Oʻzbekcha
ZAMONAVIY ADABIYOT DARSLARIDA FORMAL-STRUKTURAVIY TAHLIL: RAUF PARFI IJODIDA RUHIY HOLAT TASVIRIDA SINTAKTIK FIGURALARNING O‘RNI
Journal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Issue
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Abstract
Ushbu maqolada zamonaviy adabiyot darslarida badiiy matnni formal-strukturaviy tahlil qilish metodologiyasi Rauf Parfi lirikasi misolida yoritilgan. Shoir she’riyatidagi ruhiy holat va lisoniy qurilish uyg‘unligi sintaktik figuralar, ritmik-intonatsion bo‘linishlar hamda ritorik vositalar vositasida tadqiq etiladi. Maqolada intonatsiya, inversiya, ritorik so‘roq va ritorik murojaat kabi sintaktik figuralarning lirik qahramon psixologiyasini ochishdagi lingvopoetik funksiyalari aniq matniy misollar orqali tahlilga tortilgan.
Keywords
Rauf Parfi
adabiyot metodikasi
formal-strukturaviy tahlil
intonatsion davr
intonatsiya
psixologizm
ritorik murojaat
ritorik so‘roq
ruhiy holat
sintaktik figura
Русский
В данной статье на примере лирики Рауфа Парфи освещается методология формально-структурного анализа художественного текста на современных уроках литературы. Гармония между психологическим состоянием и языковой структурой в поэзии поэта исследуется с помощью синтаксических фигур, ритмико-интонационных делений и риторических средств. В статье на конкретных текстовых примерах анализируются лингвопоэтические функции таких синтаксических фигур, как интонация, инверсия, риторический вопрос и риторическое обращение, в раскрытии психологии лирического героя.
: формально-структурный анализ
Рауф Парфи
интонационный период
интонация
методика литературы
психологизм
психологическое состояние
риторический вопрос
риторическое обращение
синтаксическая фигура
English
This article highlights the methodology of formal-structural analysis of literary texts in modern literature classes, using the lyrics of Rauf Parfi as an example. The harmony between the psychological state and the linguistic structure in the poet’s poetry is investigated through syntactic figures, rhythmic-intonational divisions, and rhetorical devices. The article analyzes the linguopoetic functions of syntactic figures, such as intonation, inversion, rhetorical questions, and rhetorical appeals, in revealing the psychology of the lyrical hero through specific textual examples.
Rauf Parfi
formal-structural analysis
intonation
intonational period
literature methodology
psychological state
psychologism
rhetorical appeal
rhetorical question
syntactic figure
I. Nazariy va Metodik Adabiyotlar
1. Yo‘ldoshev Q. Adabiyot o‘qitishning ilmiy-nazariy asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 1996.
2. Tokhrov B., Yo‘ldoshev Q. Badiiy matn va uni idrok etish metodikasi. – Toshkent: Fan, 2003.
3. Quronov D. Adabiyotshunoslikka kirish. – Toshkent: Akademnashr, 2007.
4. Boboyev T. She’r san’ati (She’rshunoslik asoslari). – Toshkent: O‘zbekiston, 2001.
5. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tili stilistikasi. – Toshkent: Universitet, 2004.
II. Rauf Parfi Ijodi va Uning Tadqiqiga Oid Manbalar
6. Parfi Rauf. Sakina. She’rlar, dostonlar va tarjimalar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 2013.
7. Parfi Rauf. Tavba (Saylanma). – Toshkent: Sharq, 2000.
8. Rahimjonov N. Rauf Parfi she’riyati va "Parfizm" oqimi. Monografiya. – Toshkent: Fan, 2011.
9. Qo‘chqorov R. Men bilan qolgali kelgan she’riyat (Rauf Parfi ijodi va estetik dunyosi). – Toshkent: Ma’naviyat, 2018.
10. Karimov N. XX asr o‘zbek she’riyatida yangilanish tamoyillari (Rauf Parfi, Erkin Vohidov, Abdulla Oripov ijodi misolida). – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2015.
11. Fayzullayeva O. No‘mon Rahimjonov – Rauf Parfi ijodi tadqiqotchisi // Adabiy tanqid va she’rshunoslik shuuri. – Toshkent, 2021.
III. Poetik Sintaksis va Lingvopoetikaga Oid Tadqiqotlar
12. Sharipova M. Badiiy nutq va poetik sintaksis muammolari. – Toshkent: Fan, 2008.
13. Yo‘ldoshev M. Badiiy matn lingvopoetikasi. – Toshkent: Fan, 2008.
14. Lafasov U. O‘zbek she’riyatining sintaktik uslubiyoti va ritorik figuralar. – Toshkent: O‘qituvchi, 1999.
15. Karimova Sh. K. O‘zbek va ingliz she’riyatida poetik sintaksis va inversiya hodisasi. Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Farg‘ona, 2022.
16. Umaraliyeva N. Zamonaviy o‘zbek she’riyatida formal-struktural yangilanishlar (Rauf Parfi triptixlari misolida) // O‘zbek tili va adabiyoti jurnali. – Toshkent, 2023. – №3.
IV. Xorijiy va Xalqaro Ma’lumotlar (Foreign and International References)
17. Jakobson R. Poetry of Grammar and Grammar of Poetry. – The Hague: Mouton, 1981. (Formal-strukturaviy tahlil metodologiyasi bo‘yicha jahon andozasidagi asar).
18. Lotman Yu. M. Analysis of the Poetic Text. – Ann Arbor: University of Michigan Press, 1976. (She’riy matn strukturaviy tahliliga oid fundamental manba).
19. Bukhara State University Academic Repository. Specific aspects of Rauf Parfi’s poetry and modern linguistic approaches. – ResearchGate, 2021/2026.
20. Zien Journals (TJPCH). Formal Research in Rauf Parfi’s Lyrics and Stylistic Syntactic Figures. – Volume 02, Issue 06, 2022.
