Filologiyaning dolzarb masalalari

Mazkur anjuman Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 16-yanvardagi 11-sonli buyrug‘i bilan 2026-yilda xalqaro va respublika miqyosida o‘tkaziladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadbirlar rejasiga kiritilgan bo'lib, Qo‘qon davlat universiteti O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi tomonidan 2026-yil 13-14-oktabr kunlari o'tkazilgan.

1+ Issues
245+ Articles
255+ Participants
Oʻzbekcha

SARIOSIYO TUMANI OYKONIMLARINING SEMANTIK-LINGVISTIK TAHLILI

Published
14.10.2026
Journal
Filologiyaning dolzarb masalalari
Issue
“Filologiyaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani
Pages
1098-1103
DOI
10.5281/zenodo.24097504

Authors

Abstract

Ushbu maqolada Surxondaryo viloyati Sariosiyo tumaniga qarashli 116 ta oykonim (aholi punktlari nomi) tumanning rasmiy ma’muriy-hududiy roʻyxati asosida semantik jihatdan tasniflangan. Nomlar yetti guruhga – tabiiy-geografik, ijtimoiy-mafkuraviy va badiiy-obrazli, “-obod” modeli asosidagi, etnik-tarixiy va diniy, turar-joy tipiga oid, kasb-hunar hamda hozircha etimologiyasi noaniq nomlarga – ajratilib, har birining miqdoriy ulushi va yasalish xususiyatlari aniqlangan. Tahlil shuni koʻrsatadiki, tumanning tabiiy landshaft leksikasiga asoslangan nomlari eng katta qatlamni tashkil etadi, bu esa hududning togʻoldi geografik xususiyati bilan izohlanadi.

Keywords

oykonim toponimika semantik guruhlash Sariosiyo tumani mahalliy joy nomlari -obod” modeli tabiiy landshaft leksikasi etnotoponim mikrotoponim ma'muriy-hududiy roʻyxat

Other language versions

Русский
В статье представлена семантическая классификация 116 ойконимов (названий населённых пунктов) Сариасийского района Сурхандарьинской области, составленная на основе официального административно-территориального перечня района. Названия разделены на семь семантических групп – природно-географические, общественно-идеологические и образные, названия с моделью "-обод", этно-исторические и религиозные, обозначающие тип поселения, связанные с ремеслом и хозяйством, а также названия с пока неясной этимологией. Анализ показывает, что названия, связанные с природно-ландшафтной лексикой, образуют наиболее многочисленный и устойчивый пласт, что объясняется предгорным характером рельефа района.
ойконим топонимика семантическая классификация Сариасийский район местные топонимы модель “-обод природно-ландшафтная лексика этнотопоним микротопоним административный реестр
English
This article offers a semantic classification of 116 oikonyms (settlement names) of Sariosiyo district, Surkhandarya region, drawn from the district's official administrative-territorial register. The names are grouped into seven semantic classes – natural-geographic, socio-ideological and figurative, the “-obod” derivational model, ethnic-historical and religious, settlement-type, occupational, and names whose etymology remains uncertain – with the proportion and formation pattern of each class established. The analysis shows that names rooted in natural-landscape vocabulary form the largest and most stable layer, reflecting the foothill geography of the district.
oikonym toponymy semantic classification Sariosiyo district local place names -obod” model natural landscape lexicon ethnotoponym microtoponym administrative register

References

1. Qorayev S. Oʻzbekiston geografik nomlari. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2005.
2. Begmatov E. Nomlar imlosi va talaffuzi. – Toshkent: Fan, 2007.
3. Murtazayeva R. va boshq. Surxondaryo viloyati tarixi. – Toshkent: Sharq, 2012.
4. Oʻzbekiston Respublikasi ma’muriy-hududiy birliklari roʻyxati. – Toshkent: Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, 2023.
5. Суперанская А.В. Общая теория имени собственного. — Москва: Наука, 1973.
6. Rahmatullayev Sh. Oʻzbek tilining etimologik lugʻati. – Toshkent: Universitet, 2000–2009.
7. Мурзаев Э.М. Топонимика и география. — Москва: Наука, 1995.
8. Sariosiyo tuman hokimligining rasmiy ma'muriy-hududiy roʻyxati, 2024.
View PDF Related articles