Oʻzbekcha
TURLI KASALLIKLAR NATIJASIDA KELIB CHIQADIGAN RUHIY BUZILISHLAR
Issue
"Ta'lim ufqlari" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 1-son
Abstract
Ushbu maqolada bolalarda uchraydigan somatik va infeksion kasalliklarning ruhiy rivojlanishiga taʼsiri hamda ularning oqibatida yuzaga keladigan funksional buzilishlar ilmiy tahlil qilingan. Tadqiqotda kasallik davridagi va undan keyingi quvvatsizlik belgilari, emotsional beqarorlik va aqliy intilishlarning pasayishi kabi muammolarning kelib chiqish sabablari yoritilgan. Shuningdek, xastalikdan keyingi davrda bolaning asab tizimini asrash, uning bilim olish qobiliyatini tiklashda har bir bolaga alohida yondashuvning oʼrni hamda ahamiyati ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari koʼrsatadiki, aqli zaif bolalarda koʼruv idroki, xotira va diqqat jarayonlari oʼziga xos tarzda shakllanib, korreksion yondashuv orqali rivojlantirilishi mumkin. Kompleks tibbiy-pedagogik, psixologik va ijtimoiy chora-tadbirlar bolaning ruhiy salomatligini tiklashda hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Keywords
aqli zaiflik
diqqat
emotsional beqarorlik
individual yondashuv
inklyuziv taʼlim
kompensator mexanizmlar
korreksion taʼlim
koʼruv idroki
ruhiy buzilish
simptomatik psixozlar
somatik kasalliklar
xotira
Русский
В данной статье представлен научный анализ влияния соматических и инфекционных заболеваний на умственное развитие детей, а также функциональных расстройств, возникающих в результате этих заболеваний. В исследовании рассматриваются причины таких проблем, как астенические симптомы во время и после болезни, эмоциональная нестабильность и снижение умственных амбиций. Также анализируется роль и важность индивидуального подхода к каждому ребенку в сохранении нервной системы и восстановлении когнитивных способностей в постинсультный период. Результаты исследования показывают, что у детей с умственными отклонениями зрительное восприятие, память и внимание развиваются специфическим образом и могут быть улучшены с помощью корректирующих подходов. Комплексные медико-педагогические, психологические и социальные меры играют решающую роль в восстановлении психического здоровья ребенка.
внимание
зрительное восприятие
индивидуальный подход
коррекционное обучение
память
психическое расстройство
симптоматические психозы
соматические заболевания
умственная отсталость
эмоциональная нестабильность
English
This article provides a scientific analysis of the effects of somatic and infectious diseases in children on their mental development, as well as the functional disorders resulting from them. The study examines the causes of problems such as asthenic symptoms during and after illness, emotional instability, and decreased mental aspirations. The role and importance of an individual approach to each child in preserving the nervous system and restoring cognitive abilities in the post-illness period are also analyzed. Research results indicate that in children with intellectual disabilities, visual perception, memory, and attention processes develop in specific ways and can be improved through corrective approaches. Comprehensive medical-pedagogical, psychological, and social measures play a decisive role in restoring a child's mental health
attention
compensatory mechanisms
corrective education
emotional instability
individual approach
intellectual disability
memory
mental disorder
somatic diseases
symptomatic psychoses
visual perception
1. Moʼminova L.R. Maxsus psixologiya. – Toshkent: Oʼqituvchi, 2015. – B. 248.
2. Shodmonov X. Asab va ruhiy kasalliklar. – Toshkent: Tibbiyot, 2018. – B. 312.
3. Ayupova M. Logopediya. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2019. – B. 196.
4. Raxmanova V.S. Defektologiya asoslari (korreksion pedagogika): kasb-hunar kollejlari uchun oʼquv qoʼllanma. – Toshkent: TDPU, 2020. – B. 278.
5.BOTIROVA, S. (2025). NUTQ MADANIYATI VA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNING UYG ‘UNLIGI: TARIX FANI O ‘QITISHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR. «ACTA NUUz», 1(1.2), 82-84.
6.Botirova, S. Developing Speech Skills Of School Students In Teaching History Of Uzbekistan. European Scholar Journal, 4(12), 62-64.
7.Azamovna, R. G., & Munira, V. (2022). Case Stade and TECHNOLOGY of Using Non-standard Tests in the Development of Educational and Creative Activities. JournalNX, 8(12), 277-282.
8.Turgʻunpoʻlatova, D., & Voxobova, M. (2025). Inklyuziv taʼlimda logopedik yordamning oʻrni. Science and Education, 6(5), 350-355.
9.Munira, V. (2025). Alaliya nutq nuqsonli bolalar bilan olib boriladigan turli metodlar. Science and Education, 6(2), 283-288.
10.Munira, V. (2025). ALALIA IMPROVISATIONAL METHODS OF PREPARATION FOR WORK ON SPEECH IMPAIRMENT. In International Conference on Scientific Research in Natural and Social Sciences (pp. 93-97).