Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar

Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan Namangan davlat pedagogika instituti Maktabgacha ta'lim kafedrasi tomonidan 2026-yil 25-sentyabr kuni “Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar” mavzusida respublika konferensiya o'tkazilishi rejalashtirilgan.

1+ Issues
86+ Articles
91+ Participants
Oʻzbekcha

TALABALARNING KASBIY KOMPETENTLIGINI RETROSPEKTIV YONDASHUV ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH MEXANIZMLARI (Qoraqalpoq musiqa san'atining evolyutsion rivojlanish kontseptsiyasi asosida)

Published
28.09.2026
Journal
Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar
Issue
Maktabgacha ta’limni barqaror rivojlantirish: global tendensiyalar, milliy tajriba va strategik yechimlar
Pages
120-126
DOI
10.5281/zenodo.23211909

Authors

Abstract

Maqolada bo'lajak mutaxassislarning kasbiy kompetentligini shakllantirish va takomillashtirishda retrospektiv yondashuvning metodologik salohiyati nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot Qoraqalpoq musiqa san'atining evolyutsion rivojlanish kontseptsiyasi misolida olib borilgan bo'lib, unda milliy musiqa merosining tarixiy-genetik qatlamlari pedagogik resurs sifatida qaraladi. Muallif retrospektiv yondashuvning tamoyillarini asoslaydi, kasbiy kompetentlikning etnomadaniy komponentini ajratib ko'rsatadi hamda uni takomillashtirishning beshta o'zaro bog'liq mexanizmini — motivatsion-qadriyatli, mazmuniy-strukturaviy, texnologik-metodik, refleksiv-baholash va institutsional-muhit mexanizmlarini modellashtiradi. Maqola konseptual-nazariy tavsifga ega bo'lib, keyingi eksperimental tadqiqotlar uchun metodologik asos vazifasini bajaradi.

Keywords

Qoraqalpoq musiqa san'ati etnomadaniy kompetentlik evolyutsion rivojlanish kontseptsiyasi kasbiy kompetentlik madaniy muvofiqlik pedagogik mexanizm refleksiya retrospektiv yondashuv

Other language versions

Русский
В статье теоретически анализируется методологический потенциал ретроспективного подхода в формировании и совершенствовании профессиональной компетентности будущих специалистов. Исследование проведено на материале концепции эволюционного развития каракалпакского музыкального искусства, где исторические пласты национального музыкального наследия рассматриваются как педагогический ресурс. Автор обосновывает принципы ретроспективного подхода, выделяет этнокультурный компонент профессиональной компетентности и моделирует пять взаимосвязанных механизмов её совершенствования. Работа носит концептуально-теоретический характер и не включает опытно-экспериментальную часть
каракалпакское музыкальное искусство концепция эволюционного развития педагогический механизм профессиональная компетентность ретроспективный подход рефлексия этнокультурная компетентность
English
The article provides a theoretical analysis of the methodological potential of the retrospective approach in developing the professional competence of future specialists. The study is based on the concept of the evolutionary development of Karakalpak musical art, in which the historical and genetic layers of national musical heritage are treated as a pedagogical resource. The author substantiates the principles of the retrospective approach, identifies the ethnocultural component of professional competence, and models five interrelated mechanisms for its improvement. The paper is conceptual and theoretical in nature and does not include experimental verification.
Karakalpak musical art concept of evolutionary development ethnocultural competence pedagogical mechanism professional competence reflection retrospective approach

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 09.10.2019-y. — www.lex.uz/docs/4545884.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 2020-yil 23-sentabr, O‘RQ-637-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 24.09.2020-y.
3. Адамбаева Т. Дореволюционная каракалпакская музыка. — Нукус: Каракалпакстан, 1976.
4. Айымбетов Қ. Халық даналығы. — Нөкис: Қарақалпақстан, 1988.
5. Алламуратов А., Доспанов О., Төлеўмуратов Г. Қарақалпақ көркем-өнер атамаларының сөзлиги. — Нөкис, 1991.
6. Jarimbetov Q., Nizamatdinov J., Allambergenova I. Qaraqalpaq folklori. — Toshkent: Nano-standart, 2018.
7. Erejepov A.A. Baqsı hám jırawshılıq tiykarları: oqıw-metodikalıq qollanba. — Nókis, 2020. — 35 b.
8. Erejepov A.A. Qaraqalpaq milliy saz ásbapları: oqıw-metodikalıq qollanba. — Nókis, 2021. — 36 b.
9. Raven J. Competence in Modern Society: Its Identification, Development and Release. — Oxford: Oxford Psychologists Press, 1984. — 251 p.
10. Delors J. Learning: The Treasure Within. Report to UNESCO of the International Commission on Education for the Twenty-first Century. — Paris: UNESCO Publishing, 1996. — 266 p.
11. Хуторской А.В. Ключевые компетенции как компонент личностно-ориентированной парадигмы образования // Народное образование. — 2003. — № 2. — С. 58–64.
12. Зимняя И.А. Ключевые компетенции — новая парадигма результата образования // Высшее образование сегодня. — 2003. — № 5. — С. 34–42.
13. Зеер Э.Ф. Психология профессионального образования. — М.: Академия, 2009. — 384 с.
14. Выготский Л.С. Педагогическая психология. — М.: Педагогика-Пресс, 1996. — 536 с.
15. Moyanov I.J. The evolution of music pedagogy of the Karakalpak people: historical and theoretical aspects // Asian Journal of Research in Social Sciences and Humanities. — 2021. — Vol. 11, No. 10. — P. 27–32.
16. Moyanov I.J. Competence-based approach in higher musical and professional education // ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. — 2022. — Vol. 12, No. 4. — P. 42–47.
17. Moyanov I.J. Genesis and directions of development of musical pedagogy among the Karakalpak people // International Journal of Pedagogics. — 2023. — Vol. 3, No. 12. — P. 63–70. https://doi.org/10.37547/ijp/Volume03Issue12-13
18. Moyanov I.J. Training and development of art personnel // Modern Science and Research. — 2023. — Vol. 2, No. 9. — P. 65–69.
19. Moyanov I.J. Ethnogenesis and cultural specificity of the use of musical pedagogy of the Karakalpak people in the realization of national identity // Galaxy International Interdisciplinary Research Journal. — 2024. — Vol. 12, No. 10. — P. 227–229.
View PDF Related articles