Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Issues
261+ Articles
270+ Participants
Oʻzbekcha

TIL BIRLIKLARINING SEMANTIK O‘ZGARISHLARI VA ULARNING ZAMONAVIY NUTQDAGI NAMOYON BO‘LISHI

Published
14.10.2026
Journal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Issue
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Pages
1163-1166
DOI
10.5281/zenodo.24100755

Authors

Abstract

Mazkur tezisda til birliklarining semantik o‘zgarishlari va ularning zamonaviy nutqdagi namoyon bo‘lish xususiyatlari tahlil qilinadi. Til taraqqiyoti jarayonida so‘z va iboralarning dastlabki ma’nolari kengayishi, torayishi yoki boshqa ma’no bilan bog‘lanishi mumkin. Bunday semantik o‘zgarishlar jamiyatdagi ijtimoiy, madaniy, siyosiy va texnologik jarayonlar bilan bevosita bog‘liq. Tadqiqotda ma’no kengayishi, ma’no torayishi, metaforizatsiya, metonimizatsiya va ma’noning ko‘chishi kabi asosiy semantik jarayonlarga e’tibor qaratiladi. Shuningdek, zamonaviy ommaviy axborot vositalari, internet kommunikatsiyasi va kundalik nutqda yangi semantik ma’nolarning shakllanishi misollar asosida yoritiladi. Semantik o‘zgarishlar tilning doimiy rivojlanib boruvchi va jamiyat ehtiyojlariga moslashuvchi tizim ekanligini ko‘rsatadi.

Keywords

semantika til birliklari semantik o‘zgarish ma’no metafora zamonaviy nutq

Other language versions

Русский
В тезисе рассматриваются семантические изменения языковых единиц и особенности их проявления в современной речи. В процессе развития языка первоначальное значение слов и выражений может расширяться, сужаться или приобретать новое смысловое содержание. Данные изменения непосредственно связаны с социальными, культурными, политическими и технологическими процессами, происходящими в обществе. Особое внимание уделяется таким видам семантических изменений, как расширение и сужение значения, метафоризация, метонимизация и перенос значения. Кроме того, анализируется влияние средств массовой информации, интернет-коммуникации и повседневной речи на формирование новых значений языковых единиц. Семантическая трансформация рассматривается как естественный процесс развития языка, отражающий изменения в общественном сознании и коммуникативных потребностях его носителей. Исследование показывает, что семантические изменения способствуют обогащению словарного состава языка и обеспечивают его адаптацию к новым реалиям современной жизни.
семантика языковые единицы семантическое изменение значение метафора современная речь
English
This thesis examines semantic changes in linguistic units and their manifestation in contemporary speech. In the process of language development, the original meanings of words and expressions may be extended, narrowed, transferred, or transformed into new meanings. Such semantic changes are closely connected with social, cultural, political, and technological developments in society. Particular attention is paid to major types of semantic transformation, including broadening and narrowing of meaning, metaphorization, metonymization, and semantic shift. The study also considers the influence of mass media, Internet communication, and everyday speech on the emergence and development of new meanings. Semantic change is viewed as a natural and continuous process that reflects changes in social consciousness and communicative needs. The analysis demonstrates that semantic transformations contribute to the enrichment of vocabulary and enable language to adapt to new realities. Thus, the study emphasizes the dynamic nature of language and the important role of semantic processes in contemporary communication.
: semantics linguistic units semantic change meaning metaphor contemporary speech

References

1. Арнольд И.В. Лексикология современного английского языка. – М.: ФЛИНТА, 2012.
2. Ullmann S. Semantics: An Introduction to the Science of Meaning. – Oxford: Basil Blackwell, 1962.
3. Lyons J. Semantics. Vol. 1–2. – Cambridge: Cambridge University Press, 1977.
4. Cruse D.A. Lexical Semantics. – Cambridge: Cambridge University Press, 1986.
5. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980.
6. Ўзбек тилининг изоҳли луғати. 5 жилдлик. – Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2006–2008.
View PDF Related articles