ORGANIZED CRIME IN THE PROCESSES OF GLOBALIZATION: A SOCIO-PHILOSOPHICAL APPROACH
The article makes the profound organizational, structural, functional and axiological transformation of transnational organized crime, conditioned by the acceleration of globalization processes, an object of socio-philosophical analysis. The author interprets the transition of transnational criminal communities from the traditional hierarchical-pyramidal model towards flexible, decentralized and networked structures as a direct derivative of the social ontology of the era of globalization. The study substantiates the compression of space and time, deterritorialization, the erosion of national sovereignty, and the states of anomie within the value system as socio-philosophical factors enabling criminal activity to reach a global scale. The symbiotic linkages between legal economic infrastructure and illicit networks, the transformation of crime into a form of «shadow globalization», and the new epistemological and legal problems that this process poses to the institution of the state are also revealed. In conclusion, it is substantiated that the effectiveness of countering transnational organized crime can be ensured not only by repressive and legal instruments, but through the integration of socio-philosophical, spiritual-moral and educational mechanisms.
globalization
network society
shadow economy
transnational organized crime
social ontology
deterritorialization
anomie
sovereignty
axiology
global security
1. Ergashbaev S. Oʻzbekiston sharoitida uzluksiz taʼlim tizimi orqali yoshlarning maʼnaviy dunyoqarashini rivojlantirish // Объединяя студентов: международные исследования и сотрудничество между дисциплинами. – 2025. – Т. 1, № 1. – S. 314–316.
2. Ergashbayev S. Uzluksiz taʼlim tashkil etish orqali yoshlarning maʼnaviy-falsafiy dunyoqarashini yuksaltirish // Bulletin of Contemporary Researches: Multidisciplinary. – 2025. – Vol. 1, № 1. – P. 10–13.
3. Mirzaolimjon ogʻli M.M., Shohbozbek E. Yangi Oʻzbekistonning taʼlim siyosati va universitetlarning yangi modellari // Pedagogik islohotlar va ularning yechimlari. – 2025. – Vol. 16, № 01. – B. 325–328.
4. Castells M. End of Millennium. The Information Age: Economy, Society and Culture. Vol. III. – Oxford: Blackwell Publishers, 2000. – 448 p.
5. Beck U. Risk Society: Towards a New Modernity. – London: SAGE Publications, 1992. – 260 p.
6. Glenny M. McMafia: A Journey Through the Global Criminal Underworld. – New York: Alfred A. Knopf, 2008. – 375 p.
7. Naím M. Illicit: How Smugglers, Traffickers and Copycats are Hijacking the Global Economy. – New York: Doubleday, 2005. – 340 p.
8. Bauman Z. Liquid Modernity. – Cambridge: Polity Press, 2000. – 228 p.
9. Giddens A. Runaway World: How Globalisation is Reshaping Our Lives. – London: Profile Books, 1999. – 104 p.
10. United Nations Office on Drugs and Crime. The Globalization of Crime: A Transnational Organized Crime Threat Assessment. – Vienna: UNODC, 2010. – 303 p.