Oʻzbekcha
XALQARO TAJRIBALAR ASOSIDA TA’LIM SIFATINI BOSHQARISHNING KVALIMETRIK PARAMETRLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Journal
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Issue
"Boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy kompetensiyalarni rivojlantirish: integrativ yondashuvlar va amaliy yechimlar" mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani
Abstract
Maqolada ta’lim sifatini boshqarishning kvalimetrik asoslari xorijiy davlatlar tajribasi misolida tadqiq etilgan. Finlandiya, Singapur, Janubiy Koreya, Germaniya va Buyuk Britaniya ta’lim tizimlarida qo‘llaniladigan sifat o‘lchash ko‘rsatkichlari, baholash mezonlari hamda monitoring mexanizmlari qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, zamonaviy kvalimetrik parametrlar to‘rt darajali tizimga — kirish (input), jarayon (process), chiqish (output) va pirovard (outcome) ko‘rsatkichlariga ajratiladi. Muallif tomonidan O‘zbekiston Respublikasi umumiy o‘rta ta’lim tizimi uchun moslashtirilgan 18 ta ko‘rsatkichdan iborat integral indeks modeli taklif qilingan. Olingan xulosalar ta’lim sifatini boshqarishda faktga asoslangan qarorlar qabul qilish, maktab reytinglari va o‘qituvchilar malakasini baholashda qo‘llanilishi mumkin
Keywords
PISA
TIMSS
baholash mezonlari
integral indeks
monitoring
sifat menejmenti
ta’lim sifati
kvalimetriya
xalqaro qiyosiy tadqiqotlar
ta’lim standartlari
Русский
В статье исследованы квалиметрические основы управления качеством образования на примере зарубежных стран. Проведён сравнительный анализ показателей измерения качества, критериев оценивания и механизмов мониторинга, применяемых в образовательных системах Финляндии, Сингапура, Южной Кореи, Германии и Великобритании. По результатам исследования установлено, что современные квалиметрические параметры классифицируются по четырёхуровневой системе — входные (input), процессные (process), выходные (output) и результирующие (outcome) показатели. Автором предложена адаптированная для системы общего среднего образования Республики Узбекистан модель интегрального индекса, включающая 18 индикаторов. Полученные выводы могут применяться в принятии решений на основе данных, составлении рейтингов школ и оценке квалификации педагогов.
PISA
TIMSS
интегральный индекс
критерии оценивания
менеджмент качества
мониторинг
качество образования
квалиметрия
международные сравнительные исследования
образовательные стандарты
English
The article examines the qualimetric foundations of education quality management using the experience of foreign countries. A comparative analysis is presented of the quality measurement indicators, assessment criteria and monitoring mechanisms applied in the education systems of Finland, Singapore, South Korea, Germany and the United Kingdom. The findings indicate that contemporary qualimetric parameters are structured according to a four-level system — input, process, output and outcome indicators. The author proposes an integral index model comprising eighteen indicators, adapted for the general secondary education system of the Republic of Uzbekistan. The resulting recommendations may be applied in evidence-based decision-making, school rankings and the appraisal of teacher qualifications.
PISA
TIMSS
assessment criteria
monitoring
quality management
quality of education
qualimetry
integral index
international comparative studies
educational standards
1. Azgaldov G.G., Kostin A.V., Sadovov V.V. Kvalimetriya uchun mutaxassislar. — M.: INFRA-M, 2020. — 320 b.
2. Subetto A.I. Kvalimetriya: nazariya, metodologiya, amaliyot. — SPb.: Astreya-sentr, 2021. — 464 b.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son «2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida»gi Farmoni // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi: www.lex.uz.
4. OECD. PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education. — Paris: OECD Publishing, 2023. — 456 p.
5. Sahlberg P. Finnish Lessons 3.0: What Can the World Learn from Educational Change in Finland. — New York: Teachers College Press, 2021. — 288 p.
6. Ng P.T. Learning from Singapore: The Power of Paradoxes. — London: Routledge, 2017. — 192 p.
7. Stufflebeam D.L., Zhang G. The CIPP Evaluation Model: How to Evaluate for Improvement and Accountability. — New York: Guilford Press, 2017. — 371 p.
8. UNESCO. Global Education Monitoring Report 2023: Technology in education — A tool on whose terms? — Paris: UNESCO, 2023. — 432 p.
9. Ofsted. Education Inspection Framework. — Manchester: Ofsted, 2023. — 48 p.
10. Inoyatov U.I. Ta’lim menejmenti va ta’lim sifati. Toshkent: Fan, 2019. 256 b.
11. Muslimov N.A. Pedagogik kvalimetriya asoslari. Toshkent: TDPU, 2020. 184 b.
12. Yo‘ldoshev J.G‘. Ta’lim sifatini baholashning zamonaviy yondashuvlari // Pedagogika va psixologiya muammolari. — 2022. — № 3. — B. 45–52.
13. Scheerens J. Educational Effectiveness and Ineffectiveness: A Critical Review of the Knowledge Base. — Dordrecht: Springer, 2016. — 408 p.
14. Korea Institute for Curriculum and Evaluation (KICE). National Assessment of Educational Achievement: Technical Report. — Seoul: KICE, 2022. — 120 p.
15. World Bank. Learning to Realize Education‘s Promise: World Development Report 2018. — Washington, DC: World Bank, 2018. — 240 p.