Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari

Mazkur “Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari” mavzusidagi Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug'i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, 2026-yil 23-iyun kuni Namangan davlat pedagogika instituti Ilmiy tadqiqotlar, innovatsiyalar va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash bo'limi tomonidan o'tkazilgan.

1+ Sonlar
249+ Maqolalar
278+ Ishtirokchilar
Oʻzbekcha

EKVIVALENTSIZ LEKSIK BIRLIKLARNING LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI VA ULARNI INGLIZ TILINI O‘QITISHDA QO‘LLASH

Nashr sanasi
23.06.2026
Jurnal
Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari
Nashr
Pedagogik ta’lim va tarbiya transformatsiyasida fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarning konseptual asoslari xalqaro ilmiy-amaliy anjuman (2026-yil, 23-iyun)
Sahifalar
1189-1193
DOI
10.5281/zenodo.22899343

Mualliflar

Annotatsiya

Mazkur maqolada ingliz tilidagi ekvivalentsiz leksik birliklarning lingvomadaniy xususiyatlari hamda ularni umumiy o‘rta ta’lim maktablarida ingliz tilini o‘qitish jarayonida samarali o‘zlashtirish masalasi tahlil qilinadi. Ekvivalentsiz leksikaning boshqa tilda to‘liq va bevosita ma’no muqobili mavjud bo‘lmagan, muayyan xalqning milliy-madaniy tajribasi bilan uzviy bog‘liq birliklar sifatidagi xususiyatlari yoritiladi. Shuningdek, ekvivalentsiz leksika va lakuna tushunchalarining o‘zaro munosabati izohlanib, ularni bir-biridan farqlashning lingvistik va lingvodidaktik ahamiyati ko‘rsatiladi. Maqolada prom, homecoming, Thanksgiving, trick-or-treat, pub, Aunt Sally kabi birliklar misolida leksik ma’no bilan bir qatorda madaniy komponentni ham o‘zlashtirish zarurligi asoslanadi. Tadqiqot natijasida ekvivalentsiz leksik birliklarni o‘qitishda vizual, kontekstual, qiyosiy va kommunikativ yondashuvlardan foydalanish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Kalit so‘zlar

Ekvivalentsiz leksika ingliz tili lakuna leksik birlik lingvodidaktika lingvokulturologiya lingvomadaniyat madaniy komponent madaniyatlararo kommunikatsiya.

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
В статье рассматриваются лингвокультурные особенности безэквивалентных лексических единиц английского языка и вопросы их эффективного усвоения в процессе обучения английскому языку в общеобразовательной школе. Безэквивалентная лексика рассматривается как лексические единицы, не имеющие в другом языке полного и прямого смыслового соответствия и тесно связанные с национально-культурным опытом определённого народа. Раскрывается взаимосвязь понятий «безэквивалентная лексика» и «лакуна», а также обосновывается необходимость их разграничения в лингвистическом и лингводидактическом аспектах. На примере таких единиц, как prom, homecoming, Thanksgiving, trick-or-treat, pub, Aunt Sally, показана необходимость усвоения не только лексического значения, но и культурного компонента. В результате исследования разработаны практические рекомендации по использованию визуального, контекстуального, сопоставительного и коммуникативного подходов при обучении безэквивалентной лексике.
Безэквивалентная лексика английский язык культурный компонент лакуна лексическая единица лингвокультура лингвокультурология межкультурная коммуникация.
English
The article examines the linguocultural features of non-equivalent lexical units in English and the problem of their effective acquisition in English language teaching at secondary schools. Non-equivalent vocabulary is considered as lexical units that do not have a complete and direct semantic equivalent in another language and are closely connected with the national and cultural experience of a particular people. The relationship between the concepts of non-equivalent vocabulary and lacuna is also discussed, with particular attention paid to their distinction from linguistic and linguodidactic perspectives. Examples such as prom, homecoming, Thanksgiving, trick-or-treat, pub, and Aunt Sally demonstrate that learners need to acquire not only the lexical meaning of these units but also their cultural component. Based on the analysis, practical recommendations are proposed for using visual, contextual, comparative, and communicative approaches in teaching non-equivalent vocabulary.
English language Non-equivalent vocabulary cultural component intercultural communication. lacuna lexical unit linguoculture linguoculturology

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Верещагин Е.М., Костомаров В.Г. Язык и культура: Лингвострановедение в преподавании русского языка как иностранного. – М.: Русский язык, 1990.
2. Попова З.Д., Стернин И.А. Очерки по когнитивной лингвистике. – Воронеж: Истоки, 2003.
3. Тер-Минасова С.Г. Язык и межкультурная коммуникация. – М.: Слово/Slovo, 2000.
4. Томахин Г.Д. Реалии-американизмы. – М.: Высшая школа, 1988.
5. Пассов Е.И. Коммуникативное иноязычное образование: концепция развития индивидуальности в диалоге культур. – Липецк: Липецкий государственный педагогический университет, 1998.
6. Jalolov J.J. Chet til o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2012.
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar