Ta'lim ufqlari

Ta'lim ufqlari

ilmiy-uslubiy jurnal

ISSN Online: — DOI: 10.5281/zenodo.xxxxx Open Access Peer Reviewed
Bosh sahifa Jurnallar Ta'lim ufqlari Joriy son
Oʻzbekcha

ARTEZIAN QUDUQLARIDA DEBIT PASAYISHINING OLDINI OLISH UCHUN ISH TARTIBINI BOSHQARISH

Nashr sanasi
30.09.2026
Jurnal
Ta'lim ufqlari
Nashr
Ta'lim ufqlari ilmiy-uslubiy jurnali 2-son
Sahifalar
30-37
DOI
10.5281/zenodo.22844088

Mualliflar

Annotatsiya

Ushbu maqolaning maqsadi artezian quduqlarida debit pasayishiga olib keluvchi gidrogeologik va ekspluatatsion omillarni tahlil qilish hamda quduq ish tartibini boshqarish orqali barqaror suv olish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi sifatida artezian suvli qatlamlarning bosim rejimi, statik va dinamik sathlar, quduq debiti, solishtirma debit va nasos sinovlari haqidagi ilmiy manbalar qiyosiy tahlil qilindi. Natijalar ortiqcha suv olish, piezometrik sathning pasayishi, filtr kolmatatsiyasi, nasosning noto‘g‘ri tanlanishi va quduq konstruksiyasidagi qarshiliklar debitning kamayishiga sabab bo‘lishini ko‘rsatadi. Quduqning maqbul ish rejimini sinov natijalari va muntazam monitoring asosida belgilash debitni barqarorlashtirish, suv isrofini kamaytirish va quduq xizmat muddatini uzaytirish imkonini beradi.

Kalit so‘zlar

artezian qudug‘i debit pasayishi gidravlik bosim gidrogeologik monitoring ish tartibi nasos uskunalari piezometrik sath quduq debiti quduq samaradorligi solishtirma debit suv olish rejimi yer osti suvlari

Boshqa tillardagi variantlar

Русский
Цель статьи — анализ гидрогеологических и эксплуатационных факторов, вызывающих снижение дебита артезианских скважин, а также разработка практических рекомендаций по обеспечению устойчивого водоотбора путем управления режимом работы скважины. Методология основана на сравнительном анализе научных данных о напорном режиме водоносных горизонтов, статическом и динамическом уровнях, дебите, удельном дебите и опытных откачках. Установлено, что чрезмерный водоотбор, снижение пьезометрического уровня, кольматация фильтра, неправильный подбор насоса и рост гидравлических сопротивлений могут снижать производительность скважины. Выбор оптимального режима на основе испытаний и регулярного мониторинга способствует стабилизации дебита, сокращению потерь воды и увеличению срока эксплуатации скважины.
артезианская скважина гидравлическое давление гидрогеологический мониторинг дебит скважины насосное оборудование подземные воды пьезометрический уровень режим водоотбора режим эксплуатации снижение дебита удельный дебит эффективность скважины
English
The purpose of this article is to analyze hydrogeological and operational factors responsible for discharge decline in artesian wells and to develop practical recommendations for sustainable groundwater abstraction through operating-regime management. The methodology is based on a comparative analysis of scientific information on confined-aquifer pressure, static and dynamic water levels, well discharge, specific capacity, and pumping tests. The analysis indicates that excessive abstraction, declining piezometric head, screen clogging, inappropriate pump selection, and increased hydraulic resistance can reduce well productivity. Establishing an optimal operating regime from pumping-test results and regular monitoring can stabilize discharge, reduce groundwater losses, and extend the service life of the well.
abstraction regime artesian well discharge decline groundwater hydraulic pressure hydrogeological monitoring operating regime piezometric level pumping equipment specific capacity well discharge well efficiency

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Province of British Columbia. Flowing Artesian Well Fact Sheet. Geological and topographical controls affecting artesian and flowing artesian wells.
2. U.S. Geological Survey. Ground-Water Hydraulics: specific capacity and transmissibility of artesian aquifers. Water-Supply Paper 1536.
3. Kruseman G.P., de Ridder N.A., Verweij J.M. Analysis and Evaluation of Pumping Test Data. 2nd ed. Wageningen: ILRI, 1990. 377 p.
4. U.S. Geological Survey. Factors Affecting Specific-Capacity Tests and their Application—A Study of Six Low-Yielding Wells in Fractured-Bedrock Aquifers in Pennsylvania. Scientific Investigations Report 2010–5212.
5. Province of British Columbia. Groundwater Protection Regulation and guidance for control of flowing artesian wells.
6. Barlow P.M., Moench A.F. WTAQ—A Computer Program for Calculating Drawdowns and Estimating Hydraulic Properties for Confined and Water-Table Aquifers. U.S. Geological Survey Water-Resources Investigations Report 99–4225.
https://pubs.usgs.gov/wsp/1536i/report.pdf
https://research.wur.nl/en/publications/analysis-and-evaluation-of-pumping-test-data-2/
https://www.bclaws.gov.bc.ca/civix/document/id/complete/statreg/39_2016
PDFni ko'rish O‘xshash maqolalar