Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari

Namangan davlat pedagogika instituti hamda G.V. Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universitetining Toshkent shahri filiali hamkorligida joriy yilning 10-avgust kuni "Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari" mavzusidagi II an’anaviy Respublika miqyosidagi konferensiya o‘tkazilishi rejalashtirilgan.

1+ Issues
190+ Articles
187+ Participants
Oʻzbekcha

PARALLEL KORPUSLAR VOSITASIDA SO‘Z MA’NOLARINI BIR QIYMATLI AJRATISH (WSD) METODOLOGIYASI

Published
25.08.2026
Journal
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Issue
Zamonaviy fan: innovatsion yondashuvlar va yosh tadqiqotchilarning dolzarb izlanishlari
Pages
703-705
DOI
10.5281/zenodo.22007426

Authors

Abstract

Ushbu maqolada tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) va amaliy lingvistikaning muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lgan ko‘p ma’noli so‘zlarning matndagi aniq ma’nosini aniqlash (Word Sense Disambiguation – WSD) jarayonida parallel korpuslarning o‘rni hamda samaradorligi tahlil qilinadi. O‘zbek tili leksik qatlamidagi polisemik va omonimik birliklarni mashinali tarjima hamda axborot qidiruv tizimlarida to‘g‘ri modellashtirish uchun parallel matnlar qiyosiy bazasidan foydalanish usullari yoritilgan. Tadqiqot doirasida kontekstual semantik tahlil va avtomatik leksik moslashtirish algoritmlarining nazariy-amaliy asoslari ishlab chiqilgan

Keywords

Word Sense Disambiguation (WSD) amaliy lingvistika kontekstual moslashtirish mashina tarjimasi parallel korpus polisemiya semantik tahlil

Other language versions

Русский
В данной статье анализируются роль и эффективность параллельных корпусов в процессе разрешения лексической многозначности (Word Sense Disambiguation – WSD), являющегося одним из ключевых направлений компьютерной лингвистики и обработки естественного языка (NLP). Освещаются методы использования сравнительной базы параллельных текстов для корректного моделирования полисемических и омонимических единиц узбекского языка в системах машинного перевода и информационного поиска. Разработаны теоретические и практические основы контекстуального семантического анализа и алгоритмов автоматического лексического выравнивания
контекстуальное выравнивание машинный перевод параллельный корпус полисемия прикладная лингвистика семантический анализ устранение неоднозначности (WSD)
English
This paper examines the role and efficiency of parallel corpora in Word Sense Disambiguation (WSD), a fundamental task in Natural Language Processing (NLP) and applied linguistics. It explores methods for leveraging cross-lingual alignment in parallel corpora to resolve polysemy and homonymy in the Uzbek language for machine translation and semantic search systems. The study outlines the theoretical and algorithmic framework for context-aware lexical disambiguation and cross-lingual sense projection.
Word Sense Disambiguation (WSD) computational linguistics contextual alignment. machine translation parallel corpus polysemy semantic analysis

References

1. Navigli R. Word sense disambiguation: A survey // ACM Computing Surveys (CSUR). – New York: ACM, 2009. – Vol. 41. – No. 2. – P. 1–69.
2. Ide N., Véronis J. Multilingual Corpus Resources and Tools for Word Sense Disambiguation // Word Sense Disambiguation: Algorithms and Applications. – Dordrecht: Springer, 2013. – P. 35–64.
3. Och F. J., Ney H. A Systematic Comparison of Various Statistical Alignment Models // Computational Linguistics. – Cambridge: MIT Press, 2017. – Vol. 29. – No. 1. – P. 79–110.
View PDF Related articles