Oʻzbekcha
RAQAMLI JAMIYAT SHAROITIDA YOSHLAR IJTIMOIYLASHUVINING YANGI PARADIGMALARI VA TRANSFORMATSIYA JARAYONLARI
Journal
Scientific Epicenter
Issue
Scientific Epicenter 1-jild, 5-son
Abstract
Maqolada raqamli jamiyat sharoitida yoshlar ijtimoiylashuvining paradigmal asoslari ijtimoiy-falsafiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Muallif klassik ijtimoiylashuv nazariyalarining tushuntirish salohiyati raqamli muhitda yuzaga kelgan yangi antropologik va kommunikativ vaziyatni toʻliq qamrab ololmayotganini asoslaydi hamda ijtimoiylashuvning chiziqli, avloddan avlodga oʻtuvchi vertikal modelidan tarmoqli, koʻp markazli va gorizontal modelga oʻtish jarayonini nazariy jihatdan izohlaydi. Tadqiqotda raqamli ijtimoiylashuvning uchta asosiy transformatsion vektori – institutsional avtoritetning desentratsiyasi, ijtimoiy tajribaning mediatlashuvi va shaxs identikligining koʻp qatlamli, sinovdan oʻtkaziluvchi xususiyat kasb etishi – ajratib koʻrsatiladi. Shuningdek, mazkur transformatsiyalarning milliy maʼnaviy-madaniy kontekstga, xususan Oʻzbekistonda uzluksiz taʼlim tizimi orqali yoshlar dunyoqarashini shakllantirish amaliyotiga taʼsiri baholanadi. Maqola xulosasida raqamli sharoitda ijtimoiylashuvni boshqarishning integrativ modeli taklif etiladi, unda anʼanaviy institutlar oʻz vazifasini yoʻqotmaydi, balki raqamli agentlar bilan hamkorlikdagi yangi funksional maqomga oʻtadi.
Keywords
identiklik
ijtimoiy-falsafiy tahlil.
ijtimoiylashuv
mediatlashuv
paradigma
raqamli jamiyat
tarmoqli jamiyat
transformatsiya
uzluksiz taʼlim
yoshlar
Русский
НОВЫЕ ПАРАДИГМЫ СОЦИАЛИЗАЦИИ МОЛОДЁЖИ В УСЛОВИЯХ ЦИФРОВОГО ОБЩЕСТВА И ПРОЦЕССЫ ТРАНСФОРМАЦИИ
В статье с социально-философских позиций анализируются парадигмальные основания социализации молодёжи в условиях цифрового общества. Автор обосновывает, что объяснительный потенциал классических теорий социализации не охватывает в полной мере новую антропологическую и коммуникативную ситуацию, сложившуюся в цифровой среде, и теоретически истолковывает переход от линейной, вертикальной, передающейся от поколения к поколению модели социализации к сетевой, полицентричной и горизонтальной модели. В исследовании выделяются три основных трансформационных вектора цифровой социализации: децентрация институционального авторитета, медиатизация социального опыта и приобретение идентичностью личности многослойного, испытуемого характера. Также оценивается влияние данных трансформаций на национальный духовно-культурный контекст, в частности на практику формирования мировоззрения молодёжи через систему непрерывного образования в Узбекистане. В заключении предлагается интегративная модель управления социализацией в цифровых условиях, в которой традиционные институты не утрачивают свою функцию, а переходят в новый функциональный статус сотрудничества с цифровыми агентами.
идентичность
медиатизация
молодёжь
непрерывное образование
парадигма
сетевое общество
социализация
социально-философский анализ
трансформация
цифровое общество
English
NEW PARADIGMS OF YOUTH SOCIALIZATION IN THE CONDITIONS OF DIGITAL SOCIETY AND THE PROCESSES OF TRANSFORMATION
The article provides a socio-philosophical analysis of the paradigmatic foundations of youth socialization under the conditions of digital society. The author argues that the explanatory potential of classical socialization theories does not fully encompass the new anthropological and communicative situation that has emerged in the digital environment, and offers a theoretical interpretation of the transition from a linear, vertical, intergenerationally transmitted model of socialization to a networked, polycentric and horizontal one. The study identifies three principal transformational vectors of digital socialization: the decentration of institutional authority, the mediatization of social experience, and the acquisition by personal identity of a multilayered and continuously tested character. The impact of these transformations on the national spiritual and cultural context is also assessed, particularly on the practice of shaping the worldview of young people through the system of lifelong education in Uzbekistan. In conclusion, an integrative model for governing socialization in digital conditions is proposed, in which traditional institutions do not lose their function but rather assume a new functional status of cooperation with digital agents.
digital society
identity
lifelong education
mediatization
network society
paradigm
socialization
socio-philosophical analysis
transformation
youth
1. Кастельс, М. Информационная эпоха: экономика, общество и культура / пер. с англ. под науч. ред. О. И. Шкаратана. – М.: ГУ ВШЭ, 2000. – 608 с.
2. Turkle, S. Alone Together: Why We Expect More from Technology and Less from Each Other. – New York: Basic Books, 2011. – 384 p.
3. Ergashbayev, S. Uzluksiz taʼlim tashkil etish orqali yoshlarning maʼnaviy-falsafiy dunyoqarashini yuksaltirish // Bulletin of Contemporary Researches: Multidisciplinary. – 2025. – Vol. 1, № 1. – P. 10–13.
4. boyd, d. Itʼs Complicated: The Social Lives of Networked Teens. – New Haven: Yale University Press, 2014. – 296 p.
5. Bauman, Z. Liquid Modernity. – Cambridge: Polity Press, 2000. – 228 p.
6. Ergashbaev, S. Oʻzbekiston sharoitida uzluksiz taʼlim tizimi orqali yoshlarning maʼnaviy dunyoqarashini rivojlantirish // Объединяя студентов: международные исследования и сотрудничество между дисциплинами. – 2025. – Т. 1, № 1. – С. 314–316.
7. Giddens, A. Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age. – Stanford: Stanford University Press, 1991. – 256 p.
8. Mirzaolimjon ogʻli, M. M., Shohbozbek, E. Yangi Oʻzbekistonning taʼlim siyosati va universitetlarning yangi modellari // Pedagogik islohotlar va ularning yechimlari. – 2025. – Т. 16, № 01. – Б. 325–328.
9. Prensky, M. Digital Natives, Digital Immigrants // On the Horizon. – 2001. – Vol. 9, № 5. – P. 1–6.
10. Jenkins, H. Convergence Culture: Where Old and New Media Collide. – New York: New York University Press, 2006. – 308 p.