Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari

Namangan davlat pedagogika instituti hamda G.V. Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universitetining Toshkent shahri filiali hamkorligida joriy yilning 10-avgust kuni "Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari" mavzusidagi II an’anaviy Respublika miqyosidagi konferensiya o‘tkazilishi rejalashtirilgan.

1+ Issues
190+ Articles
187+ Participants
Oʻzbekcha

QADIMIY ME’MORIY YODGORLIKLAR XORIJLIKLAR NIGOHIDA: MADANIY MEROS VA MUSTAMLAKA NIGOHI (1867-1917-YY.)

Published
25.08.2026
Journal
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Issue
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Pages
594-596
DOI
10.5281/zenodo.21934475

Authors

Abstract

Ushbu maqolada XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Turkiston o‘lkasiga tashrif buyurgan xorijiy sayyohlar va tadqiqotchilarning qadimiy me’moriy yodgorliklarga bo‘lgan munosabati tahlil qilinadi. Manbalar asosida xorijliklarning sharqona me’morchilik san’ati durdonalari oldidagi estetik hayrati va yevropotsentrik (Yevropa madaniyatini ustun qo‘yuvchi) imperatorlik mafkurasi ta’siridagi kamsituvchi, oriyentalistik yondashuvlari o‘rtasidagi ziddiyat ochib berilgan. Obidalarni “madaniyat tarqatish” (sivilizatorlik) missiyasi vositasida g‘ayritabiiy qilib ko‘rsatish hamda arxeologik boyliklarni o‘g‘irlab ketishni oqlash jarayonlari yoritilgan

Keywords

Turkiston o‘lkasi me’moriy yodgorliklar mustamlakachilik oriyentalizm sivilizatorlik missiyasi vizual stereotiplar xorijiy sayyohlar

Other language versions

Русский
В данной статье анализируется отношение иностранных путешественников и исследователей, посетивших Туркестанский край во второй половине XIX – начале XX вв., к древним архитектурным памятникам. На основе источников раскрывается противоречие между эстетическим восхищением иностранцев шедеврами восточного зодчества и их уничижительными, ориенталистскими подходами, обусловленными европоцентристской имперской идеологией. Освещаются процессы экзотизации памятников через призму «цивилизаторской миссии» и оправдания вывоза археологических ценностей
Туркестанский край архитектурные памятники визуальные стереотипы иностранные путешественники колониализм ориентализм цивилизаторская миссия
English
This article analyzes the attitude of foreign travelers and researchers who visited the Turkestan region in the second half of the 19th and early 20th centuries towards ancient architectural monuments. Based on historical sources, the contradiction between the aesthetic admiration of foreigners for the masterpieces of Eastern architecture and their derogatory, orientalist approaches influenced by Eurocentric imperial ideology is revealed. The processes of exoticization of monuments through the prism of the “civilizing mission” and the justification for the removal of archaeological treasures are highlighted
Turkestan region architectural monuments civilizing mission colonialism foreign travelers visual stereotypes

References

1. Burnaby F. A Ride to Khiva: Travels and Adventures in Central Asia. – London: Cassell, Petter & Galpin, 1876. 487 p.
2. Carruthers D. Unknown Mongolia: A Record of Travel and Exploration in North-West Mongolia and Dzungaria. Vol. I-II. – London: Hutchinson & Co., 1913. 659 p.
3. Curtis W. E. Turkestan: The Heart of Asia. – New York: Hodder & Stoughton, 1911. 344 p.
4. Curzon G. N. Russia in Central Asia in 1889 and the Anglo-Russian Question. – London: Longmans, Green, and Co., 1889. 477 p.
5. Graham S. Through Russian Central Asia. – New York: The Macmillan Company, 1916. 298 p.
6. Krafft H. A travers le Turkestan Russe. – Paris: Hachette, 1902. 228 p.
7. Lansdell H. Russian Central Asia, including Kuldja, Bokhara, Khiva and Merv. Vol. I-II. – London: Sampson Low, Marston, Searle, and Rivington, 1885. 684 p.
8. Le Coq A. V. Buried Treasures of Chinese Turkestan. – London: Allen & Unwin, 1928. 252 p.
9. Meakin A. M. B. In Russian Turkestan: A Garden of Asia and Its People. – London: George Allen, 1903. 316 p.
10. Moser H. A travers l’Asie Centrale. – Paris: E. Plon, Nourrit et Cie, 1885. 463 p.
11. Муҳаммаджонов А., Неъматов Т. Бухоро ва Хиванинг Россия билан муносабатлари тарихи. – Тошкент: Фан, 1995. 150 б.
12. Прокудин-Горский С. М. О фотографировании памятников старины и искусства // Фотограф-любитель. – СПб., 1907. № 6. С. 165-172.
13. Said E. Orientalism. – New York: Pantheon Books, 1979. 368 p.
14. Schuyler E. Turkistan: Notes of a Journey in Russian Turkistan, Khokand, Bukhara, and Kuldja. Vol. I-II. – New York: Scribner, Armstrong & Co., 1876. 463 p.
View PDF Related articles